เปิดคดีประวัติศาสตร์! ฟ้อง Meta-YouTube สร้างเครื่องจักรเสพติดทำลายสมองเด็ก

การพิจารณาคดีครั้งสำคัญเริ่มต้นขึ้นแล้ว ณ ศาลสูงลอสแอนเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย เมื่อวันจันทร์ที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 โดยมีเป้าหมายเพื่อตรวจสอบว่าแพลตฟอร์มอย่าง Instagram และ YouTube จงใจออกแบบให้เกิดอาการเสพติดในเด็กจนส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตหรือไม่

มาร์ก ลาเนียร์ ทนายความฝ่ายโจทก์ที่เป็นตัวแทนของหญิงสาววัย 20 ปี (นามสมมติ K.G.M. หรือ Kaley G.M.) เปิดฉากดุเดือดโดยกล่าวหาว่าบริษัทยักษ์ใหญ่เหล่านี้สร้าง "เครื่องจักรเสพติด" ขึ้นมาเพื่อควบคุมสมองของเยาวชนโดยเจตนา

แฉหลักฐานลับมัดตัวบริษัท

ฝ่ายโจทก์ได้นำเอกสารและอีเมลภายในที่ไม่เคยเปิดเผยที่ไหนมาก่อนมาแสดงต่อคณะลูกขุน รวมถึงอีเมลในปี 2015 ของ มาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก CEO ของ Meta ที่สั่งการให้เพิ่มเวลาใช้งานบนแพลตฟอร์มขึ้นอีก 12% เพื่อเป้าหมายทางธุรกิจ นอกจากนี้ยังมีการอ้างถึงคำพูดของพนักงานภายในที่เปรียบเทียบ Instagram ว่า "เหมือนยาเสพติด" และพนักงานเองก็ทำตัวไม่ต่างจาก "คนค้ายา" (Pushers) ที่พยายามยัดเยียดความต้องการการยอมรับทางสังคมผ่านฟีเจอร์อย่างปุ่ม Like หรือ Infinite Scroll เพื่อดึงดูดโฆษณา

การโต้กลับจากยักษ์ใหญ่เทคโนโลยี

ทางด้านทนายความของ Meta และ YouTube ได้ปฏิเสธข้อกล่าวหาอย่างสิ้นเชิง โดยพยายามชี้ให้คณะลูกขุนเห็นว่าปัญหาสุขภาพจิตของโจทก์ (K.G.M.) นั้นมีสาเหตุมาจากปัญหาภายในครอบครัวที่มีประวัติความรุนแรงและการถูกกลั่นแกล้งมาตั้งแต่วัยเด็ก ไม่ได้เกิดจากการใช้งานโซเชียลมีเดียเพียงอย่างเดียว พร้อมระบุว่าบริษัทมีระบบป้องกันและเครื่องมือควบคุมสำหรับผู้ปกครองมาโดยตลอด

ทั้งนี้ คดีดังกล่าวถือเป็น "Bellwether Trial" หรือคดีนำร่องที่จะส่งผลต่อการเรียกค่าเสียหายในคดีทำนองเดียวกันอีกนับพันคดีทั่วสหรัฐฯ

ประเด็นสำคัญในคดี

สำหรับประเด็นหลักที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณาในชั้นศาลครั้งนี้มุ่งเน้นไปที่การพิสูจน์ว่าจำเลยจงใจออกแบบฟีเจอร์ต่างๆ เช่น ระบบการเล่นวิดีโออัตโนมัติ (Autoplay) และการเลื่อนเนื้อหาแบบไม่สิ้นสุด (Infinite Scroll) เพื่อกระตุ้นให้เด็กเกิดอาการเสพติดและเพิ่มรายได้จากโฆษณา โดยฝ่ายโจทก์พยายามชี้ให้เห็นว่าหัวใจของคดีคือการ "ออกแบบโครงสร้างแพลตฟอร์ม" ซึ่งส่งผลเสียต่อพัฒนาการทางสมองของเยาวชนโดยตรง ไม่ใช่เรื่องของเนื้อหาที่บุคคลที่สามโพสต์ลงในระบบ เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดทางกฎหมายเรื่องความรับผิดชอบด้านเนื้อหาในอดีต

นอกจากนี้ การพิจารณาคดีในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้าจะมีความเข้มข้นยิ่งขึ้น เมื่อผู้บริหารระดับสูงอย่าง มาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก และซีอีโอของ YouTube มีกำหนดต้องเข้าให้การด้วยตนเอง ซึ่งผลการตัดสินของคดีนำร่องนี้อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อฐานะทางการเงินของบริษัทบิ๊กเทค หากศาลสั่งให้ชดใช้ค่าเสียหายจำนวนมหาศาลและสั่งให้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการออกแบบแอปพลิเคชันใหม่ทั้งหมด ขณะที่คู่กรณีรายใหญ่อย่าง TikTok และ Snap ได้เลือกที่จะตกลงยอมความนอกศาลไปก่อนหน้านี้เพื่อเลี่ยงการเผชิญหน้าในกระบวนการพิจารณาคดีต่อหน้าสาธารณชน