นักเคลื่อนไหวสิทธิสตรีอิหร่าน คว้ารางวัลโนเบลสันติภาพ

คณะกรรมการโนเบล นอร์เวย์ ประกาศในวันศุกร์ (6 ตุลาคม) ว่า นาร์เกส โมฮัมมาดี นักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนชาวอิหร่าน ได้รับเลือกให้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพประจำปี 2566 จากผลงานการต่อสู้เพื่อต่อต้านการกดขี่ผู้หญิงในอิหร่าน และส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพของทุกคน และรางวัลนี้ยังอุทิศให้ประชาชนหลายแสนคนที่เดินขบวนประท้วงต่อต้านการเลือกปฏิบัติและการกดขี่ต่อผู้หญิงในอิหร่าน

คณะกรรมการโนเบล นอร์เวย์ ระบุด้วยว่า การต่อสู้อย่างกล้าหาญของเธอทำให้ต้องสูญเสียอย่างมหาศาล รัฐบาลจับกุมเธอ 13 ครั้ง ตัดสินว่ากระทำความผิด 5 ครั้ง และสั่งลงโทษจำคุกรวมกัน 31 ปี และเวลานี้เธอยังคงอยู่ในเรือนจำ

โมฮัมมาดี วัย 51 ปี ถูกตัดสินลงโทษจำคุกหลายคดีนับจากปี  2554 ซึ่งรวมถึง โทษจำคุกนาน 16 ปีเมื่อปี 2559  ปัจจุบันรับโทษอยู่ในเรือนจำ เอวิน ในกรุงเตหะรานจากข้อหาเผยแพร่โฆษณาชวนเชื่อ

การตัดสินใจของคณะกรรมการโนเบลมีขึ้นหลังจากในอิหร่านมีการประท้วงนานกว่า 1 ปี ที่ขับเคลื่อนโดยผู้หญิงตั้งแต่เดือนกันยายน 2565 โดยชนวนความโกรธแค้นมาจากเหตุการณ์ที่ มาห์ซา อามินี สาววัย 22 ปี เสียชีวิตที่โรงพยาบาลระหว่างอยู่ในการควบคุมตัวโดยตำรวจศีลธรรม สืบเนื่องจากการไม่สวมฮิญาบอย่างเหมาะสม การประท้วงลุกลามรวดเร็วไปทั่วประเทศ โดยมีข้อเรียกร้องตั้งแต่เสรีภาพไปจนถึงโค่นล้มรัฐบาล

หลังจากนั้นภาพผู้หญิงอิหร่านเผาผ้าคลุมศีรษะ และตะโกนประท้วงว่า “ผู้หญิง ชีวิต เสรีภาพ” กลายเป็นเป็นภาพจำไปทั่วโลก

ขณะที่ทางการอิหร่านใช้กำลังรุนแรงสลายกลุ่มผู้ประท้วง ทำให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 500 ราย ซึ่งรวมถึงเยาวชน 70 ราย

คณะกรรมการโนเบล นอร์เวย์ กล่าวถึง คำขวัญการประท้วง “ผู้หญิง ชีวิต เสรีภาพ” ด้วยว่า สะท้อนได้อย่างเหมาะสมถึงผลงานการทุ่มเทของโมฮัมมาดี เธอต่อสู้เพื่อต่อต้านการเลือกปฏิบัติและการกดขี่อย่างเป็นระบบ และเธอสนับสนุนการต่อสู้ของผู้หญิงเพื่อการมีชีวิตอย่างมีเกียรติศักดิ์ศรีโดยสมบูรณ์

นอกจากนี้คณะกรรมการแสดงความหวังว่า อิหร่านจะปล่อยตัวโมฮัมมาดี เพื่อให้เธอสามาถเข้ารับรางวัลโนเบลด้วย

ชณะนี้ยังไม่มีความเห็นจากทางการอิหร่าน แต่สื่อกึ่งทางการของอิหร่าน รายงานว่า โมฮัมมาดีได้รับรางวัลจากพวกตะวันตก  สำหรับการกระทำที่กระทบต่อความมั่นคงของชาติ 
ขณะที่ทากี รามาฮี สามีของโมฮัมมาดี กล่าวว่า รางวัลโนเบลจะช่วยส่งเสริมการต่อสู้ของโมฮัมมาดีเพื่อสิทธิมนุษยชน และสิ่งสำคัญยิ่วกว่า คือ รางวัลนี้เป็นรางวัลสำหรับการเคลื่อนไหวเพื่อผู้หญิง ชีวิต และเสรีภาพ

พิธีมอบรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพจะจัดขึ้นที่กรุงออสโลของนอร์เวย์ในวันที่ 10 ธันวาคม ตรงกับวันคล้ายวันเสียชีวิตของอัลเฟรด โนเบล ผู้ก่อตั้งรางวัล