4 ย่านวัฒนธรรมกาฬสินธุ์ ทุนทางปัญญา-เศรษฐกิจสร้างสรรค์ จากเมืองเก่าสู่เมืองรอง

ทีมวิจัยโครงการบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์ นำโดย ดร.สรวงมณฑ์ สิทธิสมาน ประธานมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน พร้อมคณะทำงาน ได้ลงพื้นที่สำรวจศักยภาพทางวัฒนธรรมในเขตเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ โดยการนั่งรถรางชมเมืองตลอดช่วงบ่าย เพื่อรวบรวมข้อมูลและประเมินแนวทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากผ่านทุนทางวัฒนธรรม

 

การลงพื้นที่ในครั้งนี้มี มนัสวี พรมโชติ นักวิจัยในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ และ เกศทัศน์ นาชัยเวียง พนักงานขับรถรางจากเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ ร่วมเป็นแกนนำในการนำชมและให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับย่านวัฒนธรรมสำคัญทั้ง 4 ย่านของเมืองกาฬสินธุ์

ย่านชุมชนเมืองเก่า: จุดตัดสถาปัตยกรรม 3 วัฒนธรรม

 

ตั้งอยู่บริเวณชุมชนโดยรอบวัดกลาง พระอารามหลวง มีอัตลักษณ์โดดเด่นด้านสถาปัตยกรรมที่ผสมผสานระหว่างไทย จีน และอีสาน โครงสร้างอาคารบ้านเรือนยังคงหลงเหลือร่องรอยประวัติศาสตร์ที่จับต้องได้ สถานที่สำคัญในย่านนี้ อาทิ ตึกดินโบราณ ตึกฝรั่ง และบ้านดิน ซึ่งถือเป็นต้นทุนสำคัญในการพัฒนาเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม

 

ย่านประวัติศาสตร์กาฬสินธุ์ (ริมน้ำปาว): พื้นที่ชีวิตและเศรษฐกิจชุมชน

      

พื้นที่ริมลำน้ำปาวซึ่งไหลผ่านชุมชนที่อยู่อาศัยหนาแน่น ได้แก่ ชุมชนหน้าโรงเลื่อย ชุมชนท่าสินค้า ชุมชนดอนสวรรค์ และชุมชนซอยน้ำทิพย์ ย่านนี้มีกายภาพที่เอื้อต่อการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมและพื้นที่สร้างสรรค์ (Creative Space) ซึ่งสามารถต่อยอดเป็นแหล่งเศรษฐกิจชุมชนและตลาดวัฒนธรรมริมน้ำเพื่อสร้างรายได้หมุนเวียนให้กับคนในท้องถิ่น

 

ย่านศาลากลางหลังเก่า: ศูนย์รวมองค์ความรู้และหอศิลป์เมือง

     

อาคารศาลากลางจังหวัดหลังเดิมได้รับการทำนุบำรุงและปรับปรุงให้เป็น “พิพิธภัณฑ์ของดีเมืองกาฬสินธุ์ (หอศิลป์)” ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมประเพณี และการเชิดชูเกียรติบุคคลสำคัญของจังหวัด เพื่อให้เยาวชนและประชาชนทั่วไปได้เข้าถึงรากเหง้าของท้องถิ่น

 

 

ย่านริมแก่งดอนกลาง: พื้นที่สีเขียวและอัตลักษณ์แห่งการเทิดพระเกียรติ

       

พื้นที่ชุมชนริมแก่งดอนกลาง (เดิมชื่อแก่งสำโรง) มีลักษณะเด่นเป็นแก่งและมีดอนอยู่ตรงกลาง ปัจจุบันมีแนวคิดเชิงนโยบายในการสร้างสรรค์และพัฒนาพื้นที่แห่งนี้เพื่อเทิดพระเกียรติแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มุ่งเน้นการผสมผสานระหว่างการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการเชิดชูสถาบัน

 

 

จากการลงพื้นที่สำรวจของคณะวิจัย พบข้อบ่งชี้สำคัญว่า แต่ละย่านวัฒนธรรมของเมืองกาฬสินธุ์ล้วนมีความโดดเด่นทางวัฒนธรรมที่หลากหลายและแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ สิ่งเหล่านี้คือ "รากฐานทุนวัฒนธรรมดั้งเดิม" ที่มีศักยภาพสูง

 

หากภาครัฐและภาคประชาสังคมร่วมกันสนับสนุน ฟื้นฟู และยกระดับย่านเหล่านี้อย่างเป็นระบบ นอกจากจะช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจฐานรากในฐานะเมืองรองที่มีมูลค่าสร้างสรรค์สูงแล้ว ยังจะเป็นการสร้างความมั่นคงให้ทุนวัฒนธรรมสามารถคงอยู่และเฟื่องฟูต่อไปได้อย่างยั่งยืน สอดรับกับแนวคิด “ทุนวัฒนธรรม สร้างชาติ” และ "ทุนทางวัฒนธรรมชุมชน = ทุนชาติ" ที่ต้องอาศัยการบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมเข้ามาเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาขับเคลื่อนในอนาคต