เหยื่อ "แพรวา 9 ศพ" ส่อสิ้นหวัง ฟ้อง "โกง" ไม่ใช่เรื่องง่าย

ทนายชื่อดัง ทนายรณณรงค์ แก้วเพ็ชร์ ประธานเครือข่ายรณรงค์ทวงคืนความยุติธรรมในสังคม เผยคดีของแพรวา ขั้นตอนทางอาญาได้สิ้นสุดลงแล้ว แต่ในส่วนของคดีแพ่ง หากผู้เสียหายต้องการเดินหน้าเรียกร้องค่าเสียหาย ก็สามารถทำได้ คือ ยื่นคำร้องไปยังกรมบังคับคดี ให้ตรวจสอบทรัพย์สินของแพรวาว่ามีทรัพย์สินเพียงพอในการจ่ายให้กับผู้เสียหายทั้งหมดหรือไม่ ซึ่งตามหลักแล้วต้องจ่ายคราวเดียวตามที่ศาลสั่ง

นอกจากนั้นก็ต้องตรวจสอบทรัพย์สินของผู้ที่เกี่ยวข้องในคดี คือ บิดา มารดา และคนที่ให้ยืมรถไปขับขี่ในวันเกิดเหตุ แต่ถ้าทั้งหมดยืนยันว่าไม่มีเงินจ่าย ก็จะไม่สามารถเรียกร้องหรือขอให้ผ่อนจ่ายได้ ก็อาจต้องเรียกว่า "ตายฟรี" ซึ่งหากจะดำเนินการขั้นต่อไปก็คือฟ้องล้มละลายกับแพรวาพร้อมแนะมีอีกทางที่สามารถดำเนินการได้ ก็คือการฟ้องร้องในคดีโกงเจ้าหนี้เพิ่มเติม ซึ่งตนมองว่า แพรวาน่าจะยื้อเวลาให้มากที่สุด เพราะคดีโกงเจ้าหนี้มีอายุความ 10 ปี หรือแพรวาอาจจะใช้วิธีอาจยอมให้ตัวเองเป็นบุคคลล้มละลาย เพื่อให้เรื่องจบภายใน 3 ปี

สรุปขั้นตอนของคดี หลังศาลอ่านคำพิพากษา ถ้าจำเลยไม่มาฟัง ศาลจะออกคำบังคับให้ปฏิบัติตามคำพิพากษาภายในกี่วันตามแต่ศาลกำหนด หลักๆ ก็ 30 วัน ถ้าจำเลยไม่ปฏิบัติตาม ก็จะออกหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี ไปยึดหรืออายัดทรัพย์ของจำเลย โดยเจ้าพนักงานบังคับคดีจะไปสืบว่ามีทรัพย์อะไรบ้างเรียกว่ากระบวนการสืบทรัพย์ เมื่อเจอทรัพย์ก็ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีไปยึดหรืออายัด

การยึด หมายถึงยึดทรัพย์สิน เช่น บ้าน รถ ที่ดิน ส่วนอายัด คือ อายัดสิทธิเรียกร้อง เช่น เงินฝากในบัญชีธนาคาร เงินเดือน เป็นต้นกรณีถ้าเคยมีทรัพย์ แล้วยักย้ายถ่ายโอนไป ในลักษณะโอนหนี หรือหนีหนี้ โจทก์หรือผู้เสียหายก็สามารถฟ้องเพิ่มฐาน "โกงเจ้าหนี้" ได้ แต่ก็มีเงื่อนไขหลายประการ เช่น ต้องดูว่าเป็นการยักย้ายถ่ายโอนโดยทุจริต หรือเจตนาหนีหนี้หรือไม่ เช่น ถ้ามีทรัพย์สินสำคัญ ราคาสูงๆ อยู่ไม่มาก แล้วโอนให้ญาติพี่น้องโดยเสน่หา แบบนี้น่าจะเข้าข่ายโกงเจ้าหนี้ หรือมีการขายอย่างเร่งรีบในราคาถูกให้กับญาติ ก็เข้าข่าย โดยการยักย้ายถ่ายโอนจะนับหลังจากวันที่ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษา แต่ถ้าจำเลยมีทรัพย์สินอยู่เป็นจำนวนมาก และขายออกไปบางส่วน อาจเป็นการขายปกติ หรือหาเงินมาสู้คดี และผู้รับโอนหรือผู้ซื้อ ก็ซื้อโดยสุจริต อย่างนี้ฟ้องเพื่อบังคับเอาคืนมาชำระหนี้ไม่ได้

แต่ปัญหาที่นักกฎหมายฝากเตือนก็คือ กระบวนการสืบทรัพย์ และยึดอายัดทรัพย์ มีค่าใช้จ่ายสูง โดยเฉพาะหากต้องจ้างทนายที่มีความสามารถในการสืบทรัพย์ เนื่องจากอาศัยกระบวนการของรัฐ มักไม่ทันการณ์ เพราะจำเลยหาช่องทางจะหลบเลี่ยงอยู่แล้วจากข้อมูลและข้อเท็จจริงทั้งหมดนี้ นักกฎหมายหลายคนเห็นตรงกันว่า กระบวนการยุติธรรมไทยยังมีปัญหา มีขั้นตอนมาก และมีค่าใช้จ่ายสูง ทำให้ผู้เสียหายหรือเหยื่อที่เป็นคนยากคนจนเสียเปรียบเสมอ และมักตายฟรี เจ็บฟรี ติดคุกฟรี เรื่องเลวร้ายแบบนี้มักเกิดขึ้นเป็นประจำจนกลายเป็นความคุ้นชิน