วอนช่วยอนุรักษ์ "เฮินไตลื้อ" แม่แสงดา

วันที่26 พฤศจิกายน 2563 ผู้สื่อข่าวลงพื้นที่แหล่งชุมชนไทลื้อบ้านธาตุสบแวน ต.หย่วน อ.เชียงคำ จ.พะเยา เพื่อเยี่ยมชม"เฮินไตลื้อ"ของแม่แสงดา สมฤทธิ์ อายุ 90 ปี ซึ่งถือว่ายังคงรักษาเอกลักษณ์ของเรือน หรือเฮือนในภาษาเหนือ และเฮิน ในภาษาไทลื้อไว้อย่างเหนียวแน่น และยังมีการเก็บเครื่องมือ เครื่องใช้และวัตถุที่สร้างจากภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ศึกษาและถือได้ว่าเฮินไตลื้อแม่แสงดา เป็นบ้านหลังสุดท้ายที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์ของเรือนไทลื้อไว้ได้สมบูรณ์เกือบร้อยเปอร์เซ็นต์

สำหรับการที่จะอนุรักษ์เฮินไตลื้อหลังนี้ มีค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือนเป็นจำนวนมาก อีกทั้งยังต้องซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของไม้ ตั้งแต่หลังคาจนถึงเสาเรือน รอบๆบ้านยังมีการปลูกฝ้าย นำมาทำเป็นเส้นด้ายไว้ทอผ้า เพียงตนเองที่จำหน่ายผ้าทอและของที่ระลึกให้กับนักท่องเที่ยวและยังมีตู้รับบริจาค ก็ยังไม่พอกับค่าที่ตนดูแลรักษาบ้านหลังนี้เลย หลายๆคนบอกกับตนเองว่า ให้เก็บค่าเข้าชม คนละ 20-30 บาท แต่ตนเองไม่อยากจะทำ

ปัจจุบันแม่แสงดา ได้อนุรักษ์บ้านหลังนี้ให้คงสภาพเดิม แต่มีการซ่อมแซมในหลายๆส่วน ซึ่งเสียหายผุกร่อนตามกาลเวลา เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ ศิลปะบ้านโบราณแบบไทลื้อ(สิบสองปันนา) ที่นี่ยังมีชุดเสื้อผ้า เครื่องแต่งกายของชาวไทลื้อ ที่คุณแม่แสงดาทอขึ้นมาด้วยมือของท่านเอง ที่บริเวณใต้ถุนบ้าน ให้คนมาเยี่ยมได้ชมและอุดหนุนการทอผ้าไทลื้ออีกด้วย ทั้งยังมีข้าวของเครื่อใช้โบราณ เช่น บุงโตงข้าว(กระบุงตวงข้าว) ขันใส่หมาก เตาไฟดินเหนียว ตาชั่งแบบคานลูกตุ้ม สุดดำ(มุ้งสีดำ) ติ๊บข้าวไปวัด(ตะกร้าใส่ข้าวไปทำบุญ ) และโบราณชิ้นเล็กชิ้นน้อยอีกมากมาย