ภาวะฉุกเฉินโคโรน่า หมายความว่าอย่างไร

องค์การอนามัยโลกประกาศเมื่อวานให้สถานการณ์การระบาดของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ ที่มีถิ่นกำเนิดในเมืองอู่ฮั่นของจีน และแพร่ไปกว่า 22 ประเทศและดินแดนทั่วโลกเป็นภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นการประกาศครั้งที่ 6 ในรอบ 10 ปี ท่ามกลางเสียงวิจารณ์ว่าเป็นการตัดสินใจที่ล่าช้าเกินไป หลังจากจำนวนผู้เสียชีวิตทะลุ 200 คน และผู้ติดเชื้อทั่วโลกเฉียดหมื่นคน 

เทดรอส แอดฮานอม เกรเบเยซุส ผู้อำนวยการอนามัยโลก แถลงเมื่อวานว่า เหตุผลหลักของการประกาศภาวะฉุกเฉินทางด้านสาธารณสุขครั้งนี้ไม่ใช่สิ่งที่เกิดในจีน แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศอื่น ความวิตกกังวลของอนามัยโลก คือ โอกาสที่ไวรัสจะแพร่ไปยังประเทศที่มีระบบสาธารณสุขอ่อนแอกว่า และไม่มีการเตรียมพร้อมรับมือที่ดี รวมทั้งบอกด้วยว่า การประกาศภาวะฉุกเฉินไม่ใช่การสูญเสียความมั่นใจต่อการรับมือของจีน 
การประกาศมีขึ้นหลังจากจำนวนผู้ติดเชื้อเพิ่มมากกว่าสิบเท่าตัวภายในสัปดาห์เดียวและยังพบการติดเชื้อจากคนสู่คนมากขึ้นทั้งในจีนและต่างประเทศ เราไปดูกันว่าอะไรเป็นเกณฑ์สำคัญของอนามัยโลกในการตัดสินใจประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศแต่ละครั้ง

ซึ่งมีเพียง 2 ข้อ คือ สถานการณ์ระบาดก่อให้เกิดความเสี่ยงแพร่กระจายไปยังประเทศอื่น  และจำเป็นต้องมีมาตรการตอบสนองอย่างทันทีโดยอาศัยการประสานงานระหว่างประเทศ
ที่ผ่านมาอนามัยโลกเคยประกาศภาวะฉุกเฉินแบบนี้แล้ว 5 ครั้ง หลังจากมีการกำหนดขั้นตอนการประกาศภาวะฉุกเฉินเมื่อปี 2548 สืบเนื่องจากการระบาดของโรคซาร์สในช่วงปี 2545-2546  ที่่ลุกลามใน 26 ประเทศและดินแดน มีผู้เสียชีวิต 774 คนและผู้ติดเชื้อ 8,089 คน
อนามัยโลกเริ่มประกาศภาวะฉุกเฉินครั้งแรกเนื่องจากการระบาดของไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 ในปี 2552 , ไวรัสโปลิโอในปี 2557, ไวรัสซิก้าในปี 2559 และไวรัสอีโบลา 2 ครั้งในปี 2557 และ 2562 การประกาศแต่ละครั้งมีเหตุผลแตกต่างกันแต่ยังไม่มีแนวโน้มว่าการระบาดของอีโบลาและโปลิโอจะได้รับการยกเลิกภาวะฉุกเฉินในเร็ววันนี้
ส่วนการประกาศภาวะฉุกเฉินครั้งที่ 6 นี้มีขึ้นหลังจากในการประชุมคณะกรรมาธิการพิจารณาภาวะฉุกเฉินเมื่อกลางสัปดาห์ที่แล้วขอเลื่อนการตัดสินใจไว้ก่อนเพราะมองว่า จำนวนผู้ติดเชื้อในต่างประเทศยังน้อยมาก และยังไม่ตรวจพบการแพร่เชื้อจากคนสู่คนนอกจีนแผ่นดินใหญ่ 
การตัดสินใจครั้งนี้อาจนำไปสู่การเพิ่มมาตรการด้านสาธารณสุข การสนับสนุนทางการเงินและทรัพยากรเพื่อป้องกันและลดการแพร่ระบาด ซึ่งรวมถึงมาตรการจำกัดทางการค้าและการเดินทาง แต่ผู้อำนวยการอนามัยโลก ยืนยันเมื่อวานว่า อนามัยโลกคัดค้านการจำกัดการค้าหรือการเดินทางไปจีนในขณะนี้

และยังมีข้อสงสัยกับมาตรการปิดพรมแดน การกักผู้โดยสารบนเครื่องบินที่ไม่มีอาการป่วย หรือ มาตรการคล้ายๆกัน ที่บางประเทศได้ดำเนินการไปแล้ว แม้อนามัยโลกไม่มีอำนาจทางกฎหมายไปห้าม แต่สามารถขอให้รัฐบาลต่างๆชี้แจงเหตุผลทางวิทยาศาสตร์สำหรับการจำกัดทางการค้าหรือการเดินทางในช่วงภาวะฉุกเฉินแต่ปรากฏว่าหลังการประกาศของอนามัยโลก หลายประเทศทยอยยกระดับมาตรการป้องกันการแพร่ระบาด เช่น ห้ามพลเมืองเดินทางไปจีน ระงับเที่ยวบินไปจีน  และระงับการออกวีซ่าแก่นักท่องเที่ยวจีนเป็นการชั่วคราว เป็นต้น
ขณะนี้ทั่วโลกกำลังตื่นตระหนกกับโรคอุบัติใหม่ และหลายประเทศกำลังเผชิญกับข่าวลวงข่าวลือมากมายที่แพร่สะพัดในโซเชียลมีเดีย แต่ผู้อำนวยการอนามัยโลก แนะนำให้ประเทศต่างๆต่อสู้กับข่าวลวง โดยย้ำว่า "ตอนนี้เป็นเวลาสำหรับความจริงไม่ใช่ความกลัว วิทยาศาสตร์ไม่ใช่ข่าวลือ และความสามัคคีไม่ใช่การตราหน้า"