บันทึกประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์

ภายหลังพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พุทธศักราช 2559 นับเป็นห้วงเวลาแห่งความโศกเศร้าของคนไทยทั้งประเทศ แต่ในห้วงยามแห่งความเศร้าโศกครั้งยิ่งใหญ่ ยังมีงานสำคัญที่ถือเป็นธรรมเนียมสืบมาหลังการเสด็จสวรรคต คืองานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ในการนี้ถือเป็นงานรวมสุดยอดงานช่างในแผ่นดิน ทำถวายตามโบราณราชประเพณี และเพื่อให้สมพระเกียรติยศสูงสุด

แม้ว่าจุดเริ่มต้นของพระเมรุมาศจะมาจากความโศกเศร้า แต่สถาปัตยกรรมชั่วคราวแห่งนี้ก็เป็นดั่งขุมทรัพย์ทางวัฒนธรรมของคนไทย ด้วยหลายองค์ประกอบที่งดงาม และมีผลงานอันทรงคุณค่าตั้งแต่ งานภูมิสถาปัตย์ งานจิตรกรรม งานประติมากรรมปูนปั้นรูปเทวดา สัตว์หิมพานต์ โดย อ้างอิงตามคติแบบพราหมณ์

งานจิตรกรรม ที่ไม่เพียงแต่สะท้อนให้เห็นถึงความประณีตงดงามและความล้ำค่าของงานศิลปะไทยชั้นสูง แต่ละเส้นสายและรายละเอียดยังรวมไว้ซึ่งหัวใจอันเปี่ยมล้นด้วยความจงรักภักดีของเหล่าจิตรกรและจิตอาสา ที่มาร่วมกันจรดพู่กันเพื่อน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้

งานประณีตศิลป์ อาทิ งานปักผ้า งานประดับกระจกสี งานลงรักปิดทอง ที่เหล่าบรรดาช่างสร้างสรรค์ผลงาน เชื่อมโยงเข้ากับคติความเชื่อตามแบบวิถีไทยอย่างวิจิตรบรรจง รวมไปถึงงานฝีมือที่กำลังสูญหาย อย่างงานเครื่องสดประดับพระจิตกาธาน อันเป็นงานละเอียดอ่อน ที่ได้รับการสืบสานต่อโดยคนรุ่นใหม่

เพื่อแสดงถึงความจงรักภักดีและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ประชาชนทุกหมู่เหล่ายังได้พร้อมใจกันบำเพ็ญประโยชน์เพื่อสังคม ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน แสดงออกถึงความจงรักและภักดีในรูปแบบต่าง ๆ อย่างสุดกำลัง นับเป็นภาพที่ยากจะลืมเลือน

ทันทีที่ ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศเคลื่อนขบวนออกจากพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในวันที่ 26 ตุลาคม พุทธศักราช 2560 นับเป็นสัญญาณสู่พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ประชาชนทั่วทุกสารทิศแต่งกายชุดดำ ต่างทยอยเดินทางไปร่วมงานพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง อย่างแน่นขนัด เพื่อชมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ อันเป็นส่วนหนึ่งของการร่วมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย

พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 จึงเป็นทั้งบทบันทึกทางประวัติศาสตร์ และการแสดงออกถึงความจงรักภักดีของปวงชนชาวไทย วันนี้ทุกคนได้แสดงเพื่อให้พระองค์เห็นแล้วว่า เราทุกคนสามารถอยู่ได้ตามหลักธรรมคำสอนของพระองค์ และน้อมนำศาสตร์ ปรัชญา คุณธรรมและคำสอนของพระองค์ไปใช้ในการดำเนินชีวิตสืบไป