สุดยอดศิลป์ไทยในงานออกพระเมรุมาศ "รัชกาลที่ 9"

งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ถือเป็นพระราชพิธีหลวงที่สำคัญยิ่งของราชวงศ์ ที่ปฏิบัตืสืบเนื่องกันมาตามโบราณราชประเพณี และเพื่อความสมพระเกียรติงานพระราชพิธีจึงกลายเป็นองค์ความรู้ด้านภูมิปัญญาและศิลปะชั้นเลิศของความเป็นไทยที่คงเอกลักษณ์ไว้ เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้ศึกษาถึงรากเง้าความเป็นไทยที่มีอารยะธรรมซึ่งสั่งสมมายาวนานถึงปัจจุบัน
พระเมรุมาศ ในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้ออกแบบโดยยึดถือคติตามโบราณราชประเพณีรูปแบบเฉพาะสำหรับพระมหากษัตริย์ เป็นพระเมรุมาศทรงบุษบก สูงถึง 53 เมตร มีชั้นเชิงกลอน 7 ชั้น ผังพื้นที่ใช้งานเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดกว้างด้านละ 60 เมตร มีบันไดทั้งสี่ด้าน ฐานยกพื้นสูงมี 7 ชั้น ชั้นบนที่มุมทั้งสี่ ประกอบด้วยสำซ่างทรงบุษบก ชั้นเชิงกลอน 5 ชั้น สำหรับพระพิธีธรรม สวดพระอภิธรรม ฐานชั้นที่ 2 ประกอบด้วยซุ้มทรงบุษบกรูปแบบเดียวกัน รวมสิ่งก่อสร้างมีเครื่องยอดนับรวมได้ 9 ยอด
      แต่ละชั้นของพระเมรุมาศจะถูกถ่ายทอดความวิจิตรประณีตของงานศิลป์ไทยเอาไว้ อาทิ สระอโนดาตทั้ง 4 ทิศ ที่แสดงงานด้านประติมากรรมสัตว์หิมพานต์ ช้าง ม้า โค สิงห์ ด้วยฝีมือของผู้สืบทอดงานปูนตำ ตำหรับโบราณครั้นสมัยอยุธยา พร้อมชิ้นงานจากวิทยาลัยเพาะช่าง และช่างสิบหมู่         ต่อมาคือ ราวบันไดนาค ทั้ง 1 เศียร 3 เศียร 5 เศียร และ 7 เศียร ที่นำรูปแบบของงานศิลป์ของครูช่างครั้งอดีตมาแสดงไว้ อย่างบันไดนาค 7 เศียรที่ประดับอยู่ชั้นที่ 4 คือศิลปะสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งถอดแบบมาจากปราสาทพระเทพบิดร ในวัดพระแก้ว           ถัดมาเป็นผ้าม่านลายพุ่มข้าวบิณฑ์อินทร์-พรหม โคมลายกนก นกคาบออก รูปทวยเทพถวายกร ประดับอยู่ที่บุษบกองค์ประธานของพระเมรุมาศ ทอจากผ้าไหมไทย ผสมไหมจีน ประมาณ 1,000 หลา ซึ่งถูกออกแบบ เน้นให้มีความโดดเด่น มีการตัดกันของสีผ้า ต้องการให้ม่านองค์ประธานพระเมรุมาศเป็นผลงานชิ้นเดียวของโลก ส่วนงานจิตรกรรมฉากบังเพลิงทั้ง 4 ด้านนอกจากจะปรากฏลวดลายไทยในภาพเขียนที่ลงสีปิดทองเรื่องรามาวตาร ทั้ง 8 ปางค์แล้ว ยังสอดแทรกโครงการพระราชดำริในหลวงรัชกาลที่ 9 เกี่ยวกับ ดิน น้ำ ลม ไฟ ด้วย
        ส่วนยอดพระเมรุมาศจะประดับ นพปฎลมหาเศวตฉัตร เป็นฉัตรสำหรับพระมหากษัตริย์ที่ทรงรับพระบรมราชาภิเษกตามโบราณขัตติยราชประเพณี มีขนาดความกว้าง 1 เมตร 20 เซนติเมตร ความสูง 5 เมตร 10 เซนติเมตร ลักษณะเป็นฉัตรขาว 9 ชั้น แต่ละชั้นของฉัตรมีระบายขลิบทองแผ่ลวด 3 ชั้น ชั้นล่างสุดห้อยอุบะจำปาทอง 14 ช่อ ปลียอดฉัตรเป็นทรงองค์ระฆัง ต่อด้วยบัวกลุ่ม ปลียอดฉัตรทำด้วยทองเหลืองกลึงปิดทอง
           ซึ่งหากมองตามมุมทั้ง 4 ทิศของพระเมรุมาศแล้ว จะเห็นถึงมิติของการจัดสร้างและเส้นนำสายตาที่แทนด้วยยอดของบุษบกแต่ละชั้นจากชั้นที่หนึ่ง ไปสู่ยอดบุษบกพระเมรุมาศองค์ประธาน โดยผู้ออกแบบได้กำหนดไว้อย่างละเอียดในทุกส่วนเพื่อความสมพระเกียรติอย่างสูงสุด
         สำหรับพระเมรุมาศในช่วงพระราชพิธีกลางวันและกลางคืนจะมีความแตกกัน โดยกลางวันนั้นสีของพระเมรุมาศจะปรากฏเป็นสีทองเหลือง ของดอกดาวเรือง ในช่วงกลางคืนพระเมรุมาศจะปรากฏเป็นสีทองสุกอร่ามโดดเด่นด้วยแสงไฟที่ถูกจัดวางไว้อย่างแยบยล           นี่คือความประณีต พิถีพิถันที่ผู้ออกแบบและผู้สร้างทุกคนต่างตั้งใจปฏิบัติหน้าที่อย่างเต็มความสามารถ ซึ่งที่นำเสนอไปนั้นได้ปรากฏออกมาให้เห็นเพียงบางส่วนเท่านั้น ซึ่งในวันงานพระราชพิธีประชาชนและคนทั่วโลกจะได้ประจักษ์ถึงเอกลักษณ์และราชประเพณีโบราณที่คงรักษาไว้อย่างสมบูรณ์ที่สุด เพื่อถวายแด่พระมหากษัตริย์ผู้เป็นที่รักอย่างสมพระเกียรติ