ผู้นำอินโดนีเซียเสนอพร้อมคุยทุกฝ่าย ยุติวิกฤตเมียนมา

ในการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนวันที่สองและวันสุดท้าย ประธานาธิบดีโจโก วิโดโด ของอินโดนีเซีย กล่าวว่าเขาต้องยอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า "ไม่มีความคืบหน้า" อย่างมีนัยยะสำคัญในการปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อ เพื่อคลี่คลายวิกฤตหลังการรัฐประหารในเมียนมา ดังนั้นอาเซียนจำเป็นต้องมีเอกภาพเพื่อผลักดันแนวทางนี้ให้เดินหน้าต่อไปได้

ผู้นำอินโดนีเซียยังแถลงด้วยว่า การละเมิดสิทธิมนุษยชนในเมียนมาเป็นสิ่งที่ไม่อาจอดกลั้นได้ และฉันทามติ 5 ข้อ จะต้องให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดได้เข้ามีส่วนร่วม พร้อมกับเตือนว่าความน่าเชื่อถือของอาเซียนกำลังเสี่ยงสั่นคลอน และอินโดนีเซียพร้อมพูดคุยกับทุกฝายในเมียนมา รวมถึงรัฐบาลทหาร

เขาย้ำด้วยว่า สิ่งสำคัญที่สุดที่เขาต้องการย้ำคือ "แนวทางการเกี่ยวพันกับรัฐบาลทหาร ไม่ได้หมายความว่าเป็นการให้การยอมรับแก่รัฐบาลทหาร" ดังนั้นเอกภาพจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับอาเซียน และหากไม่มีเอกภาพก็จะทำให้คนนอกเข้ามาแบ่งแยกอาเซียนได้อย่างง่ายดาย

อาเซียนและเมียนมาบรรลุข้อตกลงร่วมกันเรื่องแผนฉันทามติ 5 ข้อ เมื่อเดือนเมษายน ปี 2564  หลังการรัฐประหารในต้นเดือนกุมภาพันธ์ในปีเดียวกัน เรียกร้องให้เมียนมายุติความรุนแรงทันที จัดการเจรจาที่ทุกฝ่ายมีส่วนร่วม แต่งตั้งทูตพิเศษอาเซียนเพื่อเจรจาไกล่เกลี่ย จัดสรรความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม และเปิดทางให้ผู้แทนอาเซียนเยือนเมียนมาเพื่อเจรจากับทุกฝ่าย 

ขณะที่ซัมมิตอาเซียนจัดขึ้นเพียงไม่กี่วัน หลังจากขบวนรถลำเลียงสิ่งของบรรเทาทุกข์ของอาเซียน ที่มีนักการทูตของอินโดนีเซียและสิงคโปร์ร่วมขบวนด้วย ถูกโจมตีในรัฐฉานเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม 2566 ทำให้อาเซียนออกแถลงการณ์ในการประชุมเมื่อวันพุธประณามการโจมตีดังกล่าว