"ศ.ดร.เกรียงศักดิ์" แนะ นายกฯ รื้อระบบประมูลงานภาครัฐภายใน 3 เดือน

17 เมษายน 2568 ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ประธานสถาบันการสร้างชาติ  นักวิชาการอาวุโสมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด กล่าวถึงเหตุการณ์ตึกสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ถล่ม ว่า ได้เตือนมาก่อนล่วงหน้าแล้วในเรื่องการระมัดระวังดินทรุด และแผ่นดินไหว โดยกำชับในการสร้างตึกของสถาบันการสร้างชาติในการป้องกันแผ่นดินไหว และดินทรุดตัวซึ่งต้องมีการวางแผนอย่างรอบคอบ จากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้ตึกสตง.ถล่ม มีอุทาหรณ์เตือนใจหลายประการ เพราะทำให้มีทั้งผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก  ซึ่งต้องมีผู้รับผิดชอบ

โดยมีผู้เกี่ยวข้องอยู่หลายส่วนทั้งผู้ออกแบบ ผู้รับเหมาก่อสร้าง ผู้รับเหมาหลักและซับคอนแทร็คหลายราย ผู้ควบคุมงาน คดีนี้ซึ่งเจ้าของตึก สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน หรือ สตง.ก็คงต้องรับผิดชอบในบางระดับ ซึ่งถูกโอนคดีให้กรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) เข้ามาตรวจสอบ ว่าสาเหตุของตึกถล่มนอกจากแผ่นดินไหวแล้วในเรื่องของวัสดุอุปกรณ์มีคุณภาพหรือไม่ การควบคุมงาน การออกแบบมีปัญหาหรือไม่ ซึ่งเรื่องนี้ถือเป็นปัญหาใหญ่ที่จะต้องมีการแก้ไขปฏิรูปกันจริงจังทั้งระบบ

ซึ่งต้องตรวจสอบทุกตึกที่มีรอยร้าว ตึกที่รับผลกระทบจากแผ่นดินไหว พบว่ากว่า 50-60 ตึก โดยเฉพาะตึกสตง. ที่ถล่มซึ่งมีข้อสงสัย เรื่องการจัดซื้อจัดจ้างมีข้อบกพร่องหรือไม่ ซึ่งการประมูลงานหากระบบราชการยังยึดหลักที่ราคาต่ำสุดอาจจะเกิดปัญหาเรื่องคุณภาพ ทำให้ผู้รับเหมาจำเป็นต้องลดสเปควัสดุอุปกรณ์ลง ซึ่งหากมีระบบเงินทอนต้องมีการลดสเปคการก่อสร้าง ทำให้ความปลอดภัยลดลงเพราะมีกระบวนการทุจริตจึงทำให้เกิดอันตรายได้ 

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ ระบุว่า ปัญหาใหญ่อยู่ที่ระบบการประมูลงานก่อสร้างของภาครัฐ กฎหมายพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างปี 2560 ซึ่งมีหลักเกณฑ์ที่วางไว้ซึ่งต้องมีการปิดรอยรั่วเรื่องการทุจริตป้องกันข้าราชการขอเงินทอนจาก บริษัทรับเหมาก่อสร้าง ต้องไม่ให้เกิดการลดสเปคการก่อสร้างวัสดุอุปกรณ์ ไม่ให้เกิดอันตราย 

"ฝากให้รัฐบาลใช้โอกาสเหตุการณ์ตึก สตง.ถล่มนี้ในการรื้อระบบการประมูลงานก่อสร้างของภาครัฐอย่างจริงจัง โดยต้องแก้เรื่องการประมูลงานอย่าบิดเบือน ต้องไม่ให้เกิดการล็อคสเปค ระบบราคาต่ำสุด ต้องได้คุณภาพมาตรฐาน ต้องมั่นใจเรื่องการควบคุมคุณภาพของผู้รับเหมาหลักและผู้รับเหมาช่วง ทุกช่วงที่รับซับคอนแทร็คไปด้วย ต้องไม่ให้มีรอยรั่วมากที่สุด" 

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ กล่าวด้วยว่า อีกเรื่องที่สำคัญคือระบบการตรวจสอบที่อ่อนแอใช้คนที่ไม่เชี่ยวชาญ แต่มีชื่อและใบรับรองว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ มาตรวจสอบควบคุมงาน หรือแค่ลงชื่อรับรองโดยไม่ได้ตรวจสอบจริง ลักษณะนี้ก็เกิดปัญหา จึงจำเป็นต้องตรวจสอบหน้างานจริงและเอกสารควบคู่ด้วย  ทั้งนี้หากมีการทดสอบวัสดุอุปกรณ์ก่อนใช้งานจริงทั้งก่อนก่อสร้าง ระหว่างก่อสร้างและหลังการก่อสร้าง หากทำได้จริง ก็จะสามารถสร้างความมั่นใจในความปลอดภัยได้ ซึ่งปัญหาการก่อสร้างเกิดขึ้นหลายประเทศทั่วโลก จึงควรเรียนรู้จากหลายเหตุการณ์ มาปรับใช้เพื่อป้องกันในอนาคต

นอกจากนั้น มาตรฐานการป้องกันและบทลงโทษของต่างประเทศที่ไทยควรนำมาเป็นบทเรียนที่สำคัญ เรื่องการให้บุคคลหรือองค์กรอิสระเข้ามาตรวจสอบเช่นที่ เยอรมนี สวิตเซอร์แลนด์ โดยที่สิงคโปร์ ญี่ปุ่น มีระบบการตรวจสอบหลายชั้น และมีการทบทวนมาตรฐานการตรวจสอบ ทุก 3 ปี 5 ปี ให้เกิดความทันสมัย และหลายประเทศใช้บทลงโทษทั้งทางการเงิน ค่าปรับ ริบเงินประกันและโทษอาญา รับโทษจำคุก ฟ้องค่าเสียหาย ถอนใบอนุญาต นอกจากนั้นยังมีการลงโทษทางสังคมและ ลงโทษทางธุรกิจ ถูกขึ้นบัญชีดำบริษัทผู้รับเหมา ซึ่งประเทศไทยก็มีเรื่องการขึ้นบัญชีดำ แต่ก็ยังมีการแปลงโฉมตั้งบริษัทใหม่ขึ้นมาอีกแต่เป็นคนเดิม จึงต้องมีการตรวจสอบไล่บี้อย่างจริงจัง

ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เสนอแนะให้เกิดการปฏิรูประบบประมูลงานก่อสร้างภาครัฐ ว่า

1.  ต้องปรับหลักเกณฑ์การคัดเลือก 

2. บทลงโทษผู้เกี่ยวข้องทุกระดับให้เหมาะสม

3. ปรับกฎหมายและระเบียบเรื่องการจัดซื้อจัดจ้างกลไกตรวจสอบองค์กรอิสระต้องเกิดขึ้นและให้มีความโปร่งใส

4. ใช้เทคโนโลยีช่วยตรวจสอบ

5. ประชาชนต้องมีส่วนร่วมในการแจ้งเบาะแส แจ้งปัญหา เวทีรับฟังความคิดเห็นประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม

6. จัดฐานข้อมูลจัดระดับ จัดอันดับเรตติ้งและแรงกิ้งของบริษัทรับเหมา

7. ติดตามและประเมินผล และรายงานอย่างเป็นระบบ 

“จากเหตุตึกถล่ม มีผู้เสียชีวิตงบประมาณเสียหายจำนวนมากครั้งนี้ เป็นบทเรียน ในการปฏิรูประบบการประมูลภาครัฐทั้งหมดในประเทศไทยและนำเสนอสาธารณะให้ประชาชนได้ร่วมแสดงความคิดเห็นเพื่อนำมาจัดระบบพิมพ์เขียวในการสร้างระบบการประมูลงานภาครัฐใหม่ในปี 2568 นี้ ขอให้นายกฯ สั่งให้เกิดการรื้อระบบการตรวจสอบใหม่ให้เกิดความปลอดภัยและใช้จ่ายอย่างคุ้มค่าไม่เปิดช่องให้มีเงินทอน คอรัปชั่นได้ จึงขอเรียกร้องในภายใน 3 เดือนนี้ โดยให้ต้นเดือนกรกฎาคม นายกฯและรัฐบาลเปิดให้นำเสนอผ่านเวทีสาธารณะ เพื่อให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ให้เกิดการปฏิรูประบบการประมูลภาครัฐ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคตให้จบใน 3 เดือนนี้ จัดแจงระบบใหม่หมดทั้งประเทศให้ถูกต้อง ไม่ใช่เป็นการที่วัวหายแล้วค่อยล้อมคอก”ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ ระบุ