กางข้อกฎหมาย-แกะดุลพินิจ ทำไม “ทักษิณ” หมดสิทธิได้พักโทษ

19 พฤศจิกายน 2568 การที่อดีตนายกฯ ทักษิณ โดนอัยการสูงสุดสั่งยื่นอุทธรณ์คดี112 ทำให้เกิดประเด็นถกเถียงทางกฎหมายว่า กระทบต่อการขอ “พักโทษ” หรือ  “พักการลงโทษ” ตามพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ.2560 และระเบียบ หรือกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องหรือไม่

 

ตรวจสอบข้อกฎหมาย และระเบียบ ตลอดจนกฎกระทรวง เท่าที่สืบค้นได้ ค่อนข้างชัดเจนว่า ไม่มีการระบุว่า หาก “นักโทษเด็ดขาด” มีคดีอื่นค้างอยู่ จะโดนตัดสิทธิการขอพักโทษหรือไม่ และไม่ได้มีการเขียนเรื่องนี้ไว้เป็น “คุณสมบัติ” ของการยื่นขอพักโทษ

 

ตรงตามที่ “ดร.ณัฏฐ์” ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน บอกเอาไว้ว่า สามารถยื่นขอพักโทษได้ แต่จะได้หรือไม่ ขึ้นกับคณะกรรมการพิจารณาการพักโทษ จะเป็นผู้วินิจฉัย 
 

ตรวจสอบข้อกฎหมาย

 

1.พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ.2560 มาตรา 52 (7) (อ่านว่าอนุมาตรา 7)

 

กำหนดเงื่อนไขเอาไว้กว้างๆ ว่า... นักโทษเด็ดขาดคนใดแสดงให้เห็นว่า...

 

 - มีความประพฤติดี

 - มีความอุตสาหะ ความก้าวหน้าในการศึกษา

 - และทำการงานเกิดผลดี

 - หรือทำความชอบแก่ทางราชการเป็นพิเศษ

 

อาจได้ “พักการลงโทษ” เมื่อนักโทษเด็ดขาดได้รับโทษมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน หรือ 1 ใน 3 ของกำหนดโทษตามหมายศาลในขณะนั้น แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า

 

**กรณีของอดีตนายกฯทักษิณ มีหลักเกณฑ์นอกเหนือจากที่บัญญัติในกฎหมาย แต่เป็นระเบียบของกรมราชทัณฑ์ ว่าด้วย “การพักโทษกรณีพิเศษ” หากอายุเกิน 70 หรือมีอาการป่วยเข้าขั้นช่วยตัวเองไม่ได้ ก็อาจได้รับการพักโทษเป็นกรณีพิเศษ โดยรับโทษมาแล้วแค่ 1 ใน 3 แม้จะน้อยกว่า 6 เดือนก็ตาม (เช่น อดีตนายกฯทักษิณ หากได้พักโทษกรณีพิเศษ ก็จะติดคุกรอบนี้แค่ 4 เดือน เพราะครบ 1 ใน 3 แล้ว) 
 

 

 2.ระเบียบและกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง

 

 - ไม่ได้จำกัดแค่ “นักโทษชั้นเยี่ยม” แต่ “นักโทษชั้นดีมาก และดี” ก็มีสิทธิเสนอขอพักโทษเช่นกัน เพียงแต่ระยะเวลาการรับโทษ ต้องมากกว่า 1 ใน 3 คือ เหลือโทษจำคุกน้อยกว่านักโทษชั้นเยี่ยม ลงตามส่วน นั่นเอง เช่น นักโทษชั้นดี ต้องเหลือโทษจำคุกไม่เกิน 1 ใน 5 (รับโทษมาแล้ว 4 ใน 5)

 

 - มีเงื่อนไขสำคัญข้อหนึ่งคือ ห้ามประพฤติตนเสื่อมเสีย เช่น เล่นการพนัน ดื่มสุรา ยาเสพติด และกระทำผิดอาญาขึ้นอีก

 

**เงื่อนไขข้อนี้ จะทำให้ติดปัญหาในชั้นพิจารณาของ คณะกรรมการพิจารณาพักโทษ หรือไม่ เพราะมีคดีอาญาอื่นรอการตัดสินอยู่

 

ข้อสังเกตที่น่าสนใจ 
 

ระเบียบกรมราชทัณฑ์เขียนชัด “พักโทษ” ไม่ใช่ “สิทธิของผู้ต้องขัง” แต่เป็น “ประโยชน์ที่ทางราชการให้แก่นักโทษเด็ดขาดที่มีความประพฤติดี มีความก้าวหน้าทางการศึกษา ทำงานเกิดผลดีแก่เรือนจำ หรือทำความชอบแก่ทางราชการเป็นพิเศษ” เท่านั้น (ถ้อยคำนี้ยกมาจากกฎหมาย)

 

แปลว่า แม้ไม่มีกฎหมายเขียนคุณสมบัติ หรือลักษณะต้องห้ามเอาไว้ว่า คนจะได้รับการพักโทษ จะมีคดีอื่นรอตัดสินอยู่ไม่ได้ / แต่เมื่อการพักโทษ เป็นดุลยพินิจของคณะกรรมการพิจารณาฯ คณะกรรมการฯ ก็ย่อมมีอำนาจพิจารณา และมีโอกาสสูงที่จะไม่ให้คนที่มีคดีอื่นติดตัว ได้รับการพักโทษ เพื่อป้องกันการถูกร้องเรียน

 

ที่สำคัญ คำพิพากษาจำคุก 1 ปี ของศาลฎีกานักการเมือง ที่อดีตนายกฯทักษิณโดนนั้น เป็นคำพิพากษาที่สืบเนื่องจากการกระทำผิดระเบียบกฎหมายของเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ และบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง จากกรณีอนุญาตให้ไปนอนพักรักษาตัวที่ชั้น 14 โรงพยาบาลตำรวจ

 

**โดยคำพิพากษาเขียนชัดว่า อดีตนายกฯได้รับประโยชน์ และน่าจะมีส่วนร่วมกับสิ่งที่เกิดขึ้นด้วย

 

เหตุนี้เอง จึงเป็นไปได้ยากมากที่คณะกรรมการพิจารณาพักโทษ จะอนุญาตให้อดีตนายกฯได้รับการ “พักการลงโทษ” แม้เจ้าตัวจะมีสิทธิยื่นเสนอก็ตาม