"ดงขมิ้นใสสะอาด" ชงบัญชีเงินวัดลงออนไลน์!

ตามมาด้วยการประกาศ "กฎเหล็ก" เป็นคำสั่งของ "เจ้าคณะใหญ่ทุกหน" เพื่อควบคุม "อาจาร" หรือ "พฤติกรรม" ของพระ เณร ไม่ให้เป็นไปในทางเสื่อมเสีย รวมไปถึงการปลุกเสกวัตถุมงคลอันเป็นการมอมเมาประชาชนด้วย
จากนั้นความเคลื่อนไหวต่างๆ ก็เงียบหายไป กระทั่งมามีประเด็นใหม่เกิดขึ้น คือการ "ขึ้นบัญชีดำ" พระ-เณรที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะกับ "สมณสารูป" ไม่ว่าจะเป็นดื่มสุรา ใช้สื่อสังคมออนไลน์แบบเลยเถิด หรือแม้แต่กลุ่มพระตุ๊ด เณรแต๋ว โดยมอบหมายให้กองบังคับการปราบปราม ในสังกัดของกองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลางที่นำโดย พลตำรวจโท ฐิติราช หนองหารพิทักษ์ เป็นหน่วยงานสืบสวนรวบรวมข้อมูล เบื้องต้นมีข่าวเล็ดลอดออกมาว่ามีพระ-เณร ถูกขึ้นบัญชีเอาไว้กว่า 100 รูป
ขณะที่ในระดับนโยบาย หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้ง "คณะทำงานพิเศษ" ที่ตั้งขึ้นมาเป็นการเฉพาะ และส่วนราชการที่รับผิดชอบงานด้านนี้โดยตรงอย่างสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ได้มีข้อเสนอเพื่อปฏิรูปวงการสงฆ์ให้ใสสะอาด สมกับแรงศรัทธาของพุทธศาสนิกชน
สรุปก็คือปฏิบัติการ "ดงขมิ้นใสสะอาด" จะดำเนินการไป 3 ด้านพร้อมกัน คือ 1.ปราบปรามเงินทอนวัด เพื่อตัดเส้นทางผลประโยชน์ 2.ขึ้นบัญชีพระเณรที่มีพฤติกรรมไม่เหมาะสม และ 3.การปฏิรูปเชิงโครงสร้าง เพื่อรื้อระบบการปกครองสงฆ์บางส่วน ลดปัญหาการเล่นพรรคเล่นพวก และจัดระเบียบเงินวัดใหม่
ข้อเสนอการปฏิรูปเชิงโครงสร้างนี้ นับว่าน่าสนใจ แม้จนถึงขณะนี้ยังอยู่ในสถานะ "ข้อเสนอ" ยังไม่ใช่บทสรุปว่าจะต้องดำเนินการตามนี้ทั้งหมด แต่หากพิจารณาแนวคิดประกอบหลักการที่จะทำแล้ว นับว่าน่าสนใจจริงๆ

ร่างข้อเสนอปฏิรูปวงการสงฆ์ พบปัญหาเร่งด่วนที่ต้องแก้ไข 2 ประการ คือ

1.เรื่องเงินวัด ที่เรียกว่า "ศาสนสมบัติของวัด" ซึ่งปัจจุบันมีความทับซ้อนกับ "เงินบริจาค" และ "ทรัพย์สินส่วนตัวของพระ"

2.เรื่องการปกครองคณะสงฆ์ เพื่อกำกับดูแลพระภิกษุสามเณรให้ปฏิบัติตามพระธรรมวินัย
สำหรับปัญหาแรก เรื่อง "เงินวัด" หรือ "ศาสนสมบัติของวัด" พบปัญหาเชิงโครงสร้าง คือการแต่งตั้ง "ไวยาวัจกร" หรือผู้จัดประโยชน์ของวัด ซึ่งเป็นอำนาจของ "เจ้าอาวาส" แต่เพียงผู้เดียว โดย "ไวยาวัจกร" ต้องเป็น "คฤหัสถ์" หมายถึงฆราวาสทั่วไป อาจตั้งเพียงคนเดียวหรือหลายคนก็ได้ ทำหน้าที่เก็บรักษาเงินของวัดในส่วนที่เกิน 3,000 บาทขึ้นไป รวมถึงจัดการเงินการกุศลที่มีผู้บริจาค พร้อมทำบัญชีรับจ่ายเงินของวัด

ที่ผ่านมาพบปัญหาขาดการควบคุมตรวจสอบ และไม่มีการถ่วงดุลการทำหน้าที่ของไวยาวัจกร เพราะไม่มีการกำหนดระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง และเจ้าอาวาสอาจเลือกไวยาวัจกรจากคนที่คุ้นเคยเพียงแค่คนเดียวเข้ามาทำหน้าที่

นอกจากนั้นยังพบปัญหา "ทรัพย์สินส่วนตัวของพระ" ที่ได้มาระหว่างที่อยู่ในสมณเพศ เมื่อพระภิกษุนั้นมรณภาพ แม้กฎหมายจะให้ตกเป็นสมบัติของวัด แต่ก็มีข้อยกเว้นกรณีที่ได้จำหน่ายไปในระหว่างมีชีวิตหรือโดยพินัยกรรม ตรงนี้อาจเป็นช่องโหว่ให้เกิดความทับซ้อนระหว่างเงินวัด กับทรัพย์สินส่วนตัวของพระได้เช่นกัน