“กมธ.งบฯ” สั่ง "กรมบัญชีกลาง" สอบประมูล e-Passport ระยะที่ 4 พบผู้ชนะเสนอราคาสูงกว่า 1,700 ล้าน

10 พฤศจิกายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานผลการตรวจสอบโครงการภาครัฐในปี 2570 ในการประชุมคณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ สภาผู้แทนราษฎร ที่มีวาระติดตามโครงการจ้างผลิตและให้บริการจัดทำหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Passport) ระยะที่ 4 ของ ก.การต่างประเทศ หลังเกิดข้อร้องเรียนเกี่ยวกับความโปร่งใสในการคัดเลือกเอกชนผู้รับจ้าง (เมื่อวันที่ 4 พ.ย.ที่ผ่านมา)

 

โดยจากการตรวจสอบของคณะกรรมาธิการพบว่า โครงการดังกล่าวเป็นการจัดจ้างเอกชนเพื่อดูแลระบบการออกหนังสือเดินทางของไทย ตั้งแต่การรับคำร้อง การจัดเก็บข้อมูลและภาพถ่าย ไปจนถึงการผลิตเล่มพาสปอร์ต โดยมีบริษัท จันวาณิชย์ จำกัด ได้รับการประกาศเป็นผู้ชนะการประมูล ด้วยราคาเสนอประมาณ 7,289 ล้านบาท

 

 

 

“กมธ.งบฯ” สั่ง "กรมบัญชีกลาง" สอบประมูล e-Passport ระยะที่ 4 วงเงิน 7,289 ล้าน พบผู้ชนะเสนอราคาสูงกว่า 1,700 ล้าน หลังเอกชน 3 รายร้องเรียนความไม่ชัดเจนของผลประมูล 

 

 

อย่างไรก็ตาม ผู้เข้าร่วมประมูลอีก 3 กลุ่มได้ยื่นอุทธรณ์ผลการคัดเลือก โดยตั้งข้อสงสัยถึงความถูกต้องของกระบวนการพิจารณาคุณสมบัติและผลคะแนน จนนำไปสู่การตรวจสอบของคณะกรรมาธิการในครั้งนี้

 

หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณา คือความแตกต่างของราคาประมูล โดยข้อมูลที่นำเสนอต่อคณะกรรมาธิการระบุว่า ราคาของผู้ชนะสูงกว่าข้อเสนอราคาต่ำสุดประมาณ 1,700 ล้านบาท

 

ประเด็นดังกล่าวทำให้เกิดคำถามว่า เหตุใดข้อเสนอที่มีราคาต่ำกว่าจึงไม่ได้รับการคัดเลือก และผลการประเมินด้านเทคนิคมีเหตุผลเพียงพอที่จะรองรับความแตกต่างของราคาหรือไม่

 

ทั้งนี้ การเสนอราคาต่ำที่สุดไม่ได้หมายความว่าจะต้องชนะการประมูลเสมอไป เนื่องจากโครงการมีเกณฑ์ประเมินด้านคุณภาพและประสิทธิภาพประกอบด้วย แต่หน่วยงานผู้รับผิดชอบจำเป็นต้องอธิบายเหตุผลในการคัดเลือกให้ชัดเจน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่ารัฐใช้งบประมาณอย่างคุ้มค่า

 

นอกจากประเด็นราคา ผู้ร้องเรียนยังยกข้อสงสัยเกี่ยวกับเอกสารและคุณสมบัติของบริษัทผู้ชนะหลายรายการ ได้แก่ หนังสือรับรองการสนับสนุนจากบริษัท Oracle ซึ่งเป็นผู้ให้บริการเทคโนโลยี ขอบเขตใบรับรองมาตรฐาน ISO 14298 ที่เกี่ยวข้องกับการผลิตเอกสารสำคัญอย่างปลอดภัย รวมถึงเอกสารทางการเงินของบริษัทต่างชาติที่เกี่ยวข้อง

 

อีกประเด็นหนึ่งคือกระบวนการทดสอบระบบต้นแบบ หรือ Proof of Concept (POC) ซึ่งมีข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการเปลี่ยนรูปแบบชื่อไฟล์ที่ใช้ทดสอบในวันดำเนินการจริง ทำให้เกิดคำถามว่าผู้เข้าประมูลทุกรายได้รับการประเมินภายใต้เงื่อนไขเดียวกันหรือไม่

 

ขณะเดียวกัน ยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสถานะการประเมินคุณสมบัติของผู้เสนอราคาในระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐอิเล็กทรอนิกส์ หรือ e-GP ซึ่งมีข้อมูลว่า ปรากฏการเปลี่ยนสถานะระหว่างผ่านและไม่ผ่านการพิจารณาในช่วงวันที่ 5-11 สิงหาคม 2569

 

อย่างไรก็ตาม ประเด็นเหล่านี้ยังเป็นข้อร้องเรียนที่ต้องตรวจสอบจากเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ยังไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย

 

จากข้อสงสัยดังกล่าว คณะกรรมาธิการฯ มีมติขอให้กรมบัญชีกลางตรวจสอบข้อมูลบันทึกการทำงานย้อนหลัง หรือ Log File ของระบบ e-GP เพื่อให้ทราบว่า มีการเปลี่ยนแปลงสถานะการพิจารณาผู้เสนอราคาเมื่อใด และเกิดขึ้นจากขั้นตอนใด

นอกจากนี้ ยังขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดส่งตารางคะแนนด้านเทคนิคและผลการทดสอบระบบของผู้เข้าร่วมประมูลทุกราย พร้อมให้ส่งประเด็นข้อร้องเรียนไปยังบริษัทผู้ชนะเพื่อชี้แจงข้อเท็จจริง ทั้งนี้ บริษัทผู้ชนะไม่ได้เข้าร่วมชี้แจงในการประชุมครั้งดังกล่าว

 

ด้านกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ยืนยันว่าการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยประเด็นข้อร้องเรียนส่วนใหญ่อยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาอุทธรณ์ของกรมบัญชีกลาง ซึ่งได้รับเรื่องเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569

 

ก่อนหน้านี้ กระทรวงการต่างประเทศยังชี้แจงว่า โครงการดังกล่าวให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพและความปลอดภัยของหนังสือเดินทาง โดยกำหนดสัดส่วนคะแนนด้านประสิทธิภาพ 70% และด้านราคา 30% พร้อมยืนยันว่ามีผู้เชี่ยวชาญและผู้สังเกตการณ์ภายนอกเข้าร่วมกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง

 

นอกจากความโปร่งใสในการใช้จ่ายงบประมาณ อีกประเด็นที่ต้องจับตาคือความต่อเนื่องของการให้บริการหนังสือเดินทางแก่ประชาชน เนื่องจากสัญญาของโครงการระยะที่ 3 อยู่ในช่วงสิ้นสุดการให้บริการและต้องเตรียมเปลี่ยนผ่านไปสู่โครงการระยะใหม่

 

หากข้อพิพาทการประมูลยังไม่ได้ข้อยุติ อาจทำให้การเตรียมระบบและการเริ่มให้บริการภายใต้โครงการระยะที่ 4 ล่าช้า จึงเกิดความกังวลว่าอาจส่งผลกระทบต่อประชาชนที่ต้องยื่นคำร้องขอหนังสือเดินทางในช่วงต้นปี 2570

 

อย่างไรก็ตาม กระทรวงการต่างประเทศระบุว่า อยู่ระหว่างดำเนินการเจรจากับผู้ให้บริการรายเดิมเพื่อรองรับการผลิตหนังสือเดินทางในช่วงเปลี่ยนผ่าน โดยมีเป้าหมายไม่ให้ประชาชนได้รับผลกระทบ

การตรวจสอบโครงการพาสปอร์ตครั้งนี้จึงไม่ได้มีเพียงประเด็นว่าเอกชนรายใดสมควรได้รับงาน แต่ยังเกี่ยวข้องกับความคุ้มค่าของงบประมาณแผ่นดิน ความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้าง และความมั่นใจของประชาชนว่าจะสามารถรับบริการทำหนังสือเดินทางได้อย่างต่อเนื่อง

 

ทั้งนี้ ยังต้องติดตามผลการพิจารณาอุทธรณ์ของกรมบัญชีกลาง ตลอดจนคำชี้แจงและหลักฐานจากผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ก่อนจะสามารถสรุปได้ว่ากระบวนการประมูลครั้งนี้มีข้อบกพร่องหรือไม่