ปลิดชีพผู้นำสูงสุด “อิหร่าน” อาจส่งแรงกระแทกทั่วภูมิภาค

21 มิถุนายน 2568 การที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ขอเวลา 2 สัปดาห์ ในการตัดสินใจว่าจะเข้าร่วมอิสราเอล โจมตีโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่านหรือไม่นั้น ก็มีคำถามผุดขึ้นเรื่อยๆ ว่า การเข้าไปแทรกแซงของสหรัฐฯ อาจจุดชวนให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองในอิหร่านหรือไม่

ซึ่งผลลัพธ์ที่ตามมามีความเสี่ยงที่จะทำให้อิหร่านแตกแยก และเกิดคลื่นกระแทกไปทั่วทั้งภูมิภาค อย่าลืมว่า!  อิหร่าน ซึ่งเป็นที่ตั้งของขบวนการแบ่งแยกดินแดน ที่ต่อสู้เพื่ออำนาจและเอกราชมาอย่างยาวนาน ถ้ารัฐบาลล่มสลายวันใด อาจเผชิญกับการแตกแยกและความโกลาหลที่เกินกว่าจะจินตนาการได้

ประเด็นที่มีการพูดถึงกันมากที่สุดคือ การกำจัด “อยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี" ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ที่ “ทรัมป์” เพิ่งบอกว่าเป็น "เป้าหมายที่ง่าย" โดยเขาโพสต์ในแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย "Truth Social" ของเขาว่า "เรารู้แน่ชัดว่า 'ผู้นำสูงสุด' ที่เรียกกันนั้น ซ่อนตัวอยู่ที่ไหน"..."เขาเป็นเป้าหมายที่ง่าย แต่ยังปลอดภัยอยู่ที่นั่น เราจะไม่กำจัดเขา (ฆ่า!) อย่างน้อยก็ไม่ใช่ตอนนี้"

ซึ่งสวนทางกับฝั่ง “อิสราเอล” ที่นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู พูดแบบไม่อ้อมค้อมว่า "การตายของผู้นำสูงสุดอิหร่าน จะไม่ทำให้ความขัดแย้งรุนแรงขึ้น แต่จะทำให้ความขัดแย้งยุติลง"

 

ตามด้วย อิสราเอล แคทซ์ รัฐมนตรีกลาโหม ที่บอกว่า ไม่สามารถปล่อยให้คาเมเนอี "อยู่ต่อไปได้" ถ้าคาเมเนอี ถูกสังหาร อิหร่านจะเป็นอย่างไร

อิหร่าน เป็นประเทศที่มีประชากรมากกว่า 90 ล้านคน และเป็นแหล่งอารยธรรมเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก พรมแดนของอิหร่านยังคงมั่นคงมาเป็นเวลาเกือบ 100 ปีแล้ว และยังคงสามารถรักษาพรมแดนเอาไว้ได้ แม้จะมีประชากรหลากหลายเชื้อชาติและศาสนา เช่น เปอร์เซีย อาเซอร์ไบจาน อาหรับ บาลูจ และเคิร์ด และหลายกลุ่มแสวงหาเอกราชในพื้นต่างๆ

แต่ถ้า อิสราเอล กับ สหรัฐฯ ร่วมมือกันสังหาร “คาเมเนอี” สาธารณรัฐอิสลามแห่งนี้ อาจเผชิญสถานการณ์ต่างๆมากมาย รวมถึงการล่มสลายของระบอบการปกครอง หรืออาจถึงขั้นเกิดสงครามกลางเมือง

 

"เหตุใดความล้มเหลวของระบอบอิหร่าน อาจนำไปสู่ความระส่ำระสาย"

“คาเมเนอี” วัย 86 ปี ปกครองอิหร่าน มานานกว่า 35 ปี ในฐานะผู้มีอำนาจสูงสุด เขาขึ้นสู่อำนาจหลังการเสียชีวิตของอยาตอลลาห์ โคไมนี เมื่อปี 1989 ซึ่ง “โคไมนี” เป็นผู้นำการปฏิวัติอิสลามในปี 1979 ที่โค่นระบอบกษัตริย์ที่ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ

อำนาจของผู้นำสูงสุด เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดของกองทัพและกองกำลังความมั่นคง เป็นผู้แต่งตั้งหัวหน้าคณะตุลาการ, ครึ่งหนึ่ง (6 คน) ของสภาผู้พิทักษ์ (Guardian Council) อันทรงอำนาจ, เป็นผู้นำการละหมาดในวันศุกร์, เป็นผู้อำนวยการเครือข่ายโทรทัศน์และวิทยุของรัฐต่าง ๆ ในประเทศ, เป็นประธานองค์กรการกุศลที่มีทุนหลายพันล้านดอลลาร์ ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมากต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เขาปกครองด้วยความเข้มแข็ง ภายใต้กฎหมายอิสลามอันเข้มงวด ปราบปรามการประท้วงที่เรียกร้องเสรีภาพทางสังคม และขยายอิทธิพลของอิหร่านไปไกลเกินขอบเขตพรมแดนผ่านเครือข่ายกองกำลังติดอาวุธตัวแทน (Proxy militias)

เมื่อชะตากรรมของเขาเกิดความไม่แน่นอน  ความสนใจจึงหันไปที่ใครจะเป็นผู้สืบทอดตำแหน่งต่อจากเขา โดยตำแหน่งผู้นำสูงสุดนี้ ได้รับเลือกโดยสมัชชาผู้เชี่ยวชาญที่มีสมาชิก 88 คนตลอดชีพ และไม่ได้ประกาศชื่อผู้สืบทอดตำแหน่งอย่างเป็นทางการ จึงไม่ชัดเจนว่าใครจะมาแทนที่ “คาเมเนอี”

แต่กระบวนการอาจเกิดขึ้นได้ ในขณะที่กลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ไม่พอใจสาธารณรัฐอิสลามมานาน พยายามใช้ประโยชน์จากสิ่งที่พวกเขาอาจมองว่าเป็นโอกาส

“อิสราเอล” ได้สังหารบุคคลสำคัญทางทหารของอิหร่านไปแล้วหลายคน และผู้เชี่ยวชาญให้ความเห็นว่า ขณะนี้ระบอบการปกครองของอิหร่าน อยู่ในสภาวะที่อ่อนแอที่สุด แต่การจะเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง ต้องอาศัย “อิสราเอล” หรือสหรัฐฯ ที่มีบุคคลสำคัญในใจที่จะเข้ามาแทนที่ “คาเมเนอี” และต้องส่งทหารเข้าไปด้วย

บุคคลที่ “อิสราเอล” น่าจะสนับสนุน คือ “เรซา ปาห์ลาวี”  โอรสของพระเจ้าชาห์ โมฮัมหมัด เรซา ปาห์ลาวี ที่ถูกโค่นอำนาจในปี 1979 ที่ลี้ภัยอยู่ในสหรัฐฯ ที่ได้รับคำชื่นชมจากชาวอิหร่านในต่างแดนบางส่วน แต่บางส่วนก็กล่าวหาว่าทรยศต่อประเทศ ที่เห็นด้วยต่อการกระทำของอิสราเอล จากการให้สัมภาษณ์ BBC News ว่า ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลกับอิหร่าน เป็นโอกาสที่จะโค่นล้มระบอบการปกครองของอิหร่าน

แต่นักวิเคราะห์หลายคน มองว่า ถ้าระบอบการปกครองของอิหร่าน ล่มสลาย อาจเกิดสถานการณ์ต่างๆ ขึ้นได้หลายประการ ที่จะไม่ถูกใจสหรัฐฯ หรือเพื่อนบ้านอาหรับทั้งหลาย และมีแนวโน้มว่า จะห่างไกลจากความเป็นประชาธิปไตยอีกด้วย