จับตา คำตัดสินคดีทะเลจีนใต้

ศาลอนุญาโตตุลาการถาวร ที่นครเฮกของเนเธอร์แลนด์จะมีคำตัดสินในเวลา 17.00 น.ตามเวลาฟิลิปปินส์ในคดีที่ฟิลิปปินส์ยื่นฟ้องเมื่อเดือนม.ค.2556 ใน 15 ประเด็นกรณีจีนอ้างกรรมสิทธิ์ครอบครองพื้นที่กว่า 80% ในทะเลจีนใต้ ซึ่งฟิลิปปินส์เรียกว่าทะเลฟิลิปปินส์ตะวันตก โดยทับซ้อนกับการอ้างกรรมสิทธิ์ของฟิลิปปินส์

คำฟ้องแบ่งออกเป็น 3 ประเด็น ได้แก่ 1. เส้นประ 9 จุดในแผนที่ที่จีนกำหนดครอบคลุมพื้นที่กรรมสิทธิ์ในทะเลจีนใต้ ขัดต่อสนธิสัญญาว่าด้วยกฎหมายทะเลของสหประชาชาติ 2. ขอให้ศาลกำหนดว่าสถานะของ "ที่ดิน" ในทะเลจีนใต้ ซึ่งจีนครอบครองอยู่ ไม่ใช่เกาะที่จีนจะอ้างอธิปไตยได้ แต่เป็นเพียงหิน และ 3. ขอให้ศาลกำหนดว่าการดำเนินการต่างๆของจีน เช่น การก่อสร้างเกาะเทียม และการประมงในบริเวณพิพาทน ขัดกับสนธิสัญญาว่าด้วยกฏหมายทะเล

นักวิเคราะห์คาดว่าคำตัดสินจะไม่ชี้ขาดโดยตรงเรื่องอธิปไตยบนหินและปะการังในน่านน้ำพิพาท และไม่อาจแก้ปัญหาพิพาทได้ รวมทั้งอาจจุดชนวนสงครามวาทะ

การยื่นฟ้องมีขึ้นหลังจากจีนเข้ายึดสันดอน สการ์โบโรห์ ซึ่งเป็นแนวปะการังนอกชายฝั่งเกาะลูซอนของฟิลิปปินส์เมื่อปี 2555 หลังการเผชิญหน้าระหว่างเรือจีนและเรือฟิลิปปินส์ขณะที่จีนขยายการอ้างกรรมสิทธิ์อย่างต่อเนื่องด้วยการสร้างเกาะเทียม 8 แห่ง และลานบินรองรับเครื่องบินของกองทัพ

แต่จีนยืนยันศาลไม่มีอำนาจในการตัดสิน และจะไม่เคารพคำตัดสินใดๆ รวมทั้งต้องการให้เป็นการแก้ไขปัญหาผ่านการเจรจาระดับทวิภาคีระหว่างชาติคู่ขัดแย้งที่อ้างกรรมสิทธิ์ในทะเลจีนใต้ พร้อมกับอ้างว่ามีหลายชาติที่สนับสนุนจุดยืนของจีน

ขณะเดียวกันฟิลิปปินส์อ้างว่ามีกว่า 40 ชาติที่สนับสนุนให้ศาลอนุญาโตตุลาการชี้ขาดเรื่องนี้ และโลกคาดหวังว่าจีนจะเคารพและปฏิบัติตามคำตัดสิน นอกจากนี้เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาฟิลิปปินส์จัดนิทรรศการแสดงแผนที่เก่า 60 ฉบับที่เป็นสิ่งยืนยันว่าจีนไม่เคยเป็นเจ้าของแนวปะการังสการ์โบโรห์ตั้งแต่ประวัติศาสตร์

ขณะที่ประชาชนและนักเคลื่อนไหวชาวฟิลิปปินส์ เดินขบวนประท้วงและชุมนุมหน้าสถานกงสุลจีนในเมืองมากาติ เขตเมโทร มะนิลาเมื่อวันจันทร์ เรียกร้องให้จีนยอมรับคำพิพากษาของคณะอนุญาโตตุลาการ และมีกระแสรณรงค์ในสื่อสังคมออนไลน์ให้ร่วมกันติดแฮชแทค #CHexit (เช็ค-สิท) หรือย่อมาจาก China + Exit เพื่อขอให้จีนออกไปจากพื้นที่ทะเลจีนใต้ โดยประชาชนบางคนโพสข้อความ บอกให้จีนหยุดทำร้ายเพื่อนบ้าน และพื้นที่ตรงนี้ไม่ใช่ของจีน

ผู้เชี่ยวชาญบอกว่า คำตัดสินคดีนี้จะได้รับการจับตาของอีก 4 ชาติที่อ้างกรรมสิทธิ์บางส่วนในทะเลจีนใต้ ได้แก่ เวียดนาม มาเลเซีย บรูไน และไต้หวัน และจีนจะต้องวางตัวไม่ให้ก้าวร้าวเกินไปเพราะอาจกระตุ้นให้บางชาติยื่นฟ้องบ้าง แต่คำตัดสินคงไม่อาจยับยั้งความพยายามของจีนที่จะเคลื่อนไหวเพื่อเพิ่มการครอบครองทั้งน่านน้ำและน่านฟ้าในทะเลจีนใต้