กางคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ฟันโกงสอบท้องถิ่น โมฆะไล่ออกทันที

24 กรกฎาคม 2569 ศาลปกครองสูงสุด วาง บรรทัดฐานสอบท้องถิ่น ครั้งใหญ่ เพื่อเคลียร์ปมร้อน ทุจริตสอบท้องถิ่น ที่กำลังเกิดความสับสนในระบบราชการขณะนี้ หลังมีการเลื่อนประชุม ก.กลาง เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์บริหารความเสี่ยงทางกฎหมาย เพื่อปิดช่องโหว่และเซ็ตพยานหลักฐานให้รัดกุมที่สุด โดยนักกฎหมายชี้ชัดกระบวนการจัด สอบท้องถิ่น ที่คลาดเคลื่อนย่อมเป็นโมฆะแต่แรก ส่งผลให้รัฐสั่งให้ออกจากราชการได้ทันที เพื่อคืนสิทธิ์แก่ผู้สอบผ่านโดยสุจริต


มีรายงานถึงแนวคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่ อบ. 255/2565 (ประชุมใหญ่) ตามที่ นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกฯ ฝ่ายกฎหมาย และกูรูทางกฎหมาย นำมากล่าวอ้างว่า สามารถนำมาใช้ได้กับการทุจริตสอบท้องถิ่น ที่หลายคนสับสนอยู่ในขณะนี้


บรรทัดฐานสำคัญระบุไว้ดังนี้

 

“หากการสอบแข่งขัน เป็นการจัดสอบที่ไม่ได้มาตรฐานตั้งแต่ขั้นตอนการออกข้อสอบ การตรวจข้อสอบ และการประมวลผลคะแนน อันเป็นการจัดสอบโดยผิดกฎหมายอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง แม้ต่อมาคณะกรรมการพนักงานเทศบาลจังหวัด (ก.ท.จ.) มีมติบรรจุและแต่งตั้งผู้สอบแข่งขันได้ และนายกเทศมนตรีตำบลได้อาศัยมติดังกล่าว มีคำสั่งแต่งตั้งพนักงานเทศบาล ประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ของเทศบาลตำบล และคำสั่งบรรจุและแต่งตั้งพนักงานเทศบาล ซึ่งเป็นผลมาจากประกาศดังกล่าว จึงเป็นคำสั่งทางปกครองที่มีลักษณะผิดพลาดอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง โดยทางกฎหมายถือเสมือนว่า ไม่มีการออกคำสั่งทางปกครองนั้น (Nullity) จึงไม่จำต้องเพิกถอนคำสั่งบรรจุ และแต่งตั้งพนักงานเทศบาล ดังนั้น คำสั่งเทศบาลตำบลที่สั่งให้พนักงานเทศบาลออกจากราชการ จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว”

 

 

ขณะที่ วัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ และอดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา ช่วยออกมาขยายความ แนวคำพิพากษาศาลปกครองฉบับนี้ มีความหมายอย่างไร

 

หมายความว่า.....

 

• คนที่ติดบัญชีเดิมเพราะคะแนนคลาดเคลื่อน: ไม่ได้มีสิทธิมาตั้งแต่ต้น ทางกฎหมายถือว่าคำสั่งบรรจุนั้นเป็นโมฆะมาแต่แรก รัฐจึงสามารถยกเลิกและให้ออกจากราชการได้ทันทีโดยไม่ต้องสั่งเพิกถอนสิทธิใดๆ
 

• การจัดเรียงคะแนนใหม่: จึงไม่ใช่การ “ริบสิทธิ” แต่เป็นการ “คืนสิทธิที่ถูกต้องให้แก่คนที่สอบผ่านจริงโดยสุจริต” เพื่อรักษาระบบคุณธรรมของระบบราชการนั่นเอง

 

 

 

• สรุปภาพรวมและก้าวต่อไป

 

การเลื่อนประชุม ก.กลาง เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 จึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ หรือการชะลอการแก้ปัญหา หากแต่เป็น “ยุทธศาสตร์บริหารความเสี่ยงทางกฎหมาย (Legal Risk Management)” เพื่อปิดช่องโหว่เรื่องอำนาจตามข้อ 30 วรรคสอง และใช้เวลาเซ็ตทำพยานหลักฐานให้รัดกุมที่สุดก็เป็นได้

 

• สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้:

 

1. เมื่อ ก.กลาง เปิดประชุม มติที่ออกมาจะมีการ “เห็นชอบ” การตรวจสอบของ กสถ. เพื่อลบล้างข้อบกพร่องทางขั้นตอน (Curing the defect) หรือไม่
    
2. การประกาศบัญชีใหม่จะสร้างแรงกระเพื่อมต่อผู้ติดบัญชีเดิมมากน้อยเพียงใด และจะมีการรวมตัวยื่นฟ้องต่อศาลปกครองเพื่อขอคุ้มครองชั่วคราวหรือไม่!

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด

 

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่ อบ. 255/2565 (ประชุมใหญ่)

 

• ประกาศคณะกรรมการกลางพนักงานเทศบาล ประกอบประกาศคณะกรรมการพนักงานเทศบาลจังหวัด อ. ได้กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการสำหรับเทศบาลที่ประสงค์จะจัดสอบแข่งขันเพื่อสรรหาบุคคลเป็นพนักงานเทศบาล เทศบาลจะต้องมีหน่วยงานกลางที่คณะกรรมการพนักงานเทศบาลจังหวัดคัดเลือกจากสถาบันการศึกษาหรือหน่วยงานของรัฐที่เห็นสมควร
 

• เพื่อเป็นผู้รับผิดชอบในการสอบแข่งขัน ทำหน้าที่ผลิตข้อสอบ ตรวจข้อสอบ และประมวลผลคะแนน และต้องมีระบบควบคุมกระบวนการผลิตข้อสอบ และเก็บรักษาข้อสอบอย่างรัดกุม เพื่อป้องกันการรั่วไหลหรือการทุจริตในการจัดสอบแข่งขัน อันจะเป็นการผดุงไว้ซึ่งระบบคุณธรรมในการสรรหาบุคคลเข้ารับราชการและความเชื่อมั่นของประชาชนต่อการบริหารราชการแผ่นดิน
 

• การสอบแข่งขันของเทศบาลตำบล บ. แม่ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 (คณะกรรมการพนักงานเทศบาลจังหวัด อ.) จะเห็นชอบให้ดำเนินการโดยโรงเรียน ล. อันเป็นสถาบันการศึกษาที่ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 คัดเลือกเป็นผู้รับผิดชอบในการสอบแข่งขัน แต่เมื่อการดำเนินการดังกล่าวได้กระทำโดยผู้อำนวยการโรงเรียน ล. ร่วมกับผู้อำนวยการโรงเรียนในเขตอำเภอ ว. อีกจำนวนหนึ่ง อันเป็นการดำเนินการในฐานะส่วนตัว มิใช่เป็นการดำเนินการของโรงเรียน ล. ซึ่งเป็นหน่วยงานกลางที่รับผิดชอบในการสอบแข่งขัน การจัดสอบแข่งขันจึงไม่ชอบด้วยประกาศข้างต้น
 

• และเมื่อการสอบแข่งขัน เป็นการจัดสอบที่ไม่ได้มาตรฐานตั้งแต่ขั้นตอนการออกข้อสอบ การตรวจข้อสอบ และการประมวลผลคะแนน อันเป็นการจัดสอบโดยผิดกฎหมายอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง
 

• เมื่อต่อมาผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 มีมติบรรจุและแต่งตั้งผู้สอบแข่งขันได้ และผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 (นายกเทศมนตรีตำบล บ.) ได้อาศัยมติดังกล่าวมีคำสั่งแต่งตั้งพนักงานเทศบาล ดังนั้น ประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบแข่งขันได้ของเทศบาลตำบล บ. และคำสั่งบรรจุและแต่งตั้งผู้ถูกฟ้องคดี ซึ่งเป็นผลมาจากประกาศดังกล่าว จึงเป็นคำสั่งทางปกครอง ที่มีลักษณะผิดพลาดอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง โดยทางกฎหมายถือเสมือนว่าไม่มีการออกคำสั่งทางปกครองนั้น
 

• ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 จึงไม่จำต้องเพิกถอนคำสั่งบรรจุและแต่งตั้งผู้ฟ้องคดี ดังนั้น การที่ผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 มีคำสั่งเทศบาลตำบล บ. ที่สั่งให้ผู้ฟ้องคดีออกจากราชการ จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว
 

สรุปสาระสำคัญ

 

สรุปสาระสำคัญของคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ที่ อบ. 255/2565

การจัดสอบไม่เป็นไปตามประกาศ

ไม่มีหน่วยงานกลางที่รับผิดชอบตามที่กฎหมายกำหนด แต่เป็นการดำเนินการโดยบุคคลในฐานะส่วนตัว

การจัดสอบไม่ได้มาตรฐาน

ตั้งแต่การออกข้อสอบ การตรวจข้อสอบ จนถึงการประมวลผลคะแนน

เป็นการจัดสอบโดยผิดกฎหมาย

อย่างชัดแจ้งและร้ายแรง

ประกาศขึ้นบัญชีผู้สอบได้ และคำสั่งบรรจุแต่งตั้ง

เป็นคำสั่งที่มีลักษณะผิดพลาดอย่างชัดแจ้งและร้ายแรง โดยกฎหมายถือเสมือนว่าไม่มีการออกคำสั่งนั้น

คำสั่งให้ผู้ฟ้องคดีออกจากราชการ

จึงเป็นคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย

 

อ่านฉบับเต็ม แนวคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อบ. 255/2565 (ประชุมใหญ่)