อนุสัญญากรุงเวียนนา เปิดทางอพยพคนไทยในปอยเปต กลับประเทศ

14 ธันวาคม 2568 จากกรณี ฮุน เซน ประธานวุฒิสภากัมพูชา เสนอแนะให้รัฐบาลกัมพูชา ระงับการเดินทางทางบกของคนต่างชาติรวมถึงคนไทย ส่งผลกระทบกับคนไทยในปอยเปตที่ต้องการเดินทางกลับประเทศไทย หลังมีการสู้รบชายแดนไทย-กัมพูชา ตั้งแต่บ่ายวันที่ 7 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา จนถึงวันนี้นับเป็นวันที่ 7 แล้วนั้น

 

ล่าสุด พล.อ.กฤษณะ บวรรัตนารักษ์ อดีตที่ปรึกษาพิเศษสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม และอดีตรองเจ้ากรมพระธรรมนูญ นำเสนอบทความ ระบุว่า การอพยพคนไทยในต่างประเทศกลับประเทศไทย ตามที่คนไทยหลายพันคนติดค้างที่ด่านเมืองปอยเปตยังไม่สามารถกลับประเทศไทยได้นั้น หากคนไทยดังกล่าวอยู่ในอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สิน โดยการเจรจาทางการทูตให้กลับประเทศไทยได้ไม่ประสบความสำเร็จ ที่ผ่านมามีการปฏิบัติการทางทหาร ไปรับคนไทยในต่างประเทศที่มีสถานการณ์ไม่มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ซึ่งเรียกว่า การอพยพประชาชนออกจากพื้นที่ขัดแย้ง (Non Combatant Evacuation Operation : NEO) เป็นส่วนหนึ่งของ"การปฏิบัติการทางทหารที่นอกเหนือจากสงคราม" (Military Operations other than War)

 

กรณีที่รัฐบาลต่างประเทศไม่สามารถดูแลให้ความปลอดภัยแก่คนไทยได้ ในการดำเนินการดังกล่าวจะสะดวกและสำเร็จด้วยดีหากได้รับความยินยอมและร่วมมือจากรัฐบาล ต่างประเทศซึ่งเป็นประเทศเจ้าบ้าน (Host Country) แต่ถ้ารัฐบาลต่างประเทศไม่ยินยอมและร่วมมือ รัฐบาลไทยก็ยังสามารถดำเนินการได้ ซึ่งเป็นไปตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศที่รัฐบาล ประเทศหนึ่งสามารถส่งกองกำลังไปคุ้มครองคนในสัญชาติของตนในอีกประเทศหนึ่งได้ ถ้ารัฐบาลต่างประเทศนั้นไม่สามารถให้ความคุ้มครองปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินได้

 

โดยสามารถจัดส่ง ยานพาหนะและกองกำลังไปรับกลุ่มคนในสัญชาติกลับประเทศตนได้ แม้รัฐบาลต่างประเทศนั้นจะไม่ยินยอมก็ตาม เป็นไปตามอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยความสัมพันธ์ทางกงสุล ค.ศ. 1963 หลักการเยียวยาตนเอง (Remedial Measure) และหลักการแทรกแซงทางมนุษยธรรม (Humanitarian Intervention)

 

กรณีที่รัฐบาลต่างประเทศไม่ยินยอมนั้น กองกำลังทหารไทยจะต้อง ระมัดระวังในการใช้กำลังและอาวุธ โดยใช้ในลักษณะป้องกันตนเอง (Self Defence) มิใช่การใช้กำลังโจมตีทำลาย โดยจะต้องมีการจัดทำกฎการใช้กำลัง (Rules Of Engagement) เป็นการ เฉพาะสำหรับการปฏิบัติภารกิจอพยพคนไทยในต่างประเทศกลับประเทศไทย

 

รวมทั้งมาตรการ การคัดกรอง การพิสูจน์ทราบผู้อพยพที่จะเดินทางโดยยานพาหนะที่จัดโดยรัฐบาลไทย ประการสำคัญจะต้องระมัดระวังจากการถูกกล่าวหาว่าเป็นการรุกรานหรือละเมิดอำนาจอธิปไตยประเทศอื่นซึ่งควรมีการแจ้งให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติทราบโดยเร็วถึงความจำเป็นในการ ใช้กำลังไปคุ้มครองและรับผู้อพยพคนไทยกลับประเทศไทย โดยจะมีการใช้กำลังอาวุธเพื่อป้องกันชีวิต ของผู้อพยพคนไทยและความปลอดภัยของกองกำลังทหารไทยในการปฏิบัติภารกิจไปรับผู้อพยพที่ตกอยู่ในภยันตรายร้ายแรงเท่านั้น