“สวยบาดเจ็บ” เสี่ยงภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง จากการใส่ส้นสูง

โรงพยาบาลเลิดสิน กรมการแพทย์ เตือน ภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง (Bunion) หรือ (Hallux Valgus) คือ ภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียงชิดเข้าหานิ้วชี้ กระดูกหัวแม่เท้าด้านในจึงปูดบวมขึ้น ต่อมาข้อนิ้วหัวแม่เท้าจะมีปุ่มลักษณะกลมนูนออกมา ทางด้านข้างหัวแม่เท้า ซึ่งปุ่มที่นูนออกมานี้จะทำให้มีอาการปวด ใส่รองเท้าลำบาก มักจะเกิดขึ้นโดยเฉพาะในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย โดยเฉพาะผู้หญิงที่ใส่รองเท้าส้นสูง และพบมากเมื่ออายุมากขึ้น ส่วนมากจะพบที่เท้าทั้ง 2 ข้างมากกว่าพบที่เท้าข้างเดียว

นายแพทย์ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า ปัจจุบันมีรายงานข่าวในสื่อออนไลน์ พบว่ามี Hallux Valgus หรือ ภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง คือสภาวะหัวแม่เท้าผิดรูปที่เกิดจากกระดูกปูดออกมาจากบริเวณข้อต่อของโคนนิ้วหัวแม่เท้า เนื่องจากนิ้วหัวแม่เท้าถูกเบียดให้เอนไปชิดกับนิ้วชี้ทำให้ข้อต่อบริเวณโคนนิ้วหัวแม่เท้ายื่นออกมา โดยบริเวณที่มีอาการอาจมีลักษณะบวมแดงและทำให้รู้สึกเจ็บปวดทางด้านข้างหัวแม่เท้า ใส่รองเท้าลำบาก มักจะเกิดขึ้นจากการใส่รองเท้าส้นสูง ปลายรองเท้าแคบ บางท่านอาจเคยสังเกตเห็นความผิดปกติบริเวณเท้า และบางครั้งอาจมีสีแดงระเรื่อบริเวณกระดูกที่ปูดนูนขึ้นมาอีกด้วย  

นายแพทย์อดิศักดิ์ งามขจรวิวัฒน์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลเลิดสิน กล่าวเพิ่มเติมว่า ปัจจัยกระตุ้นการเกิดภาวะนิ้วหัวแม่เท้าเอียง เกิดจากการสวมใส่รองเท้าที่ไม่เหมาะสมเป็นประจำ เช่น รองเท้าส้นสูง รองเท้าหัวแหลม รองเท้าที่คับแน่นจนเกินไป การรักษามีหลากหลายวิธี ตั้งแต่การรักษาเบื้องต้น ตั้งแต่พบอาการเริ่มแรก ไปจนถึงการผ่าตัดในผู้ที่มีอาการรุนแรง

นายแพทย์พิสิฏฐ์ บุญมา ศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ เฉพาะทางข้อเท้าและเท้า กล่าวเพิ่มเติมว่า การรักษาเบื้องต้น เลือกใส่รองเท้าที่เหมาะสม ใส่รองเท้าขนาดพอดี ไม่คับ หัวรองเท้ากว้าง (wide toe box) เมื่อสวมใส่แล้วสามารถขยับนิ้วเท้าได้ไม่บีบรัดนิ้วเท้า พื้นรองเท้านุ่ม ควรหลีกเลี่ยงรองเท้าที่มีหัวส่วนปลายที่แหลมและส้นรองเท้าสูงมากกว่า 2นิ้ว การรักษาด้วยการผ่าตัดขึ้นกับความรุนแรงของโรค มีทั้งการผ่าตัดแต่งกระดูก(osteotomy)การผ่าตัดเชื่อมกระดูกเท้า(Arthrodesis) มักแนะนำในผู้ที่มีนิ้วหัวแม่เท้าผิดรูปอย่างรุนแรง โดยหลังการผ่าตัดการเคลื่อนไหวของนิ้วหัวแม่เท้าจะทำได้น้อยลง และไม่สามารถใส่รองเท้าส้นสูงได้

เตือนดัง ๆ อันตรายจากการใส่รองเท้าส้นสูง
อ.พญ.อารยา เจริญอาภรณ์วัฒนา แพทย์ฝ่ายเวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ระบุถึงอันตรายของการใส่รองเท้าส้นสูงเอาไว้ดังนี้

• เกิดอาการปวดเท้า เจ็บเท้า เนื่องจากเท้าต้องเขย่งตลอดเวลา ทำให้แรงกดที่ฝ่าเท้าต่อพื้นที่เพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะต่อเท้าส่วนหน้า ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาหนังด้านแข็งที่ฝ่าเท้า อาการเจ็บบริเวณหัวกระดูกฝ่าเท้าด้านหน้า ถ้าด้านหน้ารองเท้าเป็นแบบหน้าแคบหรือหัวแหลม จะทำให้บีบหน้าเท้า ยิ่งเพิ่มความเจ็บปวดแก่ผู้สวมใส่ยิ่งขึ้น และอาจเกิดเท้าส่วนหน้าผิดรูปตามมา เช่น นิ้วหัวแม่เท้าเก ปลายนิ้วเท้างอ เป็นต้น
• ปวดตึงบริเวณน่องและเอ็นร้อยหวาย เนื่องจากการสวมใส่ส้นสูงจะอยู่ในท่ายืนเขย่งตลอดเวลา ทำให้เกิดการตึงของเอ็นร้อยหวาย มีอาการปวดน่องในเวลากลางคืน และบางคนถึงกับเป็นตะคริวน่อง เพราะกล้ามเนื้อน่องต้องทำงานหนักขึ้น
• ปวดเข่า เข่าเสื่อมก่อนวัย เนื่องจากการเดินบนรองเท้าสันสูง จะมีแรงกระแทกที่ข้อเข่ามากกว่าการใส่รองเท้าส้นเตี้ย แรงกระแทกจะยิ่งมากขึ้นตามน้ำหนักตัวและความเร็วในการเดิน
• ปวดหลัง เนื่องจากการใส่ส้นสูงมากยืนเดิน มีผลทำให้ทำให้ช่วงเอวแอ่น ไปด้านหน้ามากยิ่งขึ้น ก็จะตามมาด้วยอาการปวดหลัง
• เส้นเลือดขอด จากการที่กล้ามเนื้อน่องทำงานในการบีบไล่เลือดดำในน่องได้ไม่ดีในขณะที่ยืนเขย่งอยู่บนรองเท้าส้นสูง
• เสี่ยงการเกิดอุบัติเหตุ เช่น เท้าแพลง หกล้ม

วิธีสวมรองเท้าส้นสูงให้ปลอดภัย

• ไม่ควรสวมรองเท้าส้นสูงติดต่อกันเกินวันละ 3 ชั่วโมง
• เลือกรองเท้าที่พอดีกับเท้า โดยไม่จำเป็นต้องเผื่อพื้นที่หลังเท้า เพื่อป้องกันเท้าเลื่อนไปบริเวณด้านหน้ารองเท้า และลดอาการปวดเมื่อยนิ้วเท้า
• ใช้แผ่นเสริมรองเท้า ซึ่งมีลักษณะเป็นแผ่นซิลิโคนรองเท้าชนิดนิ่ม เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องสวมใส่รองเท้าส้นสูงเป็นเวลานาน
• สลับไปใส่รองเท้าส้นเตี้ยบ้างเป็นระยะๆ
• เลือกรองเท้าส้นตึกแทนรองเท้าส้นเข็ม เพราะรองเท้าส้นตึกช่วยให้เดินได้อย่างมั่นคงมากกว่าการใส่รองเท้าส้นเข็ม
• เลือกรองเท้าหน้ากว้างกว่าปลายเท้า เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดตาปลา และปมประสาทนิ้วเท้าอักเสบ
• นวดเท้าและแช่เท้าด้วยน้ำอุ่นเป็นประจำหลังสวมรองเท้าส้นสูง เพื่อช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อและเอ็นร้อยหวาย