หลังทำการปฏิวัติในปี 2475 คณะราษฎรก็ขัดแย้งกัน ถึงขั้นพระยามโนปกรณ์นิติธาดา นายกรัฐมนตรีคนแรกไปตายต่างประเทศ?
"หลังการปฏิวัติ มีความขัดแย้งกันไม่ใช่เฉพาะคณะราษฎร ทั้งในคณะรัฐมนตรี และความขัดแย้งกับพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเอง มันเริ่มตั้งแต่เนื้อหารัฐธรรมนูญ ที่ ร. 7 เขียนไปชั่วคราว ซึ่งจีเนียสมาก ทำให้ต้องมีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ในวันที่ 10 ธ.ค. แต่ก่อนหน้านั้นท่านทรงมีพระราชประสงค์เสด็จยุโรปเพื่อรักษาพระเนตร และพูดคุยกับที่ปรึกษาอังกฤษ 2 คน ท่านต้องการอยู่ให้ห่างไกลจากเหตุการณ์ด้วย เพราะมีความขัดแย้งต่างๆ ในรัฐบาล และท่านไม่เห็นด้วยกับคณะราษฎร"
ในแง่ไหนที่ไม่เห็นด้วย?
"เรื่องเนื้่อหารัฐธรรมนูญ การใช้พระราชอำนาจ และท่านเองถูกลดทอนพระราชอำนาจลงอย่างมาก ทั้งปลดทหารองครักษ์ ยึดวัง เยอะแยะมากมาย แม้แต่ของที่สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ได้รับพระราชทานจาก ร. 6 ในพิธีสมรส คณะราษฎรก็เอาไปเฉยๆ"
อะไรที่ได้รับพระราชทานมาแล้วเอาคืนไป?
"เป็นเครื่องประดับ เป็นของขวัญ ในเอกสารที่ดูไม่ได้แจงออกมาอย่างละเอียด แต่เป็นเครื่องประดับ เป็นของส่วนพระองค์"
เรื่องนึงที่เขาคุยกันอย่างมาก คือหลวงประดิษฐ์มนูธรรม กับพระยามโนปกรณ์นิติธาดา เขาขัดแย้งกัน เขาขัดแย้งเรื่องอะไร?
"หลังการปฏิวัติ 2475 ประกาศคณะราษฎรกล่าวหาร. 7 มากมาย ว่าทรงเป็นกษัตริย์ที่ใช้พระราชอำนาจในทางที่ไม่ควร แต่งตั้งพวกพ้อง พวกเจ้า ให้เข้ามาบริหารประเทศโดยไม่มีความสามารถ ซึ่งการกล่าวหาทั้งหมดนี้ แม้แต่ทูตสหรัฐ ฝ่ายต่างประเทศวิจารณ์ว่าไม่ตรงข้อเท็จจริง และคณะราษฎรก็บอกเองทีหลังว่าต้องการพูดให้เกินเลย เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ ดังนันเขาจึงต้องทำพิธีขอพระราชทานอภัยโทษ เอาดอกไม้ธูปเทียนมา พระยาทรงสุรเดชเลยไม่พอใจ ก็เสนอในที่ประชุมสภาว่าจะขอตัดวันหยุดวันจักรี และวันพระราชสมภพออกไป แต่ขอให้ 23-24-25 เป็นวันหยุด 3 วัน เป็นวันที่ระลึกปฏิวัติ 2475 แทน ดังนั้น พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ไม่ใช่หัวรุนแรง ก็ไม่พอใจ ก็บอกว่าคุณไม่รู้เหรอว่าราชวงศ์จักรีมีความสำคัญกับประเทศสยามมานานขนาดไหน สองคนนี้เลยเกิดการปะทะกัน ว่าทำไมทำอะไรที่เสียสติ พระยาทรงสุรเดชเลยบอกว่าข้าพเจ้าสามารถทำอะไรที่เสียสติได้มากกว่านี้ พูดขนาดนั้นค่ะ"
แล้วสำเร็จมั้ย?
"ไม่สำเร็จ เพราะสภาพระยามโนปกรณ์นิติธาดาไม่ยอม สองคนนี้ทะเลาะกันในสภาเสมอ เป็นที่รู้กัน ทีนี้เรื่องนึงที่เป็นความขัดแย้งใหญ่ คือเค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์มนูธรรม เป็นแนวทางคอมมิวนิสต์ เพราะร. 7 ทรงมีพระราชวินิจฉัยว่าเนื้อหาเหมือนของรัสเซียเด๊ะเลย ถ้าเปลี่ยนรัสเซียเป็นสยามก็คือเนื้อเดียวกัน ท่านก็บอกอีกว่าไม่ทราบหลวงประดิษฐ์ เอาอย่างสตาลิน หรือสตาลินเอาอย่างหลวงประดิษฐ์ มีกระแสแบบนั้น ทีนี้ทางรัฐบาล พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ก็ได้พิมพ์พระราชวินิจฉัยนี้ออกมา ฉะนั้นข้อนี้ทำให้เป็นที่รู้กัน และเกิดความข้ดแย้งในสภา ตอนปลายมี.ค. จะมีกลุ่มหัวรุนแรง ที่สนับสนุนหลวงประดิษฐ์ ถืออาวุธปืนมาในสภา"
เหมือนปฏิวัติอีกรอบเลยนะ?
"ค่ะ รุนแรงขนาดนั้น วันที่ 1 เม.ย.ปิดประชุมก่อน วันต่อมาปิดสภา แล้วตราพระราชบัญญัติคอมมิวนิสต์ เค้าโครงเศรษฐกิจอันนี้ แม้แต่ทูตดัชต์ก็ยังบอกว่าหลวงประดิษฐ์ไม่ใช่คอมมิวนิสต์แต่เป็นคนหัวรุนแรง และคิดว่าสิ่งที่ตัวเองไปเรียนมาจากเมืองนอก สามารถนำมาใช้กับสยามได้ ทั้งเนื้อหาที่เป็นคอมมิวนิสต์ ทูตอเมริกันก็ยังบอกว่านี่เป็นความพยายามครั้งแรกของคนในรัฐบาล ที่พยายามเอาคอมมิวนิสต์มาใช้กับสยาม"
เขารุนแรงขนาดนั้นต้องการอะไร?
"ต้องการเปลี่ยนระบอบ ระบบ เศรษฐกิจในประเทศ แต่เผอิญไม่สำเร็จ"
เค้าโครงเศรษฐกิจของหลวงประดิษฐ์ที่บอกว่าเป็นเค้าโครงคอมมิวนิสต์ มันคือยังไง?
"แกนสำคัญคือไม่ต้องการให้มีการแบ่งชนชั้น เศรษฐกิจทุกอย่างเป็นของรัฐ เนื้อหาเหมือนรัสเซียเด๊ะเลย เลยเป็นข้อที่หลายฝ่ายไม่เห็นด้วย รวมทั้ง ร. 7"