ชี้แจงปมข้อกังวลเรื่องการนำเข้าแร่! กระทรวงอุตสาหกรรมไม่ได้นิ่งนอนใจ เราได้เริ่มร่างประกาศคุมเข้มเพื่อตรวจสอบย้อนกลับถึงต้นตอแหล่งกำเนิดแร่มาตั้งแต่ มิ.ย.69 และคาดว่าจะประกาศใช้ได้ภายในปลาย ม.ค.70 นี้ครับ
จากกระแสความกังวลและข้อสังเกตในสังคมที่ระบุว่า ประเทศไทยกำลังถูกใช้เป็นเพียงแค่ "ทางผ่านแร่ของกลุ่มทุน" และเสนอให้รัฐบาลผลักดันกฎหมายควบคุมการนำเข้าแร่อย่างเร่งด่วนนั้น ผมขอเรียนชี้แจงให้พี่น้องประชาชนทราบว่า กระทรวงอุตสาหกรรมไม่ได้นิ่งนอนใจ และได้ดำเนินการป้องกันปัญหานี้มาอย่างต่อเนื่อง
ตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายน 2569 กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) ได้จัดทำ ร่างประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้ามาในราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป หรือส่งแร่ออกนอกราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป พ.ศ. .... เพื่อปรับปรุงหลักเกณฑ์เดิม (ปี 2560 และ 2562) ให้รัดกุมยิ่งขึ้น โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อประโยชน์ในความมั่นคงทางเศรษฐกิจ คุ้มครองสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยของประชาชน
ทั้งนี้ การออกประกาศฉบับนี้ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อห้ามนำเข้าแร่ แต่เป็นการกำหนดให้ต้องขออนุญาต เพื่อให้ กพร. สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งกำเนิดแร่ และพิกัดที่ตั้งของเหมืองได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะแร่ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน เราจำเป็นต้องรู้ว่าแร่มาจากเหมืองใด และได้รับการอนุญาตสัมปทานถูกต้องหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศไทยเป็นเส้นทางผ่าน หรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการทำเหมืองที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดนครับ
สาระสำคัญและมาตรการคุมเข้มในร่างประกาศฉบับใหม่
- เพิ่มบัญชีแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้าอีก 5 ชนิด: ได้แก่ แร่พลวง แร่ตะกั่ว แร่ทองแดง แร่ทองคำ และแร่โลหะหายาก (Rare Earth Elements) เนื่องจากสถิติย้อนหลัง 2-3 ปี พบการนำเข้าพลวง ตะกั่ว และทองแดงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนทองคำและแรร์เอิร์ธ แม้ยังไม่พบความผิดปกติ แต่เราควบคุมเพื่อป้องปรามปัญหาการปนเปื้อนในลำน้ำไว้ล่วงหน้า
- ตรวจสอบย้อนกลับได้ถึงพิกัดเหมือง: ผู้ขออนุญาตนำเข้าจะต้องแสดงเอกสารสำคัญเพิ่มเติม เช่น หนังสือยืนยันตัวตนของเจ้าของสัมปทานเหมืองแร่ หนังสือรับรองนิติบุคคลจากรัฐบาลประเทศต้นทาง และหนังสือรับรองถิ่นกำเนิด (Certificate of Origin: C/O) รวมถึงต้องระบุ พิกัดที่ตั้งของเหมือง อย่างชัดเจน เพื่อให้เราใช้เทคโนโลยีตรวจสอบสภาพพื้นที่และประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมได้ครับ
- ติดตามสารเคมีที่ใช้ในการถลุงแร่อย่างใกล้ชิด: แม้เราจะไม่มีอำนาจก้าวล่วงไปกำกับดูแลเหมืองในประเทศเพื่อนบ้านโดยตรง แต่เราได้ร่วมสนับสนุนการแก้ปัญหาสารหนูและโลหะหนักในแม่น้ำสายและแม่น้ำกกมาตลอด รวมถึงตรวจสอบการส่งออกสารเคมีที่ใช้แต่งแร่จากไทย เช่น สารไซยาไนด์ ซึ่งก็ไม่พบการส่งออกมาหลายปีแล้ว
ก่อนจัดทำร่างประกาศฉบับนี้ กพร. ได้หารือร่วมกับทุกภาคส่วน ทั้งกรมควบคุมมลพิษ กรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ สภาการเหมืองแร่ และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เพื่อให้มาตรการรัดกุมและไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นแก่ผู้ประกอบการที่ทำถูกต้อง
ขณะนี้อยู่ระหว่างขั้นตอนการเปิดรับฟังความคิดเห็นผ่านเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย ก่อนเสนอเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) โดยคาดว่าจะสามารถประกาศบังคับใช้ได้ภายใน ปลายเดือนมกราคม 2570 นี้ครับ กระทรวงอุตสาหกรรมพร้อมเดินหน้าคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและดูแลความปลอดภัยของพี่น้องประชาชนอย่างเต็มที่ครับ