กรมคุกเผชิญวิกฤติขาดแคลน "พัศดี-พยาบาล"

สถานการณ์เรือนจำในประเทศไทยนั้น ถึงวันนี้ต้องบอกว่าวิกฤติจริงๆ จากปัญหา "ผู้ต้องขังล้นเรือนจำ" โดยข้อมูลจากกรมราชทัณฑ์ ณ วันที่ 1 กันยายนที่ผ่านมา ระบุว่าเรือนจำทุกแห่งมีผู้ต้องขังรวมกันมากกว่า 3 แสนคน ขณะที่ความสามารถในการรองรับผู้ต้องขังตามมาตรฐานนั้น รองรับได้เพียง 2 แสนคนเท่านั้น เท่ากับมีผู้ต้องขังส่วนเกินสูงถึง 1 แสนคน

นี่คือปัญหาระดับประเทศ และกระทบกับการอำนวยการยุติธรรมในองค์รวม โดยที่กรมราชทัณฑ์ในฐานะหน่วยงานปลายน้ำของกระบวนการยุติธรรมต้องพบกับความท้าทายในการควบคุมดูแลผู้ต้องขังที่มีจำนวนเพิ่มสูงขึ้นอย่างไม่หยุดยั้ง และปัญหานี้ยังส่งผลร้ายสืบเนื่องตามมา ทั้งปัญหาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขัง จำนวน "ผู้คุม" ที่ไม่เพียงพอ เรือนจำบางแห่งซึ่งเป็นเรือนจำหญิง มีสัดส่วนผู้คุมต่อจำนวนผู้ต้องขังห่างกันถึง 2 ต่อ 700 คน ทั้งๆ ที่ตามมาตรฐานสากลที่สหประชาชาติกำหนดไว้ สัดส่วนผู้คุมต่อผู้ต้องขังควรอยู่ในระดับ 1 ต่อ 5 เท่าน้ั้น แต่ของไทย ค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 1 ต่อ 100 โดยเฉพาะในแดนขัง
เมื่อล่าความจริงสอบถามเรื่องนี้กับ พลอากาศเอกประจิน ในฐานะรัฐมนตรียุติธรรมคนใหม่ พลอากาศเอกประจิน ได้มอบหมายให้ อธิบดีกรมราชทัณฑ์ พันตำรวจเอก ณรัชต์ เศวตนันทน์ เป็นผู้ตอบคำถามแทน โดย พันตำรวจเอกณรัชต์ ให้ข้อมูลว่า กรมราชทัณฑ์รับผิดชอบผู้ต้องขังกว่า 320,000 คนทั่วประเทศ มีเรือนจำและทัณฑสถาน 142 แห่ง กำลังพลและลูกจ้าง ประมาณ 14,000 คน ต้องยอมรับว่าเจ้าหน้าที่ คือ ผู้คุม หรือ พัศดี และพยาบาล นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ ยังมีสัดส่วนน้อยเกินไป โดยเฉพาะในกลุ่มแพทย์และพยาบาล ซึ่งที่ผ่านมารัฐบาลก็ได้มอบกรอบอัตราเจ้าหน้าที่เพิ่มมาให้ 3 พันคน ซึ่งรวมทั้งนักทัณฑวิทยา แพทย์และพยาบาล ส่วนการขอเพิ่มเงินสวัสดิการต่างๆ นั้น ทางรัฐบาลได้เพิ่มเงินพิเศษ เพื่อเป็นขวัญกำลังใจให้กับเจ้าหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติหน้าที่ในแดนขัง และสัมผัสผู้ต้องขังโดยตรง โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องเข้าเวรในเวลากลางคืน และอยู่ในภาวะเสี่ยงภัย โดยมีเงินเพิ่มพิเศษให้เดือนละ 6,500 บาท ขณะนี้เริ่มมอบให้กับผู้คมแล้ว ส่วนเจ้าหน้าที่ฝ่ายสนับสนุนด้านอื่นๆ ที่ต้องเข้าเวรกลางคืน จะมีเงินเพิ่มให้เดือนละ 3 พันบาท

นอกจากนี้ ทางกรมราชทัณฑ์ ยังได้ขอรับการสนับสนุนด้านอาคารเรือนจำ ซึ่งปัจจุบันมีความแออัด เนื่องจากมีผู้ต้องขังเพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม 1 เท่าตัว ซึ่งรัฐบาลก็ได้อนุมัติงบประมาณในการสร้างเรือนจำเพิ่มปีละ 3-4 แห่ง แต่การก่อสร้างต้องใช้เวลา เพราะต้องใช้งบประมาณต่อเนื่องผูกพันหลายปี