เนชั่นทีวี

ข่าว

ไทยก็มีส่วน! เบื้องหลังวิกฤตสารพิษ ที่แท้ 50 บริษัทไทย นำเข้าแร่

16 พ.ย. 2569 | teewat_cho

ไทยก็มีส่วน! เบื้องหลังวิกฤตสารพิษ ที่แท้ 50 บริษัทไทย นำเข้าแร่

เปิดวงจรค้าแร่ข้ามแดน: 50 บริษัทไทยรับซื้อแร่-ส่งเคมีหล่อเลี้ยงเหมืองเมียนมา ต้นตอวิกฤตสารพิษ "แม่น้ำสาย-แม่น้ำกก"

เปิดวงจรค้าแร่ข้ามแดน: 50 บริษัทไทยรับซื้อแร่-ส่งเคมีหล่อเลี้ยงเหมืองเมียนมา ต้นตอวิกฤตสารพิษ "แม่น้ำสาย-แม่น้ำกก"

KEY

POINTS

  • ประเทศไทยมีส่วนเกี่ยวข้องกับวิกฤตสารพิษในรัฐฉานของเมียนมา ผ่านการนำเข้าแร่และส่งออกเคมีภัณฑ์ไปยังเหมืองที่เป็นต้นตอการปนเปื้อนสารหนูและตะกั่วในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก
  • บริษัทไทยกว่า 50 แห่ง ทำหน้าที่เป็นคนกลางรับซื้อแร่จากเหมืองในเมียนมา (ซึ่งหลายแห่งมีกลุ่มทุนจีน) ก่อนจะส่งต่อไปยังประเทศจีนผ่านท่าเรือแหลมฉบัง
  • และยังส่งออกเคมีภัณฑ์สำหรับทำเหมืองมูลค่ากว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
  • ผู้เชี่ยวชาญเสนอให้รัฐบาลไทยใช้มาตรการทางการค้า โดยกำหนดว่าจะซื้อขายแร่และเคมีภัณฑ์กับเหมืองที่ได้มาตรฐานสากลและสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้เท่านั้น

ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัวในหัวข้อ "มาตรการป้องกันมลพิษ..สารหนูและตะกั่วข้ามแดน" เมื่อ 13 พ.ย. 2569 ว่า ประเทศไทย มีส่วนในการรับแร่และส่งเคมีภัณฑ์ สำหรับทำเหมืองในรัฐฉานที่เกิดปนเปื้อนของสารหนูและตะกั่วในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก

 

 

1.ประเทศไทยนำเข้าแร่โลหะสำคัญจากเมียนมา และส่งออกกลุ่มเคมีภัณฑ์จำนวนมาก

จากรายงานของสำนักข่าว Mongabay และข้อมูลทางการค้า พบว่าประเทศไทยนำเข้าแร่ธาตุจากเหมืองในเมียนมา (ส่วนใหญ่อยู่ในรัฐฉานและรัฐกะเหรี่ยง) โดยในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2568 มียอดนำเข้าแร่สำคัญรวมกว่า 105,752 ตัน คิดเป็นมูลค่ากว่า 13,900 ล้านบาทซึ่งส่วนใหญ่มาจากการทำเหมืองแร่ริมแม่น้ำสายและแม่น้ำกกในรัฐฉาน ได้แก่

-แร่พลวง เป็นแร่ที่มีปริมาณการนำเข้าพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด ใช้ในอุตสา หกรรมผลิตแบตเตอรี่ ชิ้นส่วนอิเล็ก ทรอนิกส์ ยุทโธปกรณ์ และสารหน่วงไฟ

-แร่ดีบุกและทังสเตน  นำเข้าในรูปแบบสินแร่เข้มข้นเพื่อป้อนเข้าสู่โรงงานถลุงโลหะและผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์

-แร่โลหะพื้นฐานอื่น ๆได้แก่ ทองแดง (Copper) ตะกั่ว (Lead) และ แมงกานีส (Manganese) สำหรับใช้ในภาคอุตสาห กรรมหนักและการผลิตโลหะผสม

-แร่หายาก ไทยนำเข้าสินแร่กลุ่มแร่หายากมาผ่านกระบวนการแต่งแร่เพื่อแยกแร่ให้มีความเข้มข้นขึ้นก่อนส่งออกไปสกัดต่อในต่างประเทศ

 

ไทยก็มีส่วน! เบื้องหลังวิกฤตสารพิษ ที่แท้ 50 บริษัทไทย นำเข้าแร่

 

2. สารเคมีที่ไทยส่งออกไปยังเหมืองในเมียนมา

ข้อมูลภาพรวมการค้าของ Trading Economics ระบุว่า ไทยส่งออกกลุ่มผลิตภัณฑ์เคมีภัณฑ์ไปยังเมียนมาคิดเป็นมูลค่ากว่า 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีสำหรับภาคการทำเหมืองแร่ สารเคมีที่มักถูกส่งออกจากฝั่งไทย (ทั้งในระบบและผ่านการลักลอบตามแนวชาย แดน) ดังนี้

- โซเดียมไซยาไนด์ เป็นสารเคมีหลักที่ใช้ในกระบวนการสกัดแร่ทองคำและแร่โลหะมีค่าเพื่อชะละลายโลหะออกจากหินแร่ ซึ่งจัดเป็นวัตถุอันตรายที่มีการควบคุมการส่งออกอย่างเข้มงวด

-กรดอุตสาหกรรมเข้มข้น เช่น กรดซัลฟิวริกและกรดไฮโดรคลอริก ใช้สำหรับชะละลายแร่ ในเหมืองทองแดงและแอมโมเนี่ยมซัลเฟตสำหรับเหมืองแร่หายาก

- สารเคมีกลุ่มแต่งแร่และแยกแร่ สารลดแรงตึงผิว สารปรับสภาพความเป็นกรด-ด่าง (เช่น ปูนขาวหรือโซดาไฟ) และสารเคมีที่ใช้ในบ่อลอยแร่ เพื่อแยกแร่พลวง ดีบุก และตะกั่ว ออกจากกากแร่

-สารตั้งต้นวัตถุระเบิด เช่น แอมโมเนียมไนเตรตซึ่งใช้ในการระเบิดเปิดหน้าดินและชั้นหินในพื้นที่สัมปทานเหมือง

3.การส่งออกต่อไปยังจีน

บริษัทในไทยกว่า 50 แห่งทำหน้าที่รับซื้อแร่จากการทำเหมืองในเมียนมา (ซึ่งหลายแห่งมีกลุ่มทุนจีนเข้าไปเช่าพื้นที่ทำเหมือง) แล้วขนส่งผ่านท่าเรือแหลมฉบังเพื่อส่งต่อไปยังประเทศจีน

 

4.ด่านพรมแดนแม่สาย จ.เชียงราย – ท่าขี้เหล็ก (รัฐฉาน) เป็นเส้นทางหลัก

ในการนำเข้าแร่หายาก แร่แมงกานีส และแร่ทองคำจากรัฐฉาน รวมถึงส่งออกเคมีภัณฑ์กลับเข้าไปท่าเรือเชียงแสน จ.เชียงราย – แม่น้ำโขง ใช้ขนส่งสินแร่ทางน้ำจากตอนเหนือของเมียนมาและลาวเข้าสู่ไทย และส่งต่อไปยังตอนใต้ของจีน

 

5. รัฐบาลไทยควรใช้มาตรการทางการค้า

ที่จะรับซื้อแร่ต่างๆ และส่งออกสารเคมีภัณฑ์ไปยังประเทศเมียนมา โดยเจรจาว่าจะรับซื้อแร่และจะขายสารเคมีให้กับเหมืองแร่ที่ได้มาตรฐานสากลไม่ปล่อยมลพิษเกินค่ามาตรฐานสู่สิ่งแวด ล้อมเท่านั้น..แร่ที่เข้ามาจะต้องมีข้อมูลที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ว่ามาจากเมืองแร่ใด? สารเคมีที่ขายให้จะไปใช้กับเหมืองแร่ใด?

 

รวมทั้งอาจมีการตั้งคณะกรรมการระหว่างประเทศ audit เหมืองแร่ที่ขายแร่ให้ไทยร่วมกัน เป็นต้น

ข่าวล่าสุด