เฉลย บัตรเลือกตั้ง – ลอตเตอรี่ มีบาร์โค้ด – คิวอาร์โค้ด เพื่ออะไร

13 กุมภาพันธ์ 2569 จากกรณีมีการร้องเรียนเกี่ยวกับบัตรเลือกตั้ง ในการเลือกตั้ง2569 ที่มีบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด ติดที่บัตรเลือกตั้ง โดยนายชูศักดิ์ ศิรินิล รองหัวหน้าพรรคเพื่อไทย กำลังเล็งจะยื่นศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยนั้น

 

ล่าสุด “ดร.ณัฏฐ์” หรือ ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ให้ความเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะ ว่า ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 85 วรรคหนึ่ง ให้ใช้วิธีการลงคะแนนโดยตรงและเป็นความลับ โดย พรป.สส.มาตรา 84 บัญญัติให้การออกเสียงลงคะแนนให้กระทำได้โดยวิธีการลงคะแนนด้วยบัตรเลือกตั้ง และในบัตรเลือกตั้งให้เป็นไปตามที่ กกต.กำหนด ใน พรป.สส.มาตรา 85

 

ในระเบียบ กกต.ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. พ.ศ.2566 ข้อ 129 วรรคสอง คณะกรรมการการเลือกตั้งอาจกำหนดให้มีรหัส หรือเครื่องหมาย หรือข้อความอื่นใดเพิ่มเติมเป็นกรณีพิเศษในบัตรเลือกตั้งโดยไม่ต้องแจ้งล่วงหน้า “เพื่อป้องกันปลอมแปลงบัตรเลือกตั้ง”

 

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ การเลือกตั้ง สส.ใน ปี 2549 ระบุชัดว่า  กกต.จัดการเลือกตั้งไม่เป็นความลับ โดยประชาชนสามารถมองเห็นผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ

 

บัตรเลือกตั้ง มี บาร์โค้ด - คิวอาร์โค้ด เพื่ออะไร?

 

แต่ในการจัดการเลือกตั้งครั้งนี้ ในยุคดิจิทัล กกต.จัดพิมพ์บัตรเลือกตั้ง แถมบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดในบัตรเลือกตั้ง เป็นไปตามระเบียบ กกต.ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. พ.ศ.2566 ข้อ 129 วรรคสอง “เพื่อป้องกันปลอมแปลงบัตรเลือกตั้ง”

 

บัตรเลือกตั้ง ที่ กกต.จัดทำขึ้น หากเทียบเคียงกับ สลากกินแบ่งรัฐบาล ของสำนักงานสลากรัฐบาล ที่กำหนดบาร์โค้ดไว้ เพื่อป้องกันการปลอมแปลงสลากกินแบ่งรัฐบาล แตกต่างจาก บิลค่าไฟ ค่าน้ำ หรือค่าโทรศัพท์มือถือ ที่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาย้อนหลังได้

 

 

หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่า กกต.ผลิตบัตรเลือกตั้ง เมื่อสแกนบาร์โค้ด สามารถตรวจสอบต้นขั้วย้อนหลังได้ว่า ผลิตมาจากต้นฉบับใด และนำไปใช้ในหน่วยเลือกตั้งใด อย่างไร แต่การผลิตเป็นบัตรเลือกตั้งยังไม่ได้ใช้และไม่ได้ไปลงบันทึกซ้ำว่าเป็นของประชาชนรายใด ย่อมไม่อาจมีฐานข้อมูลประชาชน  ย่อมไม่อาจตรวจสอบผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้ เปรียบเสมือนประชาชนซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาล ไม่อาจตรวจสอบประชาชนผู้ซื้อสลากกินแบ่งรัฐบาลได้ แต่สำนักงานสลาก สามารถตรวจสอบเพียงว่า ลอตเตอรีที่นำขึ้นเงินฉบับนั้น จริงหรือปลอมเท่านั้น

 

ข้อเท็จจริง ที่ปั่นกระแสกันในเรื่องล้มการเลือกตั้งให้เป็นโมฆะ จึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ เพราะการเลือกตั้งเป็นความลับหรือไม่ ในเรื่องบัตรเลือกตั้งในยุคดิจิทัล ไม่อาจล้วงข้อมูลลับในขณะพี่น้องประชาชนเข้าคูหากาบัตรได้

 

เหตุที่เป็นเช่นนี้ การเลือกตั้งที่เป็นความลับ หรือไม่ ต้องพิจารณาในขณะใช้สิทธิ์เลือกตั้ง มิใช่เป็น กลโกงการเลือกตั้ง

 

พูดภาษาชาวบ้าน คือ รหัสหรือเครื่องหมายที่กำหนดไว้ล่วงหน้าในบัตรเลือกตั้งของ กกต. หรือที่เรียกว่า บาร์โค้ด และ คิวบาร์โค้ด เจตนาเพื่อป้องกันปลอมบัตรเลือกตั้ง มิใช่เพื่อล้วงข้อมูลประชาชน “ขณะ” ใช้สิทธิเลือกตั้ง ผลการเลือกตั้งจึงไม่เป็นโมฆะ