โควิด​-19 จะแพร่ระบาดกว้างขวางแค่ไหนในไทย และขึ้นอยู่กับอะไรบ้าง?

เมื่อวันที่ 29 ก.พ. 63 นพ.ธนรักษ์ ผลิพัฒน์ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค โพสต์เฟซบุ๊ค หัวข้อ "โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จะแพร่ระบาดกว้างขวางแค่ไหนในประเทศไทย ขึ้นอยู่กับอะไรบ้าง"

ตอบ... ขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัย

1) ปัจจัยที่เกี่ยวกับตัวเชื้อ เชื้อตัวนี้เรารู้กันเป็นอย่างดีว่าสามารถแพร่จากคนไปสู่คนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วย ๑ คน สามารถแพร่เชื้อให้กับผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อได้มากกว่า ๒ คน (ค่าเฉลี่ยคือประมาณ 2.2 - 2.6) นั่นก็คือ หากเราไม่ทำอะไร ทุกๆ ระยะฟักตัว (ประมาณ 5 วัน) จะมีจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นอย่างน้อย ๒ เท่า จะเห็นได้ว่าปัจจัยที่เกี่ยวกับตัวเชื้อชัดเจนมาก โรคนี้มีความสามารถที่จะแพร่ระบาดได้อย่างรวดเร็ว ถ้าเราไม่ทำอะไร หรือทำไม่เต็มที่ โรคนี้ระบาดได้รวดเร็ว และกว้างขวาง แน่ๆ

2) ระบบสาธารณสุข หากประเทศใดมีระบบสาธารณสุขที่ดีก็จะสามารถชะลอและจัดการกับโรคระบาดได้ดี เรื่องนี้ก็ชัดเจนเช่นกันกัน ประเทศไทยมีระบบสาธารณสุขที่ดีเป็นที่ยอมรับระดับโลก ได้รับการจัดอันดับให้เป็นประเทศที่มีสมรรถนะในด้านการป้องกันควบคุมโรคติดต่ออันตรายสูงเป็นอันดับ ๖ ของโลก และดีที่สุดในเอเซีย เป็นประเทศกำลังพัฒนาประเทศเดียวที่ได้รับการจัดให้อยู่ในกลุ่มประเทศที่มีความพร้อมมากที่สุด (หรือ most prepared) ดังนั้น ปัจจัยเรื่องระบบสาธารณสุขก็ชัดเจน ว่าเราพร้อมอยู่ระดับนึง มีความพร้อมเป็นระดับต้นๆ ของโลก

3) ดังนั้น สำหรับสถานการณ์เช่นนี้ (สองปัจจัยแรกยังก้ำกึ่งไม่สามารถตัดสินได้ว่าใครจะชนะ) ปัจจัยที่ ๓ จึงเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุด ที่จะตอบว่าโรคนี้จะแพร่ระบาดกว้างขวางแค่ไหนในประเทศไทย ปัจจัยที่สาม ก็คือ ความร่วมมือของคนไทย

คำถามที่สำคัญจึงเป็นคนไทยจะร่วมมือกับระบบสาธารณสุขสู้กับไวรัส (ท่านเลือกอยู่ #ทีมไทย ) หรือท่านจะเลือกอยู่ข้างไวรัส คอยช่วยเหลือและสนับสนุนไวรัสให้แพร่เชื้อไปได้อย่างกว้างขวางในประเทศไทย

มีอะไรบ้างที่ท่านในฐานะคนไทยต้องทำ ตอบ....มีหลายเรื่องมากครับ

เรื่องแรกคือ ท่านจะต้องติดตามข่าวสารจากแหล่งที่เชื่อถือได้ มีสติและมีวิจารณญาณ ในการรับรู้ข่าวสาร พยายามคิด วิเคราะห์ เพื่อนำข่าวสารเหล่านั้นมาใช้ประโยชน์ ข่าวสารที่เผยแพร่อยู่ในสื่อต่างๆ มีข่าวสำคัญอยู่ ๒ ลักษณะที่ท่านควรติดตาม ๑. คือข่าวที่บอกกับท่านให้ท่านทราบว่า ท่านมีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหนที่ท่านจะสัมผัสหรือติดเชื้อ (ข่าวที่ดราม่ามากๆ ข่าวที่แสดงถึงข้อมูลรายละเอียดส่วนบุคคล ไม่ได้ช่วยให้ท่านได้รับรู้ความเสี่ยงมากขึ้นแต่อย่างใด) ๒. ข้อมูลหรือข่าวที่บอกท่านว่าท่านจะสามารถติดเชื้อได้ด้วยวิธีใดบ้าง และ ๓. ท่านจะสามารถลดความเสี่ยง หรือท่านจะมีวิธีการป้องกันการติดเชื้อได้อย่างไร นอกจากนี้ ท่านยังสามารถช่วยทีมสาธารณสุขได้ด้วยการ "งด" แชร์ข่าวปลอม และช่วยชี้แจงข่าวที่ถูกต้อง

เรื่องที่ ๒ ควรหลีกเลี่ยงการเดินทางไปยังประเทศที่มีการแพร่ระบาดของโรค หากสามารถเลื่อนได้ ควรเลื่อนการเดินทางเรื่องที่ ๓ หากท่านยังมีสุขภาพดี ท่านควรพยายามอย่างเต็มที่ในการรักษาสุขภาพ หลีกเลี่ยงการเดินทางไปยังสถานที่ที่มีผู้คนหนาแน่น ไม่ควรเข้าใกล้ผู้ที่มีอาการไอ-จาม ล้างมือทุกครั้งหลังจากใช้ห้องน้ำ และควรล้างมือบ่อยๆ ไม่นำมือไปลูบหรือจับบริเวณใบหน้า รับประทานอาหารร้อน ใช้ช้อนกลาง ไม่ใช้ภาชนะหรืออุปกรณ์การรับประทานอาหารร่วมกับผู้อื่น หากท่านทำงานในสถานที่ปิดทึบ เช่น ท่านขับรถแท็กซี่ ขับรถตู้ เป็นต้น ท่านอาจสวมใส่หน้ากากผ้าได้ การสวมใส่หน้ากาก (จะเป็นแบบผ้าหรือหน้ากากชนิดใช้แล้วทิ้ง) ร่วมกับการล้างมือบ่อยๆ จะช่วยป้องกันการติดเชื้อได้

เรื่องที่ ๔ ในสถานการณ์ปัจจุบัน (ประเทศไทยมีการแพร่ระบาดอยู่ในวงจำกัด) หากท่านมีอาการคล้ายจะเป็นหวัดไปจนถึงอาการของปอดอักเสบ เช่น มีอาการไข้ ไอ เจ็บคอ ครั่นเนื้อครั่นตัว หายใจเร็ว หายใจลำบาก บวกกับท่านมีประวัติเดินทางมาจากพื้นที่เสี่ยง หรือท่านมีอาชีพสัมผัสนักท่องเที่ยวบ่อยๆ ท่านควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด โดยท่านควรลดโอกาสที่ท่านจะแพร่เชื้อไปยังบุคคลอื่นๆ ด้วย โดยการสวมใส่หน้ากากอนามัยหรือปิดปากปิดจมูกทุกครั้งที่ท่านไอหรือจามด้วยต้นแขนหรือข้อศอก (ห้ามใช้มือปิดปากปิดจมูกเวลาไอหรือจาม) และล้างมือบ่อยๆ เมื่อไปถึงโรงพยาบาลควรแจ้งอาการพร้อมประวัติการเดินทางต่อเจ้าหน้าที่โดยทันที

โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จะแพร่ไปได้รวดเร็วแค่ไหน สุดท้ายจะขึ้นอยู่กับคนไทยทุกคน โดยเฉพาะผู้ป่วย ถ้าทุกคนคิดอยู่เสมอว่า แม้เราจะติดเชื้อมาแล้ว แต่เราจะไม่แพร่เชื้อนี้ต่อไปให้คนอื่น เราจะให้โรคหยุดอยู่ที่เรา เราก็จะสามารถนับได้ว่าเราคือองค์ประกอบที่สำคัญของการหยุดการแพร่ระบาดของโรคนี้ในประเทศไทยได้อย่างแท้จริง

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขทุกระดับพยายามสู้กับไวรัสอย่างเต็มที่มาโดยตลอดแล้วครับถึงเวลาแล้วที่คนไทยทุกคนจะต้องร่วมด้วยช่วยกัน สู้กับไวรัสอย่างมีสติ

มีสติ รับรู้ความเสี่ยงอย่างตรงไปตรงมา รับรู้วิธีการจัดการกับความเสี่ยง ป้องกันตัวเองเต็มที่ หยุดการแพร่โรค หยุดเห็นแก่ตัว ในขณะเดียวกัน ก็มีความเข้าอกเข้าใจเห็นอกเห็นใจ ไม่ตีตราผู้ป่วยหรือผู้สัมผัส

คนละไม้ คนละมือ เพราะเราอยู่ทีมเดียวกันครับ ทีมไทย