หมอนพดล เผย "กาฬโรคม้า" เป็นอย่างไร?

ทำไมเลี้ยงม้า?
"ชอบครับ ตระกูลผมเป็นตระกูลขี่ม้าเป็นทุกคน ก็เลยอยากมีม้าเลี้ยงประดับบ้านสักสองสามตัว ตอนแรกมี 80 ตัว เพื่อนก็ถามว่าทำไมมีเยอะ ก็อารมณ์เดียวกับผู้หญิงอยากมีกระเป๋าหลายใบ ของผมแต่ละตัว 5-6 แสน แพงสุดล้านนึง แต่มีตัวเดียว ถูกสุดม้าแกลบเมืองไทยก็ 3 หมื่น เลี้ยงอยู่ปากช่อง เขาใหญ่"
ม้าเริ่มตายตั้งแต่เมื่อไหร่?
"24 มี.ค. เป็นม้าตัวแรกที่ตาย ผมเป็นหมออยู่กรุงเทพฯ อยู่ดีๆ เขาให้อาหารตอนเช้า ตอนเที่ยงก็ตายแล้ว ไม่รู้สาเหตุ พอโทรไปหาสัตวแพทย์ ที่ดูแล เขาบอกว่าฝังและกลบใส่ปูนขาวตามปกติ ตามธรรมดาหมอผึ้งสัตวแพทย์เขาจะต้องมาชันสูตร ทำไมไม่มา ขี้เกียจหรือตื่นสาย ผมก็โทรไปถาม เขาบอกว่ามีม้าตายเยอะที่ปากช่อง สงสัยว่าเป็นโรคระบาด ก็ให้ฝังเลย แต่ตอนนั้นไม่มีใครรู้อะไรเลย วันเดียวในปากช่องตาย 40 กว่าตัว ตายเรียงกันเลย ส่วนของผมตายวันละสองตัว 9 วันตาย 18 ตัว"

โดยไม่รู้สาเหตุ?
"หลังวันที่ 26 เอาซากม้าไปตรวจที่ม.เกษตร แล้วพบว่าเป็นเชื้อแอฟริกันฮอสซิกเนส มันเป็นเชื้อไวรัส แต่หมอดีใจนะที่เมืองไทยตั้งชื่อกาฬโรค เพราะมันดูน่ากลัว ม้าถ้าเป็นแล้วตาย 95 เปอร์เซ็นต์ ม้าหมอจาก 62 ตัว ตายไป 18 ตัว มูลค่า 10 ล้าน ตีแบบไม่เว่อร์นะ"
ตอนนี้โรคนี้ยุติหรือยัง?
"ที่ฟาร์มหมอยุติแล้ว เพราะเรามีมาตรการตามที่ราชการขอมา คือให้การมุ้ง เราก็รณรงค์รีบกางมุ้ง ทั้งละแวกที่มีความเสี่ยง"
ทั้งประเทศที่ตาย?
"540 กว่าตัว อย่างน้อยนะ มันต้องมีม้าที่ไม่ได้รายงานอีกเยอะ"
ม้าสีขาวในบุพเพสันนิวาสไปแล้วเหรอ?
"ไปแล้ว ด้วยโรคนี้ ม้าของคุณสมาน อยู่แก่งคอย คือโรคเริ่มต้นที่ปากช่องแล้วมันระบาดมาเรื่อยๆ จนไปที่แก่งคอย ก็ตายไปแล้ว ติดเชื้อเดียวกัน วิธีการแพร่เชื้อก็มีวิธีเดียว คือแมลงดูดเลือดไปกัดม้าที่บินโรค แล้วบินไปสู่ม้าที่ไม่เป็น ก็ทำให้ม้าตัวนั้นเป็น ทีนี้ถ้าม้าเคลื่อนย้ายไปอีกที่ก็ทำให้มีการแพร่กระจายได้รวดเร็วขึ้น แมลงก็บิน มีม้าเป็นพาหะ ทีนี้พอเขารู้ก็ระงับไม่ให้เคลื่อนย้ายม้า ม้าสีขาวที่ตายชื่อวาเลนไทน์ เป็นม้าที่เก่งมาก ติดจากม้าที่อยู่ในละแวกนั้น ต่อๆ กันไป ก็เหมือนโควิดเลย เขาเป็นม้าที่นิ่งมาก เด็กขี่ได้ ลอดใต้ท้องได้ ม้าที่เป็นนักแสดง ถ้ามีเสียงระเบิดก็จะนิ่งไม่ตกใจ เป็นม้ากีฬาด้วย"

จากการที่บอกว่าตายกัน 500-600 พอประมาณค่าเสียหายได้ไหม?
"ยากนะ แต่คิดว่าต้องมี 50 ล้าน เพราะบางตัวเป็นม้าแข่ง ปากช่องเลี้ยงม้ามากที่สุดในประเทศ ม้าแข่งเขาเป็นม้าพันธุ์ดีๆ ก็คิดว่าน่าจะ 50-60 ล้าน"
เชื้อโรคนี้ทำร้ายม้าอย่างไร?
"มันก่อให้เกิดปัญหาในระบบเส้นเลือด ที่สำคัญที่สุดคือระบบปอด ทำให้ม้าหายใจไม่ได้ ก็ตาย อาการวันแรกซึม ไม่กินข้าว ไม่กินน้้ำ เหมือนมีไข้เป็นหวัด มีน้ำมูก ตาแดง ตาบวม แล้วสุดท้ายปอดถูกทำลาย มีการอักเสบ หายใจไม่ได้ ล้มตายภายในรวดเร็ว ภายใน 2 วันก็ตาย"
เชื้อแพร่ทางไหน?
"เลือดสู่เลือด ถ้ามีแมลงหรือตัวริ้นไปดูดเลือดม้าตัวเป็นโรค แล้วบินไปเกาะม้าตัวที่ไม่เป็นโรค ม้าตัวนั้นก็ได้รับเชื้อเข้าไป แมลงเป็นพาหะ"

ม้าแสดงอาการนานแค่ไหน?
"1-2 อาทิตย์หลังได้รับเชื้อ มันก็ฟัก สัก 5 วันหรืออาทิตย์นึงก็จะเริ่มออกอาการ ภายใน 2-3 วันก็จะตาย และไม่มียารักษา 98 เปอร์เซ็นต์ เป็นแล้วเตรียมขุดหลุมได้เลย"
อาการมันเป็นยังไง?
"จะซึม หายใจไม่ได้ มีอาการหอบ น้ำลายฟูมปาก คอตก ค่อยๆ เดินไปเดินมาขาสั่น แล้วล้มตายเลย"
เวลาม้าตาย ความสูญเสียกับเจ้าของมีอะไรบ้าง?
"แน่นอนด้านเศรษฐกิจ ม้าทุกตัวก็ทำมาหากินให้เจ้าของ ที่น่าสงสารคือคนที่เขาหากินกับม้า เช่นคนจูงม้าขี่ ชายหาดหัวหิน เขาสิ้นเนื้อประดาตัวเลย ม้าแข่งเขาก็หากินกับม้าเขาก็สูญเสีย แล้วถูกกระทบเป็นลูกโซ่ เด็กเลี้ยงม้า เด็กจูงม้าก็กระทบ อีกอย่างคือผลกระทบทางใจ อย่างผมม้าคือสัตว์เลี้ยง ขนาดหมาตายเรายังร้องไห้ นี่ผมม้าตาย 18 ตัว ร้องไห้จนไม่มีน้ำตา ผมรักม้า ผูกพันมาก"
เขาป้องกันยังไง?
"หนึ่งเรากางมุ้ง ป้องกันไม่ให้ริ้นที่มีโรคบินผ่านทะลุไปกัดม้าอีกตัว สองริ้นที่อยู่รอบๆ มุ้งเราก็ทำลายโดยการไล่มันซะ จุดไฟรมควันมันซะ หรือไม่ก็ฉีดยาฆ่าแมลงรอบๆ คอก"
กางมุ้งตลอดเวลา?
"ตลอดเวลา ม้าออกมาไม่ได้เลย ก็สงสารนะ ม้าเป็นสัตว์ที่ต้องอยู่ข้างนอก เราก็ให้อยู่ในมุ้ง ล็อกดาวน์เลย บางตัวก็ตายจากความร้อน ต้องซื้อพัดลมเพิ่มอีก 20 กว่าตัว"ต้นเหตุมาจากม้าลายจริงไหม?
"จริงครับ ม้าลายเป็นสัตว์ที่อมโรค มีอูฐ มีลาด้วย แต่ม้าลายหลักๆ เลย มีการนำเข้าม้าลายจากแอฟริกาเข้ามาในประเทศเรา ในระยะ 3-4 ปีด้วย เรารู้ด้วยว่าใครนำเข้า มีอยู่สองสามราย