นักวิชาการเจาะนโยบายดับไฟใต้ รัฐไร้ยุทธศาสตร์รับมือโจรชุดดำ

25 กรกฎาคม 2569 สถานการณ์ ไฟใต้ล่าสุด ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง เมื่อกลุ่มขบวนการ BRN ปรับเปลี่ยนยุทธวิธีส่งทีมปฏิบัติการ "โจรชุดดำ" ก่อเหตุโจมตีอุกอาจในพื้นที่ชายแดนใต้ ขณะที่นักวิชาการด้าน ความมั่นคง ออกมาสับแหลกว่า รัฐบาลชุดปัจจุบันยังคงหลงทาง และทำได้เพียงดำเนิน นโยบายดับไฟใต้ แบบรูทีน ที่ไร้ยุทธศาสตร์เชิงรุกอย่างสิ้นเชิง ส่งผลให้เกิดคำถามสำคัญจากภาคประชาชนว่า ฝ่ายรัฐจะปรับยุทธวิธีรับมือ เพื่อหยุดยั้งวงจรความสูญเสียของกำลังพล ที่ยืดเยื้อยาวนานกว่า 22 ปีนี้ได้อย่างไรและเมื่อไหร่


วิกฤตการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ ที่กลับมาปะทุรุนแรงอีกครั้งในช่วงนี้ ไม่ได้สะท้อนเพียงแค่ความสูญเสียที่เกิดขึ้นซ้ำซาก แต่กำลังฉายภาพให้เห็นถึง "สุญญากาศทางยุทธศาสตร์" ของรัฐบาลภายใต้การนำของพรรคเพื่อไทย ว่าแท้จริงแล้วมี "นโยบายเชิงรุก" เพื่อเอาชนะปัญหา หรือเป็นเพียงแค่ "นโยบายรูทีน" ที่ปล่อยให้ข้าราชการประจำแก้ปัญหาและผลาญงบประมาณไปวันๆ เท่านั้น

"นายกฯ - ครม.น้อย" ถูกจี้ถาม: ปรับอารมณ์จาก "เถียนมี่มี่" มาดูไฟใต้หรือยัง?

เสียงสะท้อนจาก ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข นักวิชาการด้านความมั่นคงชื่อดัง ระบุอว่า ถึงเวลาที่นายกรัฐมนตรีต้อง "ปรับอารมณ์" จากความชื่นมื่นในการเยือนจีน มาเตรียมรับมือกับปัญหาภาคใต้อย่างจริงจัง 


เช่นเดียวกับรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ในฐานะหัวหน้า "ครม.น้อย" หรือคณะผู้แทนพิเศษของรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งเป็นชุดที่มีกรรมการมากที่สุดถึง 22 คน มากกว่าทุกยุคที่เคยมีมา


คำถามสำคัญคือ "ครม.น้อย" ชุดนี้ รวมถึงคณะพูดคุยสันติสุขฯ ที่เพิ่งเริ่มต้นงาน จะแสดงบทบาทอย่างไรในสภาวะที่การโจมตีจากฝ่ายผู้ก่อเหตุรุนแรงสวนทางกับความพยายามสร้างสันติภาพอย่างสิ้นเชิง

วงจร "ติดกับดัก" : รัฐหลงทาง - กองทัพรับเคราะห์
 

อาจารย์สุรชาติสรุปบทวิเคราะห์ไว้อย่างน่าสนใจว่า ปัญหาไฟใต้กำลังกลายเป็น "วงจรติดกับดัก" ที่ไร้ทางออก โดยมีปัจจัยความล้มเหลวดังนี้:

• รัฐบาล: ขาดแนวคิดทางยุทธศาสตร์ และนายกฯ ไม่เข้าใจปัญหาอย่างลึกซึ้ง
   
• สมช.: ถูกมองว่ากำลัง "หลงทาง" และหลุดไปจากความสนใจของสาธารณชน ทั้งที่เป็นหน่วยงานรับผิดชอบโดยตรง
   
• กองทัพ: ขาดแนวคิดทางยุทธการ จนกลายเป็น "เหยื่อ" ในวงจรความรุนแรงที่ต้องสูญเสียกำลังพลอย่างต่อเนื่อง
   
• BRN: แม้จะไปไม่ได้ไกลกว่าการฆ่าเจ้าหน้าที่และปลุกระดมแนวร่วม แต่ก็ยังสามารถรักษาวงจรความรุนแรงไว้ได้
   

แฉคำสั่ง "สภาองค์กรนำ BRN" รับวันชาติมลายู

ข้อมูลเชิงลึกจาก ดร.ซาช่า เฮลบาร์ธ นักวิจัยชาวเยอรมัน ระบุว่าเหตุรุนแรงที่เกิดขึ้นเป็นผลมาจากคำสั่งพิเศษของ "สภาองค์กรนำ BRN" เมื่อวันที่ 28 มิถุนายนที่ผ่านมา เพื่อก่อเหตุรับวันครบรอบวันชาติปาตานี 1 สิงหาคม และคาบเกี่ยวไปถึงวันชาติของประเทศเพื่อนบ้านอย่างอินโดนีเซีย (17 ส.ค.) และมาเลเซีย (31 ส.ค.) ซึ่งเคยเกิดเหตุป่วนแขวนธงชาติมาเลย์ทั่วพื้นที่มาแล้วในปี 2555


ที่น่ากังวลคือ ดร.ซาช่า ชี้ว่าการพูดคุยสันติสุขในปัจจุบันอาจ "ไร้ผล" เนื่องจากกลุ่มที่มาคุยกับรัฐบาลไทยเป็นเพียงอดีตสมาชิก BRN ที่ไม่มีอำนาจสั่งการกลุ่มที่ปฏิบัติการอยู่ในพื้นที่ปัจจุบัน  

เลขาฯ สมช. ยัน "คุยไป-จับไป" เชื่อมือมาเลเซีย

อย่างไรก็ตาม นายฉัตรชัย บางชวด เลขาธิการ สมช. ยังคงยืนยันในแนวทาง "คุยไป บังคับใช้กฎหมายไป" โดยเชื่อว่าผู้เห็นต่างกว่าครึ่งพร้อมคุย และยังคงฝากความหวังไว้ที่มาเลเซียในฐานะผู้อำนวยความสะดวกที่ผู้เห็นต่างให้ความเกรงใจ

วิวัฒนาการโจรใต้: "ยิงไม่อั้น-กำลังคนพร้อม-ทุนหนา"

ในขณะที่ฝ่ายรัฐถูกมองว่ายัง "มึน" กับสถานการณ์ แต่ฝ่ายผู้ก่อเหตุรุนแรงกลับแสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการที่น่าสะพรึงกลัว

1. ขีดความสามารถทางอาวุธ: พบปลอกกระสุนในที่เกิดเหตุโจมตีจุดตรวจกว่า 220 ปลอก สะท้อนว่ามีคลังกระสุนมหาศาล ยิงได้แบบ "ไม่อั้น"
    
2. การประกอบกำลัง: สามารถรวมกลุ่มได้ไม่น้อยกว่า 13 คน พร้อมยานพาหนะหลายคันเพื่อก่อเหตุใหญ่ แสดงว่ากำลังคนไม่ได้ลดน้อยลงไปตามสถิติการปราบปราม
    
3. การข่าวและการเฝ้าติดตาม: คนร้ายเลือกลงมือในวันที่กำลังพลลาพักจนเหลือเพียง 5 นาย (จากปกติควรมี 8-12 นาย) ซึ่งเป็นการเลือกห้วงเวลาที่รัฐอ่อนแอที่สุด
    
4. เทคนิค "รถโอนลอย": เลิกใช้รถโจรกรรมที่ตรวจสอบง่าย เปลี่ยนมาใช้การซื้อรถมือสอง "โอนลอย" มาทำคาร์บอมบ์ ซึ่งยากต่อการสกัดกั้นและสะท้อนว่ามีแหล่งเงินทุนหมุนเวียนจำนวนมาก
    

ตามล่า "ทีมชุดดำนราธิวาส" มืออาชีพที่รัฐยังตามไม่ทัน

กรณีการบุกถล่มที่ว่าการอำเภอสุไหงโก-ลก (8 มี.ค. 68) และการปล้นร้านทองครั้งมโหฬารกว่า 32 ล้านบาทในห้างบิ๊กซี (5 ต.ค. 68) โดยฝีมือ "ชายชุดดำ" นับสิบคนที่มีอาวุธครบมือและฝึกฝนมาอย่างช่ำชอง กลายเป็นเครื่องหมายคำถามชิ้นโตถึงประสิทธิภาพของฝ่ายความมั่นคง


มีข้อสังเกตว่าทีมปฏิบัติการระดับ "พระกาฬ" กลุ่มนี้อาจไม่ใช่แค่สมาชิกขบวนการแบ่งแยกดินแดน แต่อาจเป็น "ทีมผสม" จากเครือข่ายธุรกิจผิดกฎหมาย หรือแม้แต่อดีตคนมีสีที่ผ่านการฝึกฝนมาอย่างดี การปฏิบัติการอย่างอุกอาจหน้ากล้องวงจรปิดและยังคงลอยนวลอยู่ได้ คือบทพิสูจน์ที่เจ็บปวดว่า วันนี้ฝ่ายรัฐกำลังเดินตามหลังโจรอยู่หลายก้าวในสมรภูมิไฟใต้ที่ยืดเยื้อมานานถึง 22 ปี