ข่าว
11 มี.ค. 2569
รัฐสภาไทย ร่วมหารือร่างยุทธศาสตร์สหภาพรัฐสภา IPU ฉบับใหม่ เสนอเพิ่มมิติ ‘ดิจิทัลและเทคโนโลยี’ เน้นสร้างมาตรฐาน AI ปกป้องสิทธิมนุษยชน ยกระดับการทูตรัฐสภาแก้ปัญหาวิกฤตศูนย์คอลเซ็นเตอร์ในภูมิภาค
11 มีนาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันอังคารที่ 3 มีนาคม 2569 เวลา 15.00 – 17.00 น. ตามเวลาประเทศไทย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อินนา สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะผู้แทนรัฐสภาไทย ได้เข้าร่วมการประชุมการหารือข้อคิดเห็นเกี่ยวกับการจัดทำยุทธศาสตร์ของสหภาพรัฐสภา (Inter-Parliamentary Union: IPU) ปี 2570-2574 ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Zoom) โดยมี Mr. Lungten Dorji ประธานรัฐสภาแห่งราชอาณาจักรภูฏาน ในฐานะประธานกลุ่มภูมิรัฐศาสตร์เอเชีย-แปซิฟิก (Asia-Pacific Geopolitical Group: APG) ของ IPU ทำหน้าที่เป็นประธานการประชุม และมีประเทศรัฐสภาสมาชิก APG เข้าร่วม ได้แก่ ออสเตรเลีย ไทย ปากีสถาน เนปาล อินโดนีเซีย และมาเลเซีย มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อสะท้อนมุมมองของกลุ่มภูมิรัฐศาสตร์เอเชีย-แปซิฟิกในการจัดทำยุทธศาสตร์ของ IPU ฉบับใหม่ ปี 2570-2574
ในที่ประชุมฯ ผู้เชี่ยวชาญจาก IPU ได้แก่ Ms. Francesca Martonffy ที่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาวางแผนยุทธศาสตร์ IPU และ Ms. Kareen Jabre ผู้อำนวยการด้านแผนงานของ IPU และฝ่ายเลขานุการสนับสนุนกระบวนการทบทวนยุทธศาสตร์ ได้นำเสนอการประเมินยุทธศาสตร์ของ IPU ปี 2565- 2569 ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงจากผลที่ได้ตามแบบสำรวจทบทวนยุทธศาสตร์ของ IPU (IPU Strategy Review Survey) เพื่อใช้เป็นแนวทางในการจัดทำร่างยุทธศาสตร์ของ IPU ฉบับใหม่ ในการนี้ ประเทศสมาชิก APG ได้ร่วมอภิปรายประเด็นสำคัญ 3 ประการ โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อินนา สมาชิกวุฒิสภา ได้นำส่งข้อคิดเห็นให้แก่ฝ่ายเลขานุการล่วงหน้าก่อนการประชุม ดังนี้
1. ผลสำเร็จที่สำคัญที่ IPU ดำเนินการคือ “การเสริมสร้างประสิทธิภาพและเสริมพลังให้แก่รัฐสภา” ซึ่งส่งผลต่อความร่วมมือและการพัฒนาในทุกรูปแบบ อย่างไรก็ตาม เป้าประสงค์ยุทธศาสตร์ทุกข้อมีความสำคัญและเชื่อมโยงซึ่งกันและกันและส่งผลกระทบต่อภาพรวมของ IPU ดังนั้น IPU จึงมีบทบาทสำคัญในฐานะเป็นเวทีเจรจาในการสร้างความไว้วางใจระหว่างประเทศสมาชิกและการส่งเสริมการมีส่วนร่วม รวมถึงมีส่วนช่วยในการสร้างเสถียรภาพของภูมิภาคและความเข้าใจอันดีระหว่างกัน โดยไม่ก้าวก่ายบทบาทการทูตในระดับฝ่ายบริหาร
ทั้งนี้ ตัวอย่างสำคัญในการเป็นเวทีเจรจาของ IPU เช่น ประเทศไทยได้เสนอข้อมติเรื่อง “การดำเนินการของรัฐสภาเพื่อต่อต้านอาชญากรรมองค์กรข้ามชาติ อาชญากรรมไซเบอร์ และภัยคุกคามต่อประชาธิปไตยและความมั่นคงของมนุษย์” (Parliamentary action against transnational organized crime, cybercrime and hybrid threats to democracy and human security) ซึ่งได้รับความเห็นชอบเป็นเอกฉันท์ในการประชุมสมัชชา ครั้งที่ 151 ณ สมาพันธรัฐสวิส เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2568
โดยประเทศไทยได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของศูนย์คอลเซ็นเตอร์และอาชญากรรมทางไซเบอร์ในระดับอุตสาหกรรมทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วิกฤตนี้มีเหยื่อมากกว่าแสนคนจาก 70 กว่าประเทศ ที่ถูกกระบวนการค้ามนุษย์นำเข้าสู่ขบวนการหลอกลวงทางไซเบอร์ ซึ่งสมาชิกรัฐสภาของ IPU เห็นด้วยที่จะให้ IPU เป็นผู้นำในการกำหนดมาตรฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์และกฎหมายในการต่อสู้กับอาชญากรรมข้ามชาติและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
2. รัฐสภาไทยเห็นว่าความต้องการต่อยุทธศาสตร์ IPU ฉบับใหม่ ควรจะมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ของ IPU ปี 2565-2569 อย่างไรก็ตาม เห็นควรให้เพิ่มประเด็น "ดิจิทัลและเทคโนโลยี" รวมถึงการตีความความหมายใหม่ของ "สันติภาพและความมั่นคง" ดังนี้
2.1 ประเด็นด้าน “ดิจิทัลและเทคโนโลยี” คือการสามารถรับมือกับการเปลี่ยนผ่านทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะการใช้ AI เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ในรูปแบบ “ธรรมาภิบาลทางเทคโนโลยี” เพื่อใช้เทคโนโลยีในการพัฒนาทุกมิติ เช่น การจัดการสภาพภูมิอากาศ การปกป้องสิ่งแวดล้อม ความโปร่งใส และการมีส่วนร่วมของคนทุกกลุ่ม เป็นต้น
ทั้งนี้ การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลก่อให้เกิดทั้งโอกาสและความเสี่ยงต่อการบริหารจัดการในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ในปัจจุบัน ภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกเป็นผู้นำด้านนวัตกรรมและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล แต่ในขณะเดียวกัน ก็เผชิญภัยคุกคามทางไซเบอร์ ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล และข่าวปลอม ดังนั้น ยุทธศาสตร์ของ IPU จึงควรส่งเสริมการใช้เครื่องมือดิจิทัลเพื่อพัฒนาความทันสมัยของรัฐสภา เสริมสร้างศักยภาพด้านนิติบัญญัติในการกำกับดูแลเทคโนโลยี และสนับสนุนจริยธรรม AI เพื่อให้รัฐสภาก้าวทันยุคดิจิทัล
นอกจากนี้ รัฐสภาไทยได้ยกตัวอย่างข้อเสนอในการประชุมที่มาเลเซีย หัวข้อ "การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ในรัฐสภา" (Building Blocks for AI in Parliament) เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน 2568 ซึ่งเน้นแนวคิด "สมาชิกรัฐสภาในฐานะผู้ใช้ AI ยุคใหม่" โดยมีกุญแจสำคัญ 4 ประการ ได้แก่
พร้อมกันนี้ ได้ยกตัวอย่างผลงานของวุฒิสภาไทย ซึ่งมีศูนย์ข่าวกรองวุฒิสภา (Senate Intelligence Center) ที่รวม Big Data และ AI มาใช้ในการวิเคราะห์กฎหมาย ติดตามการทำงานของกรรมาธิการ และรับฟังความเห็นประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ
2.2 การเน้นเรื่อง "สันติภาพและความมั่นคง" ในมิติใหม่ ซึ่งไม่ได้หมายถึงเพียงการไม่มีสงครามแต่รวมถึงความมั่นคงทางสิ่งแวดล้อม โดยรัฐสภาไทยได้ยกตัวอย่างคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission: MRC) ในการประชุมคณะทำงานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของ IPU (IPU Working Group on Science and Technology: WGST) ว่าเป็นโมเดลความร่วมมือระหว่างประเทศในการบริหารจัดการน้ำข้ามพรมแดน รวมถึงการนำนวัตกรรมอย่างเทคโนโลยีการเปลี่ยนน้ำทะเลเป็นน้ำจืด และการใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อช่วยในการตัดสินใจของรัฐสภา
3. IPU ควรเน้นประเด็น "ประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน ความเท่าเทียมทางเพศและการมีส่วนร่วมของเยาวชน" เป็นสิ่งสำคัญที่สุดในยุทธศาสตร์ เนื่องจากเป็นเครื่องมือพื้นฐานที่ช่วยให้บรรลุวัตถุประสงค์อื่น ๆ และเป็นรากฐานของความร่วมมือและส่งเสริมการเคารพเสียงข้างมาก พร้อมกับปกป้องเสถียรภาพของสถาบันเมื่อรากฐานนี้มั่นคงนโยบายอื่นๆ ก็จะสามารถบรรลุผลได้ ดังนั้น นโยบายและยุทธศาสตร์ของ IPU ในระยะต่อไปไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงในระดับรากฐาน แต่ควรเพิ่มความริเริ่มด้าน "การขับเคลื่อนด้วย AI" เพื่อเสริมสร้างผลลัพธ์ของ IPU โดยเฉพาะในการสร้างรัฐสภาที่ยืดหยุ่นและมีนวัตกรรม
ในขณะเดียวกัน ต้องตระหนักถึงมาตรการควบคุม AI ดังเช่นที่รัฐสภาไทยได้เสนอเกี่ยวกับการพัฒนาภาคผนวกว่าด้วยจริยธรรม AI ภายใต้กฎบัตร IPU ว่าด้วยจริยธรรมทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (AI Ethics Annex to the IPU Charter on the Ethics of Science and Technology) ในการประชุม WGST เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569
หลังจากจบการประชุมครั้งนี้ IPU จะนำผลการอภิปรายไปจัดทำร่างยุทธศาสตร์ IPU ปี 2570-2574 และนำส่งให้รัฐสภาสมาชิกกลุ่มภูมิรัฐศาสตร์เอเชีย-แปซิฟิกพิจารณาอีกครั้งหนึ่งภายในหนึ่งสัปดาห์เพื่อขอความคิดเห็นเพิ่มเติมก่อนจะนำเข้าพิจารณาในการประชุมสมัชชาสหภาพรัฐสภา ครั้งที่ 152 และการประชุมอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ณ นครอิสตันบูล สาธารณรัฐตุรกีต่อไป
เครดิตภาพและข่าว: