สวนสัตว์สงขลา แหล่งพักพิงของนกเงือกพลัดถิ่น

ปัจจุบันนกเงือกได้ถูกคุกคามเป็นอย่างมากทั้งทางตรงและทางอ้อม จนตกอยู่ในสภาวะใกล้สูญพันธุ์ ซึ่งศัตรูตัวฉกาจของนกเงือกก็คือมนุษย์นั่นเอง โดยเฉพาะในผืนป่าจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีนกเงือกอาศัยอยู่มากที่สุดถึง 10 ชนิด จากที่พบ 13 ชนิดในประเทศไทย ซึ่งในแต่ละปีลูกนกจะถูกล่าเพื่อนำไปขาย โดยเฉพาะผู้มีอิทธิพลในพื้นที่หรือแม้แต่ภายนอก เนื่องจากนกเงือกเป็นสัตว์คุ้มครอง ฉะนั้นใครสามารถนำมาเลี้ยงได้แสดงให้เป็นถึงอำนาจบารมีของตนเองที่อำนาจรัฐไม่สามารถเอื้อมมือเข้าไปถึง

ปัญหาที่ส่งผลกระทบอย่างหนักอีกอย่างหนึ่งคือการตัดไม้ทำลายป่าหรือทำไม้เถื่อนใน เพราะนกเงือกอาศัยโพรงบนต้นไม้ใหญ่กลางป่าหรือภูเขาสูงเป็นที่ขยายเผ่าพันธุ์ เมื่อไม้เหล่านี้ถูกโค่นนกก็จะไม่มีที่อยู่ เนื่องจากตามธรรมชาตินกเงือก จะใช้โพรงเดิมในการวางใข่ออกลูก บางครั้งต้นไม้ที่ล้มลงพบแม่นก ลูกนกตายคาอยู่ในโพรงเป็นที่เศร้าใจเป็นอย่างมาก

สวนสัตว์สงขลา เป็นนับเป็นหน่วยงานหนึ่งที่คอยรองรับนกเงือกพลัดถิ่น ทั้งที่ได้มาจากการบริจาค หรือแลกเปลี่ยนมาจากสวนสัตว์อื่นๆเช่น สวนสัตว์ดุสิตหรือเขาดินวนาที่ปิดตัวลงไปแล้วเป็นต้น ซึ่งนกเงือกเหล่านี้จะถูกนำมาเลี้ยงไว้ในกรงซึ่งเป็นตาข่ายขนาดใหญ่ จำลองผืนป่าให้ใกล้เคียงกับธรรมชาติมากที่สุด เพื่อให้นกเงือกได้ใช้ชีวิตอย่างมีอิสระ แม้จะเทียบกันไม่ติดกับผืนป่าอันกว้างใหญ่ที่สามารถโบยบินได้อย่างเสรี
ปัจจุบันมีนกเงือกหลายชนิดที่ถูกนำมาเลี้ยงไว้ที่นี้ เช่น นกเงือกหัวแรด นกกก นกเงือกกรามช้าง นกเงือกปากดำ เป็นต้น แม้จะได้รับการดูแลอย่างดีแต่ก็ไม่สามารถขยายเผ่าพันธุ์ได้ เนื่องจากสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป ครั้นจะปล่อยกลับสู่ผืนป่าที่มันเคยอาศัย ก็ไม่สามารถปรับตัวได้ เลยต้องเลี้ยงไว้ ที่นี่ อย่างน้อยก็เป็นห้องเรียนธรรมชาติ ให้แก่ประชาชนหรือเยาวชน ได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้วิถีชีวิตของนกเงือก ผู้สร้างคุณประโยชน์อย่างใหญ่หลวงให้กันสิ่งแวดล้อม เพราะถ้าหากไม่สร้างจิตสำนึกกันอย่างจริงจังแล้ว ในอนาคตคงจะได้เห็นนกเงือกเพียงแค่ในสวนสัตว์เท่านั้น เหมือนสัตว์ป่าหลายชนิดที่สูญพันธุ์ไปแล้วก่อนหน้านี้