อิหร่านขู่ปิดตาย 'บับเอลมันเดบ' ทุบซ้ำทางรอดน้ำมันโลก

สถานการณ์ความตึงเครียดพุ่งสู่ขีดสุดเมื่อ อาลี อักบาร์ เวลายาติ ที่ปรึกษาผู้นำสูงสุดอิหร่าน ออกมาประกาศกร้าวว่า "กองบัญชาการร่วมแห่งการต่อต้าน" มองว่า ช่องแคบบับเอลมันเดบ (Bab-el-Mandeb) มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ไม่ต่างจากช่องแคบฮอร์มุซ คำขู่นี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ขู่จะถล่มโรงไฟฟ้าและสะพานทั่วอิหร่านหากไม่ยอมเปิดทางเดินเรือ

แม้ตัวอิหร่านเองจะไม่ได้มีพรมแดนติดกับบับเอลมันเดบ แต่การมีพันธมิตรอย่าง กลุ่มฮูตี (Houthis) ในเยเมน ที่คุมชัยภูมิเหนือช่องแคบนี้ คือ "ไพ่ตาย" ที่อิหร่านสามารถใช้สั่งการให้โจมตีเรือบรรทุกน้ำมันและเรือสินค้าที่มุ่งหน้าสู่ทะเลแดงได้ทุกเมื่อ เหมือนที่เคยเกิดขึ้นในช่วงสงครามกาซา

 

ทำไม "บับเอลมันเดบ" ถึงเป็นจุดตายของเศรษฐกิจโลก?

ในทางยุทธศาสตร์ บับเอลมันเดบคือ "ท่อน้ำเลี้ยงสำรอง" เพียงหนึ่งเดียวเมื่อช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด โดยปกติผู้ส่งออกน้ำมันจะใช้วิธีส่งน้ำมันผ่านท่อบกมายังท่าเรือ ยันบู (Yanbu) ของซาอุดีอาระเบียในทะเลแดง แต่ทว่าน้ำมันเหล่านั้น "จำเป็น" ต้องผ่านช่องแคบบับเอลมันเดบเพื่อออกสู่มหาสมุทรอินเดียมุ่งหน้าไปยังเอเชีย

• สถิติขนส่ง: ในปี 2024 มีน้ำมันผ่านจุดนี้สูงถึง 4.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน

• ผลกระทบ: หากบับเอลมันเดบถูกปิดตามคำขู่ จะเท่ากับว่าเส้นทางน้ำมันจากตะวันออกกลางถูก "ตัดขาด" จากโลกภายนอกโดยสมบูรณ์

ฝันร้ายราคาน้ำมัน: พุ่งทะยานสู่ 200 ดอลลาร์?

นักวิเคราะห์จาก JPMorgan เตือนว่าหากสถานการณ์ลากยาวและเกิดการปิดช่องแคบทั้งสองฝั่งจริง ราคาน้ำมันดิบโลกจะพุ่งสูงอย่างบ้าคลั่ง

• ระยะสั้น: 120 - 130 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล (เพิ่มขึ้นจากปัจจุบันที่ 109 ดอลลาร์)

• กรณีเลวร้ายที่สุด: หากวิกฤตลากยาวถึงกลางเดือนพฤษภาคม ราคาอาจแตะ 150 ดอลลาร์ และอิหร่านเคยส่งสัญญาณเตือนว่าอาจพุ่งสูงถึง 200 ดอลลาร์ ซึ่งจะนำไปสู่ภาวะเงินเฟ้อรุนแรงและวิกฤตเศรษฐกิจทั่วโลก

 

ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับช่องแคบ บับเอลมันเดบ (Bab-el-Mandeb)

• พิกัดยุทธศาสตร์: เชื่อมต่อทะเลแดงกับอ่าวเอเดนและมหาสมุทรอินเดีย

• มูลค่าการค้า: รองรับการเดินเรือสินค้าโลกประมาณ 12% และน้ำมันดิบกว่า 4 ล้านบาร์เรล/วัน

• ความเสี่ยงทางทหาร: อยู่ในรัศมีทำการของโดรนและขีปนาวุธต่อต้านเรือรบของกลุ่มฮูตี

• ชื่อเรียก: ในภาษาอาหรับแปลว่า "ประตูแห่งความเศร้าโศก" (Gate of Grief) เนื่องจากความยากลำบากและความอันตรายในการเดินเรือตั้งแต่อดีต