คนคิดนโยบายรู้สึกอย่างไร หลังกระทรวงการคลังเปิดตัว "หวยเกษียณ" (มีคลิป)

8 มิถุนายน 2567 เป็นประเด็นที่ผู้คนในสังคมจับตาเป็นอย่างมาก หลังกระทรวงการคลังได้เปิดตัว "หวยเกษียณ" หรือ สลากสะสมทรัพย์เพื่อเงินออมยามเกษียณแบบขูดในระบบดิจิทัลเพื่อลุ้นรางวัลใหญ่ 1 ล้านทุกวันศุกร์ ให้กับสมาชิกกองทุนการออมแห่งชาติ และ ผู้ประกันตน มาตรา 40 รวมถึงแรงงานนอกระบบ โดยระบุว่า เป็นการชี้ช่องทางการซื้อหวยแบบเงินไม่หาย แถมยังได้เป็นเงินออม ต่อไปนี้หากซื้อหวยไม่ถูกจะไม่ใช่ปัญหา เพราะสามารถถอนคืนได้หลังเกษียณ นี่เป็นไอเดีย "หวยเกษียณ" ที่กระทรวงการคลังออกมาบอกว่า เตรียมพิจารณาอยู่


โดยประเด็นนี้รายการ "ข่าวข้นคนข่าว" มีความคุ้นหูคุ้นตากันอยู่บ้าง เกี่ยวกับนโยบายนี้ในอดีต เรื่องเปลี่ยนเงินหวยให้เป็นเงินออม หรือ เปลี่ยนเงินหวยเป็นสลากออมทรัพย์ เนื่องจาก "ศาสตราจารย์ ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์" ประธานสถาบันการสร้างชาติ หรือ ดร.แดน เคยเขียนเรื่องนี้เอาไว้ในหนังสือพิมพ์ของสยามธุรกิจ ฉบับวันที่ 7 - 9 มีนาคม 2550 เรื่อง ข้อเสนอเปลี่ยนเงินหวยให้เป็นเงินออม และคอลัมน์โลกวันนี้ เรื่อง เปลี่ยนเงินหวยเป็นสลากออมทรัพย์ ฉบับวันศุกร์ที่ 21 มีนาคม 2551 
 

ศาสตราจารย์ ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ประธานสถาบันการสร้างชาติ ให้ข้อมูลกับเราว่า ผมพูดเรื่องนี้ตั้งแต่ปี 2524 ก่อนจะเขียนลงเป็นคอลัมน์ในหนังสือพิมพ์ในปี 2550 เสียอีก การเมืองมักแย่งเครดิตกันเอง และไม่ให้เครดิตคนต้นคิด ความจริงแล้วจะเห็นเป็นประจำ ในทางวิชาการหากผิดจริยธรรมจะมีโทษหนัก เช่น การลอกเลียนแบบทางวิชาการ จะถูกปลดจากตำแหน่งวิชาการ เช่น ศาสตราจารย์ หากลอกโดยไม่อ้างอิง 

ขณะที่ทางการเมือง เมื่อทำผิดจริยธรรมลอกแนวคิดคนอื่น เรียกว่า การลอกเลียนแบบทางการเมือง ทางนโยบายของฝ่ายการเมือง ความคิดนี้เป็นปัญหาจริยธรรมทางการเมือง ซึ่งถือเป็นอาชญากรรมทางความคิดที่รุนแรง  เช่น เรื่องเปลี่ยนหวยเป็นออมทรัพย์เพื่อคนชรา ผมพูดมาก่อนหน้านี้กว่า 17 ปีแล้ว
 

แนวคิดนโยบายนี้ ผมมองการว่า ในอนาคตประเทศไทยจะเป็นสังคมผู้สูงอายุ ก็เลยคิดว่า รัฐจะเอาเงินจากไหนมาช่วยเหลือส่วนนี้ แล้วก็เป็นแบบนั้นจริง ๆ เราต้องบังคับคนให้ออมด้วยความเต็มใจ ผมเคยทำวิจัยว่า คนไทยชอบเล่นการพนันเลยเกิดไอเดียนี้ขึ้นมา

เนชั่นทีวี ได้ถามต่อว่า ได้เคยเสนอนโนบายเรื่องเปลี่ยนหวยเป็นออมทรัพย์เพื่อคนชรานี้ ให้พรรคประชาธิปัตย์หรือไม่ ศาสตราจารย์ ดร.เกรียงศักดิ์ ตอบว่า เคยบอก และเคยคิดนโยบายของพรรคเกือบร้อยละ 70 ในช่วงยุคหนึ่งด้วย แต่ผมคิดว่า เอาไม่เอาก็แล้วแต่ แต่วันนี้ก็รู้สึกดีใจว่า สิ่งที่พูดมาเกือบ 20 ปี เกือบจะเป็นรูปธรรมในอนาคตอันใกล้แล้ว แต่ถ้าวันนั้นตัดสินใจทำนโยบายนี้ ป่านนี้เงินพูนแล้ว ผู้สูงอายุไทยพอจะลืมตาอ้าปากได้หลายรุ่นแล้ว 

เมื่อถามต่อว่า รัฐบาลได้มีการวางแผนไว้หรือไม่ ว่าจะรองรับสังคมผู้สูงอายุในอนาคตอย่างไร เมื่อเราถามถึงมุมมองว่า ถูกลอกเลียนแบบแนวความคิดเชิงนโยบายไปใช้ประโยชน์แบบนี้คิดอย่างไร  ดร.เกรียงศักดิ์ ก็บอกว่า ปกติตัวเองเป็นคนใจดี โดนลอกเลียนแนวความคิดแล้วไม่ให้เครดิตเยอะมาก แต่ก็คิดว่านำแนวความคิดเราไปใช้ประโยชน์ต่อประเทศชาติ ถือว่าเป็นวิทยาทาน แต่ก็จะทำให้สายพันธุ์ทางปัญญาคนที่ค้นคว้าไว้จะหาต้นตอไม่เจอ

ผมคิดว่าเป็นวิทยาทาน แต่ในทางวิชาการผมว่ามีโทษทางสังคมหนัก ถือว่าเป็นอาชญากรรมที่ร้ายแรงที่สุด คือการลอกเลียนแบบไม่โยไม่ได้อ้างอิงหรือให้เครดิต นักการเมืองหลายรุ่นที่มาเรียนกับผม ก็เคยอธิบายโครงสร้างแนวความคิดไปว่าอย่างไร ก็ไม่แปลกที่นักการเมืองจะเอาไปใช้
 

แต่สิ่งที่แย่คือพรรคการเมืองใหญ่ ๆ แย่งนโยบายกันโดยไม่ให้เครดิต พูดง่าย ๆ คือ ขโมยความคิด ลอกเลียนแบบไร้คุณธรรมทางการเมือง เป็นการไม่ให้เกียรติ ก็จะทำให้สายพันธุ์ทางปัญญาคนที่ค้นคว้าไว้จะหาต้นตอไม่เจอ ผิดเพี้ยน ไม่มีการต่อยอด