จวก "บิ๊กป้อม"ใช้งบหมื่นล้านขุดลอกลำน้ำหวั่นทุจริต

วันที่ 30 ก.ย.2563 จากกรณีโครงการขุดแหล่งน้ำบรรเทาปัญหาภัยแล้งของกระทรวงมหาดไทยในพื้นที่  76 จังหวัด โครงการละ 500,000 บาท รวมงบประมาณทั้งสิ้น 11,892 ล้านบาท โดยให้แต่ละพื้นที่จัดซื้อจัดจ้างแบบตกลงจ้างโดยไม่ต้องแข่งขันราคา และเมื่อวันที่ 28 ก.ย.ที่ผ่านมา มีการคัดค้านและโยงถึงการหักหัวคิวของคนที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะในกลุ่มนักการเมืองระดับรัฐมนตรี ซึ่งโครงการนี้ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกฯ เป็นผู้กำกับดูแล
เรื่องนี้นายโยธิน วรารัศมี ที่ปรึกษามูลนิธิน้ำและคุณภาพชีวิต  เปิดเผยว่า ในเวลาสถานการณ์ภัยแล้งและน้ำท่วมบางพื้นที่ขณะนี้ ไปลงโครงการขุดลอกหนองและส่วนใหญ่เป็นลำห้วย โครงการละ 5 แสนบาท เป็นเรื่องที่เสี่ยงต่อการวิจารณ์ว่ามีการคอรัปชัน หักหัวคิวเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นโครงการย่อย สามารถตกลงการจ้างงานได้ คนรับจ้างอาจจะทำงานไม่เต็มที่ ไม่เต็มงบประมาณ และมีการหักหัวคิวให้คนที่เข้ามามีส่วนได้เสีย 

"ในฐานะมูลนิธิน้ำที่ได้ศึกษาและติดตามการพัฒนาแหล่งน้ำ ตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา เราเห็นว่าการขุดลอกลำห้วยตามที่ปรากฏแทนที่จะเป็นการแก้ไขปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วม กลับเป็นการซ้ำเติมปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วม เพราะว่าการขุดลอกลำห้วยจะทำให้น้ำไหลเร็วขึ้น เมื่อไหลเร็วก็ท่วมเร็วและแล้งเร็ว ลำห้วยตามธรรมชาติจะเกิดการชุ่มน้ำเมื่อฝนตก ก็ไหลลงที่นา ไหลลงลำห้วย เมื่อลำห้วยระบบธรรมชาติ ส่วนหนึ่งจะซึมลงใต้ดิน ส่วนหนึ่งเอ่อท่วมทุ่งนา เอ่อไปทุ่งนาก็จะชุ่มน้ำ เอ่อมากก็จะเกิดน้ำหลาก ทำให้เกิดระบบนิเวศน์ พรรณพืช แต่ถ้าขุดลอกโดยไม่ศึกษาให้ดี เมื่อขุดลอกก็จะทำให้น้ำไหลเร็วขึ้น ลงห้วยเสร็จก็จะไม่เอ่อ ไหลลงแม่น้ำ"นายโยธิน กล่าว
นายโยธิน ยังกล่าวอีกว่า ยกตัวอย่างลำน้ำเชิญไหลลงลำน้ำพองจากน้ำพอง ไหลลงสู่ลำน้ำชี จากน้ำชีไหลลงน้ำมูลและจะไปท่วมเร็วที่อุบลราชธานี เช่นกรณีที่อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น เมื่อปีที่แล้วที่น้ำท่วมลำห้วยจิกเกิดจากกการขุดลอกอย่างไม่มีการศึกษาอย่างเป็นระบบ มีการขุดลอกทำให้น้ำไหลเร็วพังทลายฝาย น้ำจึงไหลท่วมเป็นการซ้ำเติม

"ผมไม่ได้คัดค้านโครงการ เป็นเรื่องดีที่รัฐบาลใส่ใจปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วม งบประมาณกว่า 11,000 ล้านบาทเศษ นี้เพียงพอต่อการแก้ไขปัญหาภัยแล้งอย่างเป็นระบบ แบบยั่งยืน ไม่ใช่ปีไหน ๆ ก็ตั้งงบประมาณมาขุดลอก โครงการกว่าหมื่นล้านสามารถแก้ปัญหายั่งยืนได้ เช่น ทำระบบธนาคารน้ำใต้ดิน โซล่าปั๊ม ถ้าโครงการ ละ 5 แสน สามารถทำโครงการโซล่าปั๊ม ได้มากถึง 15 ไร่ เงินหมื่นล้านจะทำโซล่าปั๊มได้ 3 แสนไร่ซึ่งจะสามารถแก้ปัญหาได้ชัดเจนยั่งยืน แต่ขุดลอกลำห้วยไม่มีแผนการใช้น้ำ อาจจะซ้ำเติมทำให้น้ำล้มเหลวเป็นกังวลว่า โครงการดี ๆ แต่กลับมาใช้แบ่งย่อยโครงการ และใช้หน่วยงานดำเนินการที่ไม่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องน้ำ จะถูกกล่าวหาว่ามีการคอรัปชันได้ ฝ่ายตรวจสอบต้องศึกษาและติดตาม เพราะเริ่มเห็นผิดสังเกตแล้ว มีบางตำบล เช่น ตำบลโนนสะอาด อ.แวงใหญ่ จ.ขอนแก่น ตำบลเดียวมี 26 โครงการ ในจังหวัดขอนแก่น และขอย้ำว่าเรื่องของน้ำเป็นเรื่องละเอียดอ่อน"ที่ปรึกษามูลนิธิน้ำ กล่าว
ที่ปรึกษามูลนิธิน้ำ กล่าวอีกว่า การแก้ปัญหาแล้งต้องดูที่ความเป็นจริง ทั้งแล้งในฤดูฝน ไม่ตกต้องตามฤดูกาล ทำให้พืชผลการเกษตรเสียหาย อันนี้แก้ไขแนวทางนี้ไม่ได้ อย่างที่รัฐบาลทำตอนนี้ไม่ได้ ต้องแก้ไขตามระบบที่มีการศึกษาไว้แล้ว ภัยแล้งในฤดูฝนขุดลอกเล็กไม่ได้ ต้องทำเป็นระบบใหญ่ที่กรมชลประทาน กรมทรัพยากรน้ำ เคยศึกษาไว้แล้ว มีหลายหน่วยงานที่เคยศึกษาเรื่องภัยแล้งซ้ำซากในฤดูฝนไว้แล้ว ถ้าขาดฝนก็มีฝนหลวง ถ้าแล้งในฤดูแล้ง ขาดน้ำต้นทุนในการผลิตประปา ต้องแก้ไขปัญหาที่น้ำต้นทุน ไม่ใช่การขุดลอก ลำห้วย ต้องไปขุดลอกหนอง