ทำความรู้จัก “เรือนจำคลองเปรม” หรือ “คุกลาดยาว” เรือนจำมั่นคงสูง

จากกรณีการเสียชีวิตของ "อดีตผู้กำกับโจ้" พ.ต.อ.ธิติสรรค์ อุทธนผล หรือ ข.ช.ธิติสรรค์ อุทธนผล ผู้ต้องขังคดีคลุมถุงดำ ด้วยการผูกคอในห้องที่ 50 แดน 5 เรือนจำกลางคลองเปรม เมื่อกลางดึกวันที่ 7 มี.ค.ที่ผ่านมา

หลังเกิดเหตุเกิดความสงสัยของญาติ ไม่เชื่อว่าปลิดชีพตัวเอง พร้อมเปิดเอกสารร้องเรียนกรณีมีข้อพิพาทกับ ผู้คุม และ ผู้ต้องขัง จนกลายเป็นจุดสนใจของประชาชนต่างวิพากษ์วิจารณ์ว่า เรือนจำ หรือ คุก เป็นดินแดนสนธยา ความจริงจะถูกตีแผ่ได้หรือไม่

อย่างไรก็ตาม พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ได้ออกมาแถลงข่าวและพยายามชี้แจงเรื่องที่เกิดขึ้นในทันที พร้อมยืนยันพร้อมให้ความเป็นธรรมทุกขั้นตอน พร้อมอำนวยความสะดวกในการตรวจสอบข้อเท็จจริงทุกอย่าง จนกว่าญาติจะสิ้นสงสัย ตามข่าวที่เสนอไปก่อนหน้านี้

 

รู้จัก "เรือนจำคลองเปรม" หรือ "คุกลาดยาว"

"เรือนจำกลางคลองเปรม" หรือ "คุกลาดยาว" ได้รับฉายาจากชาวต่างชาติ ว่า "แบงคอก ฮิลตัน" เป็นเรือนจำความมั่นคงสูงสุด โดยย้ายมาจากเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานครเดิม (ปัจจุบันคือสวนรมณีนาถ) เป็นเรือนจำที่ใช้คุมขังนักโทษในคดีอุกฉกรรจ์ อยู่ในความดูแลของกรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม เรือนจำแห่งนี้คุมขังนักโทษเด็ดขาดที่มีโทษตั้งแต่ 15 ปี ถึงประหารชีวิต เรือนจำตั้งอยู่ที่ถนนงามวงศ์วาน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร

เรือนจำคลองเปรม ยังเป็นที่ตั้งของทัณฑสถานบำบัดพิเศษกลาง โดยเป็นสถานที่คุมขังนักโทษเด็ดขาดในความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 15 ปี และนักโทษระหว่างรอการพิจารณาคดีในความผิดที่เกี่ยวกับยาเสพติดที่มีกำหนดโทษถึงจำคุกตลอดชีวิต ซึ่งเรือนจำแห่งนี้เป็นที่ตั้งของเรือนจำพิเศษกรุงเทพโดยเป็นที่คุมขังนักโทษระหว่างพิจารณาคดีและนักโทษเด็ดขาดที่โทษไม่เกิน 15 ปี และเรือนจำแห่งนี้เป็นที่ตั้งของทัณฑสถานโรงพยาบาลราชทัณฑ์

ล่าสุด กรมราชทัณฑ์ ได้ออกเอกสารข่าวเมื่อคืนวันที่ 12 มี.ค.ที่ผ่านมา อธิบายและบอกรายละเอียดของ "เรือนจำกลางคลองเปรม" หรือ "คุกครองเปรม" มีเนื้อหาระบุว่า..

กรมราชทัณฑ์จำแนกประเภทหรือชั้นของเรือนจำ โดยอาศัยเกณฑ์อย่างหนึ่งอย่างใด ดังนี้ 

• เพศของผู้ต้องขัง
• สถานะของผู้ต้องขัง
• ความประสงค์ในการพัฒนาพฤตินิสัยของผู้ต้องขัง
• ความมั่นคงของเรือนจำ
• ลักษณะเฉพาะทางของเรือนจำ 

เรือนจำกลางคลองเปรมเป็นเรือนจำความมั่นคงสูง มีอำนาจในการควบคุมผู้ต้องขังถึงกำหนดโทษประหารชีวิต ภายในแบ่งออกเป็น 10 แดน ภายนอก 1 แดน โดยจำแนกไว้ตามความเหมาะสมกับผู้ต้องขัง แต่ละประเภท เพื่อประโยชน์ในการควบคุม และการอบรมพัฒนาพฤตินิสัย คุมขังเฉพาะผู้ต้องขังเพศชาย รวมถึงกลุ่มผู้ต้องขังข้ามเพศ โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

• ประเภทที่ 1 คือ ผู้ต้องขังข้ามเพศที่แปลงเพศโดยสมบูรณ์แล้ว
• ประเภทที่ 2 คือ ผู้ต้องขังข้ามเพศที่ยังไม่แปลงเพศ แต่ลักษณะทางกายภาพไม่เป็นไปตามเพศกำเนิด เช่น เสริมหน้าอก
• ประเภทที่ 3 คือ ผู้ต้องขังข้ามเพศที่ยังไม่แปลงเพศและไม่ได้มีกายภาพที่เปลี่ยนแปลงไปเพียงแต่พิจารณาแล้วเห็นควรให้มีการแยกขัง เนื่องจาก มีความเสี่ยงต่อการถูกล่วงละเมิดทางเพศ 

เรือนจำฯ แบ่งการควบคุมเป็น 11 แดน โดยเป็นการควบคุมภายในเรือนจำ 10 แดน ได้แก่

แดน 1 แดนฝึกวิชาชีพ งานโรงพิมพ์ราชทัณฑ์และผู้ต้องขังกลุ่มเฉพาะ เช่น กลุ่มข้ามเพศที่แปลงเพศโดยสมบูรณ์ หรือข้ามเพศที่ยังไม่แปลงเพศ เป็นต้น คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษไม่เกิน 50 ปี

แดน 2 แดนความมั่นคง คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษ 50 ปีขึ้นไปถึงตลอดชีวิต

แดน 3 ผู้ต้องขังกระทำผิดซ้ำจำนวนหลายครั้ง คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษ ไม่เกิน 50 ปี

แดน 4 แดนฝึกวิชาชีพ คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษไม่เกิน 50 ปี 

แดน 5 แดนความมั่นคง คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษ 50 ปีขึ้นไปถึงประหารชีวิต และ/หรือผู้ต้องขังที่มีลักษณะ ดังนี้

• 1) ผู้ต้องขังรายสำคัญ
• 2) ผู้ต้องขังในคดีอุกฉกรรจ์
• 3) ผู้ต้องขังฐานความผิดคดียาเสพติด, ฐานความผิดคดีทั่วไป
• 4) ผู้ต้องขังที่มีพฤติกรรมไม่น่าไว้วางใจ
• 5) ผู้ต้องขังที่มีพฤติกรรมจะหลบหนี หรือมีปัญหาในการควบคุม
• 6) ผู้ต้องขังแยกการควบคุมระหว่างสอบข้อเท็จจริง

แดน 6 แดนแรกรับ, ผู้ต้องขังป่วย และผู้ต้องขังชรา คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษไม่เกิน 50 ปี

แดน 7 แดนการศึกษาและพัฒนาจิตใจ

แดน 8 แดนกักโรค

แดน 9 แดนสูทกรรม คุมขังผู้ต้องขังที่มีกำหนดโทษไม่เกิน 10 ปี

แดน 11 แดนพยาบาล 


สำหรับการควบคุมภายนอก มีการแยกแดนออกไปแต่อยู่ติดกับเรือนจำกลางคลองเปรม คือ แดน 10 สถานกักกันคลองเปรม ไว้คุมขังผู้ต้องกักกัน 

อนึ่ง หากผู้ต้องขังรายใดกระทำผิดวินัย หรือมีพฤติการณ์ไม่น่าไว้วางใจ หรืออยู่ระหว่างสอบสวนข้อเท็จจริง เรือนจำจะพิจารณาย้ายผู้ต้องขังไปควบคุมไว้ในแดน 5 (แดนความมั่นคง) เพื่อแยกการควบคุม ซึ่งรวมถึงผู้ต้องขังข้ามเพศ

สำหรับผู้ต้องขังที่แยกการควบคุมนั้น จะควบคุมไว้ในห้องคุมขังช่วงเวลากลางคืนเท่านั้น ส่วนเวลากลางวันผู้ต้องขังสามารถออกไปทำกิจกรรมได้ เช่น การเยี่ยมเยียนจากญาติ การพบทนายความ การทำกิจกรรมอื่นตามที่เรือนจำกำหนด เป็นต้น 

ทั้งนี้หลังเกิดเหตุอดีต "ผู้กำกับโจ้" ผูกคอเสียชีวิต กรมราชทัณฑ์ ระบุว่าพร้อมให้ตรวจสอบกล้องวงจรปิดในห้วงเวลาก่อนเกิดเหตุ จนถึงการชันสูตรพลิกศพในที่เกิดเหตุ ตลอด 24 ชั่วโมง หรือภายในระยะเวลาที่หน่วยงานร้องขอ และพร้อมเปิดเรือนจำฯ ให้ทุกหน่วยเข้าตรวจสอบสถานที่ได้ 

ขอย้ำว่า เรือนจำฯ ได้ดำเนินการตามมาตรฐานการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง (SOPs) รวมถึงสิทธิการคุ้มครองอย่างเท่าเทียมกันทางกฎหมาย โดยได้ยึดแนวทางปฏิบัติต่อผู้ต้องขังทุกรายอย่างเท่าเทียมให้เป็นไป ตามมาตรฐานสากลและหลักทัณฑวิทยา