ข่าว
23 ต.ค. 2569 | thunchanok_kul
สยบดรามาผูกขาดกะเพรา รองปลัดกระทรวงเกษตรฯ - รองอธิบดีฯ ยันพันธุ์พื้นเมืองมีฐานข้อมูล DNA ทับสิทธิ์ไม่ได้ เผยขึ้นทะเบียน 5 พันธุ์ ซีพีแรม คุม 4 ชนิด ปลูกเฉพาะลูกไร่ป้อนโรงงาน ไม่หลุดขายตลาดทั่วไป “แม่ค้า-ชาวบ้าน” กินใช้ได้ปกติ
KEY
POINTS
23 ตุลาคม 2569 สืบเนื่องจากกระแสความวิตกกังวลในสังคมออนไลน์และกลุ่มเกษตรกร กรณีการยื่นขอจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ในพืชตระกูล “กะเพรา” เกรงว่าจะส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตชาวบ้าน แม่ค้าในตลาดสด ตลอดจนการนำพันธุ์กะเพราพื้นเมืองดั้งเดิมไปผูกขาดสิทธิประโยชน์โดยกลุ่มทุนเอกชน
ล่าสุด นางศศิญา ปาตั้น รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยข้อเท็จจริงถึงหลักเกณฑ์ทางวิทยาศาสตร์และการขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชว่า การขึ้นทะเบียนพันธุ์พืชใหม่มีขั้นตอนการตรวจสอบลักษณะประจำพันธุ์อย่างเข้มงวด ต้องพิสูจน์ให้เห็นชัดเจนทางวิทยาศาสตร์ว่ามีความแตกต่างจากพันธุ์เดิมและสายพันธุ์ที่มีอยู่จริง จึงจะสามารถรับขึ้นทะเบียนได้ ซึ่งยืนยันได้ว่า ไม่สามารถนำพันธุ์กะเพราพื้นเมืองมาจดทะเบียนทับสิทธิ์ได้อย่างแน่นอน เนื่องจากกรมฯ มีฐานข้อมูลทางพันธุกรรม (DNA) และลักษณะประจำพันธุ์ของกะเพราพื้นเมืองเดิมบันทึกไว้อย่างชัดเจน
นางศศิญา ระบุรายละเอียดข้อเท็จจริงว่า ปัจจุบันมีกะเพราที่ได้รับการขึ้นทะเบียนคุ้มครองพันธุ์รวม 5 สายพันธุ์ แบ่งเป็นของบริษัท ซีพีแรม จำกัด จำนวน 4 สายพันธุ์ และของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
“สำหรับกะเพราของซีพีแรมทั้ง 4 สายพันธุ์ ปลูกในพื้นที่จำกัดขอบเขตเพื่อใช้ในกระบวนการอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารของบริษัทเท่านั้น เช่น คัดเลือกสายพันธุ์ให้เหมาะสำหรับทำผัดกะเพราเนื้อ หรือทำเป็นกะเพราแห้ง โดยส่งเสริมให้ปลูกเฉพาะในกลุ่มลูกไร่ของบริษัท ไม่มีการนำเมล็ดพันธุ์ออกมาวางจำหน่ายทั่วไป และรูปร่างลักษณะประจำพันธุ์ เช่น ใบหยาบและใบใหญ่ ทั้งกะเพราแดงและกะเพราขาว แตกต่างจากท้องตลาดชัดเจน ดังนั้น ในท้องตลาดยังซื้อ ขาย และบริโภคได้ตามปกติ กฎหมายคุ้มครองเฉพาะการห้ามจำหน่ายเมล็ดพันธุ์และต้นพันธุ์เพื่อไปแข่งขันทางการค้าเท่านั้น ซึ่งพันธุ์ดังกล่าวขึ้นทะเบียนมาตั้งแต่ปี 2567 แล้ว ไม่ได้กระทบต่อชีวิตประจำวันของประชาชน" นางศศิญา กล่าว
ด้าน นายกฤษ อุตตมะเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะโฆษกกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชี้แจงในแนวทางเดียวกันว่า หลักเกณฑ์ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 มีขั้นตอนทางวิชาการที่ชัดเจน โดยสายพันธุ์ใหม่ที่จะได้รับการคุ้มครองต้องมีลักษณะทางพันธุกรรมใหม่ที่แตกต่างจากพันธุ์ดั้งเดิม และต้องเป็นสายพันธุ์ที่มีคุณสมบัตินิ่งแล้ว ไม่กลายพันธุ์ ที่สำคัญพันธุ์ดั้งเดิมมีบันทึกคุณลักษณะประจำพันธุ์ไว้อยู่แล้ว หากนำมาขอจดทะเบียนแล้วพบว่าเหมือนเดิม กรมฯ ย่อมไม่รับจดทะเบียนเด็ดขาด
นายกฤษ กล่าวอีกว่า การคุ้มครองพันธุ์พืชเปรียบเสมือนการให้สิทธิทางปัญญาเพื่อจูงใจให้เกิดการพัฒนา ปรับปรุงพันธุ์ใหม่ ไม่ว่าจะเป็นเกษตรกรรายย่อย นักวิจัย หรือเอกชน ก็สามารถยื่นขอได้ภายใต้สิทธิที่เท่าเทียมกัน เมื่อหมดอายุการคุ้มครองตามที่กฎหมายกำหนด สายพันธุ์เหล่านั้นก็จะตกเป็นสมบัติสาธารณะที่ทุกคนสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อได้ เช่นเดียวกับการคุ้มครองสิทธิบัตรยา
"กระทรวงเกษตรฯ ขอยืนยันว่าเรารักษาสิทธิของประชาชนและเกษตรกร ไม่มีทางปล่อยให้นำพันธุ์ดั้งเดิมมาจดเป็นของเอกชนรายหนึ่งรายใด ในขั้นตอนการยื่นขอยังมีกระบวนการประกาศแจ้งเวียนตามระเบียบกฎหมาย เพื่อเปิดให้สาธารณชนเข้าถึงข้อมูลและยื่นคัดค้านได้ เป็นขั้นตอนมาตรฐานเหมือนการทำประชาพิจารณ์ กระแสที่เกิดขึ้นน่าจะมาจากความเข้าใจผิดแล้วส่งต่อข้อมูลจนเกิดความตระหนกตกใจ จึงขอให้ประชาชนและเกษตรกรสบายใจ เพราะสิทธิของสาธารณะไม่มีใครสามารถนำไปผูกขาดเป็นสิทธิเฉพาะตัวได้" โฆษกกระทรวงเกษตรฯ ระบุ
