"ครูเวร" มีไว้ทำไม ไขคำถามสังคม เหตุใดถึงยังไม่ยกเลิกหน้าที่นี้

เป็นอีกกรณีที่ผู้คนในสังคมให้ความสนใจ จากเหตุที่มีครูสาว ที่ จ.เชียงราย ถูกชายที่มีประวัติยาเสพติด  บุกเข้ามาทำร้าย จนบาดเจ็บสาหัส ขณะปฏิบัติหน้าที่ "ครูเวร" ที่โรงเรียน จนนำไปสู่การแสดงความคิดเห็น และความห่วงใยต่อบรรดาคุณครู ที่ต้องปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าว กลายเป็นกระแสการติด แฮชแท็ก #ยกเลิกครูเวรกี่โมง จนขึ้นเทรนด์ X ทวิตเตอร์ โดยยกเหตุผลเรื่องความปลอดภัย เพราะโรงเรียนบางแห่งมีครูน้อย ต้องอยู่เวรคนเดียว โดยเฉพาะครูที่เป็นผู้หญิง และเห็นตรงกันว่า ควรจ้างภารโรง หรือ รปภ. มาทำหน้าที่นี้จะดีกว่า  
 

สิ่งที่ผู้คนสนใจในข่าวนี้ นอกจากเหตุอุกฉกรรจ์ที่เกิดขึ้น ยังมีหลากหลายคำถามที่ตามมาว่า "ทำไมต้องมีครูเวร ครูเวรทำหน้าที่อะไร" ทั้งที่ความจริงหน้าที่ครู คือการให้ความรู้ คำปรึกษาแก่นักเรียน หน้าที่ครูเวร เป็นการเพิ่มภาระงานให้แก่ครูหรือไม่?  

ปัญหาเรื่องการเข้าเวรของครู ยังได้ถูกสะท้อนออกมาจากการทำแบบสอบถาม ครูผู้สอนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - มัธยมศึกษาปีที่ 6 ทั่วประเทศ ในระหว่างวันที่ 9 - 15 มกราคม 2567 โดย Rocket Media Lab ร่วมกับมูลนิธิแพธทูเฮลท์ เพื่อสำรวจความคิดเห็นในประเด็นต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษา ที่พบว่า

กฎระเบียบของโรงเรียนที่ครูไม่ชอบมากที่สุด 18.48% ไม่ชอบการเข้าเวร  
และสิ่งที่ครูไม่อยากให้มีมากที่สุด พบว่า 40.92% คือการอยู่เวรนอกเวลาเรียน 


 

แล้วทำไมต้องมี "ครูเวร" แล้ว "ครูเวร" มีหน้าที่อะไร  

การเป็นครูในประเทศไทย ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะนอกจากหน้าที่สอนหนังสือ ให้ความรู้นักเรียนแล้ว ยังต้องทำอีกสารพัดหน้าที่ หนึ่งในนั้นคือหน้าที่ “อยู่เวร” ตั้งแต่วันจันทร์ถึงวันศุกร์ บางครั้งยังต้องมาเข้าเวรกลางคืน ในช่วงเสาร์-อาทิตย์ วันหยุดพิเศษต่าง ๆ หรือแม้กระทั่งช่วงปิดเทอม ที่ไม่มีการเรียนการสอน

ทั้งที่ในปัจจุบัน โรงเรียนและสถานศึกษาส่วนใหญ่ มีการจ้าง เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย (รปภ.) และติดตั้งอุปกรณ์รักษาความปลอดภัยอื่น ๆ เช่น กล้องวงจรปิด สัญญาณกันขโมย ประตูรั้วเหล็กสูงใหญ่ ฯลฯ แต่ท้ายที่สุดภาระก็ต้องตกเป็นของครู ที่ต้องมาเฝ้าเวรอยู่ดี

คนที่เข้ามาทำหน้าที่ครู จะรู้เข้าใจว่า เป็นธรรมเนียมปฏิบัติกันว่า ครูเวร มีหน้าที่การเข้าเวร หรือ นอนเวรกลางคืนที่โรงเรียน เพื่อเฝ้าทรัพย์สินทางราชการ ตลอดจนดูแลความปลอดภัยอื่น ๆ ซึ่งโรงเรียนจะมีที่พักให้ ตามศักยภาพของโรงเรียนนั้น ๆ เช่น โรงเรียนขนาดใหญ่ในเมือง ที่มีศักยภาพสูง ที่พักครูเวร ก็อาจจะมีสิ่งอำนวยความสะดวกเพียงพอ แต่หากเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ในพื้นที่่ต่างจังหวัด หรูหน่อยก็อาจจะเป็นบ้านพักครู หรือเป็นเพียงห้องในอาคารเรียนที่ถูกดัดแปลงเป็นที่พักครูเวรเท่านั้น 
 

ส่วนเหตุผลที่ต้องมีการทำหน้าที่ครูเวร เป็นไปตาม มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 6 ก.ค. 2542 ซึ่งเป็นการแก้ไขมติคณะรัฐมนตรี วันที่ 15 เม.ย. 36 เรื่องการจัดเวรรักษาการณ์ประจำสถานที่ราชการ ที่ระบุให้สถานที่ราชการทุกแห่ง ต้องจัดให้มีเวรรักษาการณ์ประจำสถานที่ราชการ หรือหน่วยงานนอกเวลา และในวันหยุดราชการตลอดเวลา ทั้งกลางวันและกลางคืน เพื่อดูแลป้องกันความเสียหาย อันจะบังเกิดแก่สถานที่ราชการหรือหน่วยงานจากกรณีต่าง ๆ  มีหลักเกณฑ์การอยู่เวรรักษาการณ์ ดังต่อไปนี้


 

สำหรับบทบาทและหน้าที่ของครูเวรในแต่ละวันนั้น มีตัวอย่างคำสั่ง เรื่อง แต่งตั้งเวรรักษาความปลอดภัยสถานที่ราชการ (โรงเรียน) ประจำปี 2560 ของโรงเรียนแห่งหนึ่ง ที่ระบุเอาว่า  

1. บทบาทหน้าที่ของครูเวรประจำวันกลางวัน

• เวลามาปฏิบัติหน้าที่เวรประจำวันตอนเช้า เวลา 06.00 น.
• ปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมาย ในจุด หรือ บริเวณต่างๆที่ ประตู 1 , 2 และ 3
• ตรวจสอบความสะอาดเรียบร้อยทั่วไปทั้งภายในและนอกสถานศึกษา รวมทั้งตรวจตราดูแลการทิ้งขยะของ นักเรียนให้ถูกต้อง
• ตรวจสอบความเรียบร้อยของปลั๊กไฟ, สวิตซ์ไฟฟ้า รวมถึงก๊อกน้ำหากพบว่ามีการเปิดไฟหรือน้ำทิ้งไว้ให้ปิด ทันที
• ดูแลความปลอดภัยของนักเรียนบริเวณทั่วไปในช่วงเช้า พักกลางวันและหลังเลิกเรียน หากพบว่านักเรียน เจ็บป่วย ได้รับอุบัติเหตุและอื่นๆแล้วแต่กรณี โดยให้ติดต่อครูประจำชั้น หรือประสานผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อ นำส่งโรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยใกล้สถานศึกษา
• ตรวจตราหรือว่ากล่าวตักเตือนนักเรียนที่กระทำผิดระเบียบของสถานศึกษา และแจ้งให้ครูปรึกษาหรือฝ่าย ปกครองหรือผู้ที่ผู้อำนวยการมอบหมายเพื่อพิจารณาโทษ ควบคุมสัญญาณเข้าเรียน พัก และเลิกเรียนตามที่ โรงเรียนกำหนดรวบรวมข้อมูลการปฏิบัติหน้าที่เวร จดบันทึกเหตุการณ์ต่างๆ ลงในสมุดบันทึกประจำวัน
• ให้เข้าประจำจุดต่าง ๆ ตามที่ได้รับมอบหมายในตอนเย็น หลังเลิกเรียนให้ตรงเวลา โดยดูแลนักเรียนออก จากโรงเรียน ยานพาหนะของผู้ปกครองให้จอดและดับเครื่องยนต์ตามที่โรงเรียนกำหนด ตลอดจนเน้นใน เรื่องการทำความเคารพ และระเบียบวินัย หมดเวลาของการปฏิบัติหน้าที่เวรประจำวันเวลา 18.00 น.
• ปฏิบัติ หน้าที่เวรประจำเวร เวรวันหยุด ด้วยความรับผิดชอบ ในกรณีไม่มาโรงเรียนควรแจ้งให้ผู้ตรวจเวร หรือผู้ที่รับผิดชอบตามลำดับ และรีบรายงานผู้บริหารทราบโดยด่วน

2. บทบาทหน้าที่ของครูเวรกลางคืน
 

• ให้ปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งที่แต่งตั้งให้ข้าราชการครูปฏิบัติหน้าที่เวรรักษาสถานที่และอยู่ในสถานที่ ที่ได้กำหนด
• จะต้องระวังทรัพย์สิน อาคารสถานที่ สาธารณูปโภคของโรงเรียน ให้ปลอดภัยจากอุบัติเหตุต่างๆ หากมี เหตุการณ์ผิดปกติเกิดขึ้นจะต้องป้องกันจนสุดความสามารถ และแจ้งให้ผู้บริหารทราบโดยด่วน
• ผู้อยู่เวร จะออกจากสถานที่เขตความรับผิดชอบได้ต่อเมื่อ ผู้อยู่เวรต่อ มารับหน้าที่แล้ว
• ผู้อยู่เวรจะต้องถือเป็นหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายโดยเฉพาะ ในกรณีลาหรือไปราชการจะต้องเสนอหรือแต่งตั้ง ผู้ปฏิบัติหน้าที่แทนเป็นลายลักษณ์อักษร โดยผู้บริหารโรงเรียนหรือผู้รักษาการอนุมัติ
• ผู้อยู่เวรจะต้องส่งสมุดบันทึกให้เวรต่อไป และจะต้องบันทึกการปฏิบัติหน้าที่ โดยลงชื่อผู้อยู่เวรให้ครบ และมอบหมายหน้าที่ให้เรียบร้อย
• ในกรณีเปลี่ยนแปลงเวร ผู้ขอเปลี่ยนเวรต้องทำหนังสือขออนุญาตจากผู้บังคับบัญชาล่วงหน้าก่อนการอยู่เวร
• ปฏิบัติ หน้าที่เวรกลางคืน เวรวันหยุด ด้วยความรับผิดชอบ ในกรณีไม่มาโรงเรียนควรแจ้งให้ผู้ตรวจเวร หรือ ผู้ที่รับผิดชอบตามลำดับ และรีบรายงานผู้บริหารทราบโดยด่วน
• ปฏิบัติหน้าที่เวรกลางคืนร่วมกับนักการภารโรง ควบคุมและดูแลการปฏิบัติหน้าที่ของนักการภารโรง โดย ปิด-เปิดไฟภายในและภายนอกอาคารเรียน อาคารเอนกประสงค์ตามที่กำหนดโดยเฉพาะไฟฟ้าแสงสว่าง ภายในโดมหน้าเสาธง ตั้งแต่เวลา 18.00 น – 06.00 น. ของวันรุ่งขึ้นและงานอื่น ๆ ที่ได้รับมอบหมาย
• การปฏิบัติหน้าที่เวร เป็นหน้าที่และความรับผิดชอบตามค าสั่งของโรงเรียนที่ได้แต่งตั้งไปแล้วผู้ไม่มาปฏิบัติ หน้าที่จะมีความผิดและรับโทษทางวินัย หากเกิดความเสียหายกับทางราชการ
• ทุกครั้งที่มาอยู่เวร จะต้องลงบันทึกในสมุด หากไม่บันทึกถือว่าไม่มาปฏิบัติหน้าที่

3. ผู้ตรวจเวร 

• ตรวจเวรและตรวจความเรียบร้อย อย่างน้อย 1 ครั้ง และตรวจให้ครบทุกจุดในบริเวณ 
• ทุกครั้งที่มาตรวจเวร จะต้องลงบันทึกในสมุด หากไม่บันทึกถือว่าไม่มาปฏิบัติหน้าที่ผู้ตรวจเวร หากไม่พบผู้อยู่เวร จะต้องตามผู้อยู่เวรมาทำหน้าที่ หรือผู้อยู่เวรแทน 
• ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลง  ผู้ตรวจเวรจะต้องทำหนังสือแจ้งผู้บังคับบัญชา เพื่อขออนุญาต 

อย่างไรก็ตาม หลังเกิดเหตุร้ายกับ "ครูเวร" ก็เหมือนจะมีข่าวดีกับบรรดาคุณครูทั้งหลายบ้าง เมื่อ ว่าที่ร้อยตรี ธนุ วงษ์จินดา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (เลขาธิการ กพฐ.) ระบุว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เบื้องต้นสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้มอบหมาย ศูนย์ความปลอดภัย สพฐ. บุคลากรของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1 (สพป.เชียงราย เขต 1) นักจิตวิทยาประจำเขตพื้นที่พร้อมทีมสหวิชาชีพ รุดลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงและติดตามอาการของคุณครูที่ได้รับบาดเจ็บ
 

นอกจากนี้ พลตำรวจเอก เพิ่มพูน ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ยังได้แสดงความห่วงใยต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น พร้อมกำชับ สพฐ. ให้ดูแลขวัญและกำลังใจของครูที่ประสบเหตุ พร้อมติดตามการดำเนินคดี และกำหนดแนวทางสร้างเสริมความปลอดภัยในสถานศึกษาให้รัดกุมมากขึ้น รวมถึงทราบถึงภาระและความกังวลใจของคุณครูทั่วประเทศ ที่ต้องปฏิบัติหน้าที่เวรรักษาการณ์ ไม่ว่าจะเป็นเวรกลางวันหรือเวรกลางคืน ตามมติคณะรัฐมนตรี พ.ศ. 2542 จึงได้กำหนดนโยบายลดภาระครู เพื่อให้คุณครูได้ทุ่มเทเวลา เพื่อการเรียนการสอนอย่างเต็มที่ และได้สั่งการ สพฐ. ให้เสนอขอคณะรัฐมนตรี อนุมัติคืนอัตรานักการภารโรงกว่า 14,000 ตำแหน่ง เพื่อให้ทุกโรงเรียนมีนักการภารโรงประจำ ซึ่ง สพฐ. ได้จัดทำคำขอต่อ ครม. เรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่กลางเดือนที่ผ่านมา   

โดยในระหว่างที่ รอ ครม. พิจารณาอนุมัติ คืนตำแหน่งนักการภารโรง ซึ่งจะสามารถช่วยทำหน้าที่ดูแลรักษาความปลอดภัยให้แก่โรงเรียนได้อีกแรงหนึ่ง ขอสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และโรงเรียนประสานความร่วมมือกับหน่วยงานปกครองในพื้นที่ หรือผู้นำชุมชน ช่วยจัดเวรยาม ดูแลความปลอดภัยในโรงเรียน และช่วยเฝ้าระวังกรณีชุมชน มีบุคคลผู้เสี่ยงมีพฤติกรรมรุนแรง ซึ่ง สพฐ. ส่วนกลางได้มีหนังสือส่งถึงกระทรวงมหาดไทย ให้สนับสนุนการทำงานของโรงเรียนก่อนหน้านี้แล้ว

นอกจากนี้ สพฐ. จะได้เร่งแต่งตั้งคณะทำงานศึกษาแนวทางการจัดเวรยาม และการรักษาความปลอดภัยของสถานศึกษา ที่เหมาะกับบริบทความเปลี่ยนแปลงของโลกยุคปัจจุบัน รวมถึงสนับสนุนการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการเสริมสร้างความปลอดภัย เพื่อให้โรงเรียนเป็นสถานที่แห่งการเรียนรู้ ที่สร้างความสุขและความอุ่นใจให้แก่ครู นักเรียนทุกคน
 

บทสรุปของเรื่อง "ครูเวร" 
จากเรื่องราวที่นำเสนอมาทั้งหมดจะเห็นว่า ยังเป็นเพียง มาตรการล้อมคอก แต่ก็ถือเป็นข่าวดีเล็ก ๆ ในข่าวร้ายที่เกิดขึ้นกับครู จากความพยายามแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับครู และคำถามดัง ๆ ของบรรดาครูทั้งหลายว่า ทำไมถึงไม่มีการยกเลิกการเข้าเวรของครู รวมถึงการทำหน้าที่อื่น ๆ ที่ไม่ใช่เรื่องของการเรียนการสอน ตามนโยบายลดภาระครู เพื่อคืนครูให้กับนักเรียนอย่างแท้จริง