ผู้ตรวจการแผ่นดินลงพื้นที่แก้ปัญหา"ม่อนแจ่ม"

เมื่อเวลา 13.30 น. วันที่ 3 พฤศจิกายน 2563 ที่โครงการหลวงหนองหอย ต.แม่แรม อ.แม่ริม จ.เชียงใหมา พลเอก วิทวัส รชตะนันทน์ ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน พร้อมด้วยนายวทัญญู ทิพยมณฑา รองเลขาธิการสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน พันโท เทพจิต วีณะคุปต์ ผู้อำนวยการสำนักสอบสวน 4 และคณะ ลงพื้นที่ม่อนแจ่ม ร่วมกับ นายกมล นวลใย ผู้อำนวยการสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 1 (เชียงใหม่) และนายพีระชาติ เรืองประดิษฐ์ หัวหน้าศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย เพื่อติดตามแก้ไขปัญหาการบุกรุกป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ริม ตำบลโป่งแยง และตำบลแม่แรม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ นำที่ดินไปใช้ประกอบธุรกิจที่พัก รีสอร์ท ไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของโครงการหลวงหนองหอย ชี้หน่วยงานต้องพิสูจน์สิทธิให้ชัดเจน มุ่งรักษาป่าพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 1 เอ วางแนวทางสร้างวิสาหกิจชุมชนอย่างเหมาะสมยั่งยืน

พลเอก วิทวัส รชตะนันทน์ ประธานผู้ตรวจการแผ่นดิน เปิดเผยว่า ตามที่มีผู้ประกอบการธุรกิจที่พักในพื้นที่ม่อนแจ่ม ร้องเรียนต่อผู้ตรวจการแผ่นดิน เนื่องจากได้รับความเดือดร้อนกรณีถูกกรมป่าไม้ดำเนินคดีอาญาในข้อหาบุกรุกพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และประกาศให้ระงับการประกอบธุรกิจ อีกทั้งมีคำสั่งให้รื้อถอนสถานประกอบการนั้น ในวันนี้ ผู้ตรวจการแผ่นดินได้ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมพบปะประชาชนที่เดือดร้อนจากกรณีดังกล่าว โดยพบว่าป่าแม่ริมเป็นต้นน้ำลำธารจัดอยู่ในพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 1 เอ มีขนาดพื้นที่กว่า 13,000 ไร่ เป็นพื้นที่ที่โครงการหลวงหนองหอยขอใช้ประมาณ 2,000 ไร่ เพื่อส่งเสริมให้ราษฎรในพื้นที่ใช้ที่ดินทำเกษตรกรรมทดแทนการปลูกฝิ่น ซึ่งมีราษฎรเข้าร่วมโครงการประมาณ 900 กว่าราย แต่ปัจจุบันได้มีการแปรสภาพกลายเป็นธุรกิจที่พัก รีสอร์ท จำนวน 113 ราย โดยเป็นกลุ่มที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบสิทธิ์ จำนวน 82 ราย และถูกดำเนินคดีแล้ว 31 ราย เนื่องจากเข้าข่าย กระทำความผิดชัดเจน นำที่ดินไปใช้ไม่ถูกต้องตามวัตถุประสงค์ของโครงการหลวงหนองหอย รวมทั้งมีการบุกรุกพื้นที่ป่าเพิ่มเติม เปลี่ยนมือเจ้าของ หรือขายกิจการให้นายทุนต่างชาติ ทั้งนี้ ราษฎรที่ทำเกษตรกรรมในพื้นที่ตามเดิมและไม่มีการบุกรุกเพิ่มเติมจะไม่ได้รับผลกระทบจากกรณีนี้

สำหรับการพิสูจน์สิทธิในที่ดินทำกินให้ดำเนินการ ภายใต้หลักการพิสูจน์ว่า คนอยู่ก่อนประกาศเขตป่าหรือไม่ หากเป็นกรณีคนอยู่ก่อนประกาศเขตป่า 2507 ก็ให้ดำเนินการโดยอาศัยประมวลกฎหมายที่ดิน 2497 สามารถไปเดินเรื่องออกเอกสารสิทธิครอบครองที่ดินทำกินต่อไปได้ ถ้ากรณีมีการประกาศเขตป่าก่อนให้ใช้หลักการแก้ปัญหาตามสภาพข้อเท็จจริง โดยจะอาศัยการอ่านภาพถ่ายแผนที่ทางอากาศและแผนที่ที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ เพื่อตรวจสอบร่องรอยการทำกินว่ามีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรมาประกอบการพิจารณาสิทธิในแต่ละแปลง

นอกจากนี้ ผู้ตรวจการแผ่นดินจะเร่งหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อวางแผนแม่บทบริหารจัดการพื้นที่ และการอยู่ร่วมกันของชุมชน ให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีความปลอดภัย สามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติโดยไม่ทำลายซึ่งกันและกัน คงไว้ซึ่งทรัพยากรธรรมชาติที่สมบูรณ์ดังเดิม อาจมีการพัฒนาในรูปแบบวิสาหกิจชุมชนหรือการท่องเที่ยวเชิงเกษตรเพื่อส่งเสริมระบบเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่อย่างยั่งยืน

นายวิชิต เมธาอนันต์กุล ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเชิงเกษตรม่อนแจ่ม กล่าวว่า หลังจากที่ได้ทำเรื่องร้องเรียนไปเมื่อต้นปีที่ผ่านมา เรื่องขอให้ตรวจสอบการใช้อำนาจหน้าที่ของทางภาครัฐว่าดำเนินชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ หากพบว่าทำไม่ถูกต้อง ขอให้ทางผู้ตรวจการแผ่นดินดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ จะเป็นทางอาญา หรือทางวินัยตามแต่เห็นสมควร โดยชาวบ้านยังยืนยันตามเดิม ที่เรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ทำตามมติ ครม. 2541 ให้ยื่นเรื่องต่อป่าไม้ ซึ่งชาวบ้านได้ดำเนินการตามขั้นตอนถูกต้องทั้งหมดแล้ว โดยได้ดำเนินการตามขั้นแล้วแล้วเสร็จตามกำหนดเวลา เมื่อปี 2542 หลังจากนั้นเจ้าหน้าที่มาชี้เขตรังวัด และพิสูจน์สิทธิ์ว่าชาวบ้านเข้ามาอยู่ก่อน ที่จะประกาศพื้นที่ป่า

สำหรับแผนที่ที่ทางกรมป่าไม้อ้างว่าทำการสำรวจรังวัด เป็นเพียงแผนที่ที่ทางโครงการหลวงสำรวจพื้นที่ดินทำกินของชาวบ้านเท่านั้น โดยทำเป็นบัญชีรายชื่อเกษตรกร เพื่อใข้เป็นฐานข้อมูลของโครงการหลวงเท่านั้น ไม่ใช่แผนที่ที่ทางป่าไม้สำรวจตามกล่าวอ้าง