ย้อนรอยสัญญาณ! สหรัฐฯ ตัด "จีเอสพี" ไทย

เริ่มต้นจากวันที่ 4 มี.ค.62 ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ แถลงเตรียมตัดจีเอสพีอินเดีย เนื่องจากไม่สามารถให้หลักประกันกับรัฐบาลวอชิงตันได้ว่า อินเดียจะเปิดตลาดให้อย่างเท่าเทียมและสมเหตุสมผล 
ขณะที่ตุรกี จะค่อยๆ ถูกตัดจีเอสพีเนื่องจากพัฒนาเศรษฐกิจไปมากแล้ว
จีเอสพี เป็นสิทธิพิเศษทางภาษีที่มอบให้กับสินค้ากว่า 3,500 รายการ ตั้งแต่ไม้อัดไปจนถึงเครื่องซักผ้า นำเข้าจากประเทศกำลังพัฒนา เพื่อช่วยเอื้อประโยชน์ให้กับประเทศเหล่านั้น
ก่อนอินเดียถูกตัดจีเอสพี ช่วงฤดูใบไม้ผลิปี 2561 ยูเอสทีอาร์ ได้เริ่มทบทวนการให้จีเอสพีแก่อินเดีย , อินโดนีเซีย และไทยแล้ว ด้วยความกังวลว่าการให้อาจไม่สอดคล้องกับเป้าประสงค์ โดยให้เหตุผลว่า ทั้ง 3 ประเทศล้วนใช้อุปสรรคทางการค้าเป็นอันตรายต่อการพาณิชย์ของสหรัฐ
สมาคมการค้าอเมริกันหลายแห่งร้องเรียนไปยังรัฐบาล เรื่องปัญหาการเข้าถึงตลาดใน 3 ประเทศนี้ ผู้ผลิตนมสหรัฐพุ่งเป้าเล่นงานอินเดีย และอินโดนีเซีย ขณะที่ผู้ผลิตเนื้อสุกร ตั้งใจเล่นงานไทย ส่วนผู้ผลิตเครื่องมือแพทย์ร้องเรียนให้สหรัฐตัดจีเอสพีอินเดีย
ข้อน่าสังเกต คือ ความตึงเครียดทางการค้าระหว่างวอชิงตัน และนิวเดลี ร้อนแรงในเดือน มิ.ย. เมื่ออินเดีย ประกาศแผนขึ้นภาษีสินค้านำเข้าจากสหรัฐ 29 รายการ ตอบโต้ที่ถูกทรัมป์ ตัดจีเอสพี ซึ่งทรัมป์ประกาศ "รับไม่ได้กับการเรียกเก็บภาษีของอินเดีย ขอให้ยกเลิกไปซะ"
อย่างไรก็ตาม หลังจากนั้นทั้งทรัมป์ และนายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ของอินเดีย มีโอกาสพบกันในการประชุมผู้นำกลุ่มประเทศจี20 ที่ญี่ปุ่น ทั้งคู่พยายามลดความตึงเครียดระหว่างกัน โดยผู้นำสหรัฐและอินเดียมีโอกาสพบกันอย่างใกล้ชิดอีกครั้ง ตอนโมดีไปประชุมสหประชาชาติเมื่อเดือน ก.ย.ที่ผ่านมา
ด้านอินโดนีเซียก็ไม่ได้นิ่งนอนใจหาทางเจรจาเช่นกัน ล่าสุดเมื่อวันศุกร์ (25 ต.ค.) ประธานาธิบดีโจโก วิโดโด แถลงข่าวแนะนำตัว "มเหนทรา ซิเรการ์" รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ว่าได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่การทูตเชิงเศรษฐกิจ
ซิเรการ์ ที่ก่อนหน้านี้ไม่นานดำรงตำแหน่งทูตอินโดนีเซียประจำกรุงวอชิงตัน เผยว่า ประธานาธิบดีวิโดโดต้องการให้เขาทำทุกทางให้อินโดนีเซีย ประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยังได้รับจีเอสพีจากสหรัฐ ที่ช่วยให้ประเทศไม่ต้องเสียภาษีส่งออกไปยังสหรัฐได้มากถึงราว 2 พันล้านดอลลาร์ หลังจากที่อินเดียโดนตัดสิทธิไปแล้วในเดือน มิ.ย.62
"การได้รับจีเอสพีต่อไปจะส่งผลใหญ่หลวง อาจเพิ่มขนาดการค้าระหว่างอินโดนีเซียกับสหรัฐได้ถึง 2 เท่า" รมช.กล่าว
การที่อินโดนีเซียจะคงสถานะจีเอสพีไว้ได้ ต้องทำตามข้อเรียกร้องของสหรัฐหลายประการ ส่วนใหญ่รัฐบาลจาการ์ตา ก็ทำให้หมดแล้ว รวมถึงผ่อนคลายกฎการเก็บข้อมูล โดยเดือนหน้าวิลเบอร์ รอสส์ รัฐมนตรีพาณิชย์สหรัฐจะมีกำหนดมาเยือนกรุงจาการ์ตา
รมช.เผยด้วยว่า ตอนนี้อินโดนีเซียใช้กระทรวงต่างประเทศดูแลยุทธศาสตร์หลักด้านการค้าต่างประเทศ ภายใต้การสั่งการโดยตรงของประธานาธิบดี แทนที่จะใช้กระทรวงการค้า
สำหรับไทย นั้นสัญญาณเตือนถูกสหรัฐตัดจีเอสพี มีมาโดยตลอด เมื่อเดือน ก.พ.บริษัทตรวจสอบบัญชีดีลอยต์รายงานว่า การทบทวนจีเอสพี ประจำปีเมื่อสิ้นปี 2561 ของยูเอสทีอาร์ พบว่า สินค้าที่ผลิตจากไทย 11 รายการจะไม่ได้รับจีเอสพี การส่งสินค้ามาขายในสหรัฐจะต้องเสียภาษีในอัตราปกติ ตามที่ผ่อนผันไว้ในองค์การการค้าโลก (ดับเบิลยูทีโอ) โดยสินค้าไทยประมาณ 3,400 รายการยังคงได้จีเอสพีต่อไป
ต่อมาในเดือน มิ.ย.รายงานของเมย์แบงก์กิมเอ็ง ระบุ ไทยเสี่ยงสูญเสียจีเอสพี โดยสหรัฐ กำลังจับตาเรื่องที่ให้ไทยเปิดตลาดนำเข้าเนื้อสุกรจากสหรัฐ รวมถึงการปฏิบัติตามสิทธิแรงงานของไทย
และเป็นจริง ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ ลงนามในคำประกาศเมื่อวันศุกร์(25ต.ค.) รื้อฟื้นสิทธิพิเศษทางการค้า ( จีเอสพี ) ที่บังคับใช้แบบจำเพาะเจาะจงมานานหลายปีกับสินค้าของยูเครน เพราะรัฐบาลยูเครนมีการปกป้องสิทธิแรงงานให้อยู่ในมาตรฐานระดับสากล
ในคำประกาศอีกฉบับที่ทรัมป์ ส่งถึงรองประธานาธิบดีไมค์ เพนซ์ ซึ่งถือเป็นประธานวุฒิสภาโดยตำแหน่ง และนางแนนซี เปโลซี ประธานสภาผู้แทนราษฎร ระบุถึงการระงับสิทธิพิเศษจีเอสพีแก่สินค้าส่งออกบางประเภทจากไทย 
เนื่องจากรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของไทยยังไม่สามารถยกระดับสิทธิแรงงานให้เทียบเท่ามาตรฐานสากล ซึ่งเนื้อความในจดหมายของทรัมป์ ไม่ได้แจกแจงรายการสินค้าว่ามีอะไรบ้าง ระบุแต่เพียงว่า สินค้าดังกล่าวคิดเป็นมูลค่ารวมประมาณ 1,300 ล้านดอลลาร์ (ประมาณ 40,000 ล้านบาท)
นอกจากนี้ ยูเอสทีอาร์ ยังระบุว่า มาตรการดังกล่าวที่จะใช้กับไทย จะมีผลบังคับใช้ภายใน 6 เดือน และจะครอบคลุมสินค้าของไทยที่ได้รับสิทธิพิเศษประมาณ 1 ใน 3 แต่ในส่วนของสินค้าอาหารทะเลทุกประเภทจะถูกระงับจีเอสพี เนื่องจากปัญหาสิทธิและสวัสดิการแรงงาน

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง