แนะรัฐแจง “ยุติธรรมสมานฉันท์” สมานแผลตากใบ

อาจารย์สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการด้านความมั่นคงชื่อดัง มองว่า ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา รัฐบาลไทยเกือบทุกชุดได้ใช้แนวทาง “ยุติธรรมทางเลือก” และ “ยุติธรรมสมานฉันท์” ในการ “สมานแผลตากใบ” โดย…

1.ตั้งคณะกรรมการอิสระในการแสวงหาความจริง เพื่อให้เกิดความจริงในเรื่องที่เกิดการเสียชีวิตของผู้ชุมนุมจำนวนมาก

2.การกล่าวคำขอโทษของนายกรัฐมนตรี พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ต่อปัญหาตากใบ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความจริงใจของรัฐบาลต่อความสูญเสียดังกล่าว และเป็นความพยายามที่จะแก้ปัญหา

3.รัฐบาลพลเอกสุรยุทธ์ตัดสินใจให้มีการถอนฟ้องคดีแกนนำคดีตากใบ ซึ่งหมายถึงแกนนำผู้ชุมนุมซึ่งมีพฤติการณ์สร้างความปั่นป่วน และใช้ความรุนแรง เพื่อแสดงให้เห็นว่า รัฐไม่ได้มองแกนนำผู้ชุมนุมเป็น “ข้าศึก” ที่จะต้องทำลายล้างกัน

4.รัฐบาลได้ยอมประนีประนอมความในคดีที่ญาติผู้เสียชีวิตฟ้องในทางแพ่ง เพื่อแสดงออกถึงความรับผิดชอบที่รัฐพึงมีต่อประชาชน

5.รัฐบาลได้ดำเนินการในทางคดีด้วยการฟ้องต่อศาลในกรณีที่มีผู้เสียชีวิต ทั้งคดีเสียชีวิตในการชุมนุม และคดีเสียชีวิตจากการขนส่ง

6.ต่อมามีการฟ้องคดีผู้เสียชีวิตที่เกิดจากการขนย้ายได้สิ้นสุดลง จึงได้มีการจ่ายเงินเยียวยาในสมัยนายกรัฐมนตรีนางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เพราะการจ่ายเงินเยียวยาจะเกิดขึ้นไม่ได้เลย ถ้าคดีในศาลยังไม่สิ้นสุด

7.การจ่ายเงินเยียวยาดังกล่าวนั้น ฝ่ายรัฐไม่ได้นำมาใช้เป็นปัจจัยในการยุติสิทธิของญาติต่อการฟ้องร้องในทางคดีอีกโดยการฟ้องคดีเกิดขึ้นในปีที่ 19 ตามที่เป็นข่าวก่อนหน้านี้ จึงกลายเป็นปัญหาอีกแบบ

 

8.ในภาพรวมของกระบวนการยุติธรรม ฝ่ายรัฐยอมนำคดีตากใบใน 4 ส่วนเข้าสู่กระบวนการของศาล ไม่ได้ปล่อยให้คดีหายเงียบไป โดยรัฐไม่แสดงความสนใจ หรือใช้อำนาจของกฎอัยการศึกในการยุติคดี 

9.ในกระบวนการเช่นนี้ รัฐไม่ได้ใช้กระบวนการศาลตามแบบปกติ แต่ใช้แนวคิด “ยุติธรรมทางเลือก” ที่ถือเอาการประนีประนอมของรัฐ เป็นหนทางหลักในการแก้ปัญหา ด้วยการยุติคดีเพื่อที่จะทำให้ญาติผู้เสียชีวิต และผู้ที่เกี่ยวข้องในเหตุการณ์ดังกล่าว ได้รับเงินค่าสินไหมเยียวยาจากรัฐ

กระบวนการทั้งหมดที่กล่าวมา สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามของรัฐไทยในการประนีประนอมผ่านกระบวนการ“ยุติธรรมสมานฉันท์” ด้วยความหวังว่า จะช่วยคลี่คลายปัญหาการก่อความไม่สงบ และการดำเนินการเช่นนี้ อาจช่วยอธิบายในส่วนหนึ่งได้ว่า รัฐไทยไม่ได้ละเลยความยุติธรรมในปัญหาความสูญเสียชีวิตของผู้ชุมนุมชาวมุสลิมที่หน้าอำเภอตากใบ 

ปัญหาสุดท้ายจึงเหลือแต่ประการเดียวว่า รัฐบาลไทยจะสามารถสื่อสารและอธิบายกับคนในพื้นที่ คนในสังคมไทยโดยรวม และผู้คนในเวทีระหว่างประเทศ ให้เข้าใจถึงสิ่งที่เกิดขึ้นจากกระบวนการ “ยุติธรรมสมานฉันท์” ที่รัฐบาลไทยชุดต่างๆ ดำเนินการไปแล้วได้หรือไม่!