ผู้ตรวจการแผ่นดิน ลุยสะสางสารพัดปัญหา "เกาะเสม็ด"

หากย้อนกลับไปช่วงหลายปีก่อน จะพบว่าเกาะเสม็ดมีปัญหามากมายและพัวพันกันไปหมด ทั้งข้อพิพาทเรื่องที่ดินระหว่างหน่วยงานรัฐ ปัญหาด้านการจราจรบนเกาะ รถสองแถวรับจ้าง รถจักรยานยนต์ให้เช่า ท่าเทียบเรือโดยสาร สถานบริการ แรงงานต่างด้าว และปัญหายาเสพติด
เมื่อ คสช.เข้าควบคุมอำนาจการปกครองเมื่อปี 57 ได้มีการส่งทหารเข้าไปจัดระเบียบ แม้จะแก้ไขได้หลายๆ ปัญหา แต่ผลที่ได้รับกลับมายังไม่เป็นที่น่าพอใจนัก เพราะปัญหาที่หมักหมมมานานไม่สามารถแก้ไขได้ในระยะเวลาเพียงข้ามคืนโดยเฉพาะปัญหาดั้งเดิมของเกาะเสม็ด คือปัญหาแนวเขตของอุทยานแห่งชาติเขาแหลมหญ้าหมู่เกาะเสม็ด ซึ่งทับซ้อนกับที่ดินที่ชาวบ้านและผู้ประกอบการบางส่วนครอบครองอยู่ มีการคดีฟ้องร้องกันไปมาระหว่างหน่วยงานรัฐกับชาวบ้านและผู้ประกอบการหลายคดี แต่ขณะเดียวกันก็ยังมีกลุ่มทุนใหญ่ทรงอิทธิพลเข้าไปเปิดหน้างานก่อสร้างโรงแรมและรีสอร์ทหรูขนาดยักษ์ โดยไม่ปรากฏว่ามีปัญหากับหน่วยงานรัฐเหมือนที่ชาวบ้านพื้นถิ่นโดนแต่อย่างใด
ก่อนหน้านี้ "ทีมล่าความจริง" เคยลงพื้นที่เกาะเสม็ด และได้พบการก่อสร้างโรงแรม รวมถึงรีสอร์ตหรูหลายแห่งผิดระเบียบกฎเกณฑ์ที่ภาครัฐกำหนดไว้ เช่น การก่อสร้างสระว่ายน้ำรุกล้ำเข้าไปในแนวเขตทะเล หรือแม้แต่การปลูกสร้างต่อเติมอาคาร รัฐอ้างว่าที่ดินบนเกาะทั้งหมดเป็นของรัฐ แต่กลับมีการก่อสร้างโครงการใหม่ๆ เกิดขึ้นได้ ทำให้ชาวบ้านเรียกขานกลุ่มทุนนอกพื้นที่กลุ่มนี้ว่า "กลุ่มคอนเน็คชั่นใหญ่" เพราะมีอำนาจตั้งแต่ระดับท้องถิ่น จังหวัด ไปจนถึงระดับประเทศ และได้รับอภิสิทธิ์ต่างๆ เหนือกว่าผู้ประกอบการท้องถิ่นหรือคนเสม็ดดั้งเดิม

ชาวบ้านหลายรายพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า อยากให้หน่วยงานรัฐที่รับผิดชอบประกาศรายละเอียดการจัดระเบียบพื้นที่บนเกาะให้ชัดเจน เป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อที่ชาวบ้านและผู้ประกอบการจะได้ปฏิบัติตัวถูกต้อง มิฉะนั้นก็จะเป็นปัญหาซ้ำซากเหมือนในอดีต
นอกจากนี้ "ล่าความจริง" ยังตรวจสอบพบเอกสารทางราชการเมื่อปี 2553 เกี่ยวกับการติดตามแก้ไขปัญหาการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติทับที่ดินทำกินของราษฎรเกาะเสม็ด ย้อนกลับไปเมื่อปี 2542 โดยคณะกรรมการชุดพิเศษที่มี นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นประธาน ซึ่งการทำงานของคณะกรรมการชุดพิเศษฯ ได้ข้อสรุป 2 ข้อ คือ1.ไม่มีเอกสารทางราชการเชื่อมโยงยืนยันได้ว่าเกาะเสม็ดเป็นที่ราชพัสดุ ทั้งเกาะกับ 2.มีชาวบ้านบางส่วนเข้ามาอยู่อาศัยก่อนที่รัฐจะประกาศให้เกาะเสม็ดเป็นเขตอุทยานแห่งชาติ

บทสรุปและข้อเสนอของคณะกรรมการชุดพิเศษฯที่มี นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย เป็นประธานนี้ / ได้รับความเห็นชอบจาก นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น และนายกฯได้มีหนังสือสั่งการไปถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในจังหวัดระยองให้ดำเนินการตามข้อสรุปของคณะกรรมการชุดพิเศษฯ (เช่นถอนฟ้องคดี ไม่ควรมีข้อพิพาทกับชาวบ้าน) แต่จนถึงวันนี้ ผ่านมาเกือบ 10 ปีแล้ว ก็ยังไม่มีความคืบหน้าใดๆ

อีกหนึ่งปัญหาที่เพิ่งนำเสนอไปเมื่อไม่นานมานี้ คือปัญหาค่าน้ำประปาที่แพงหูฉี่ เพราะคนบนเกาะต้องซื้อน้ำประปาจากบนฝั่งมาใช้บนเกาะ เนื่องจากโครงการวางท่อน้ำประปาใต้ทะเลถูกคัดค้าน โดยให้เหตุผลว่าเกรงจะทำให้ทรัพยากรใต้ทะเลเสียหาย ทำให้ชาวบ้านและผู้ประกอบการบนเกาะต้องเจอกับค่าน้ำสูงถึงเดือนละหลายพันบาท ไปจนถึงหลักหมื่นบาท
ล่าสุดกำลังจะมีข่าวดีให้กับคนเกาะเสม็ด เพราะสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน เตรียมลงพื้นที่ และให้ทางจังหวัดระยองกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาชี้แจงข้อเท็จจริงและส่งเอกสารหลักฐานเพื่อประกอบการพิจารณา โดยเฉพาะกรณีการแก้ไขปัญหาแนวเขตพื้นที่ทับซ้อนในเขตอุทยานแห่งชาติเขาแหลมหญ้าหมู่เกาะเสม็ด และกรณีองค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง มีโครงการวางท่อน้ำประปาจากฝั่งจังหวัดระยองไปยังเกาะเสม็ดแล้ว แต่ไม่สามารถดำเนินการให้แล้วเสร็จได้
หนังสือของสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินระบุว่า ต้องการให้ได้ข้อเท็จจริงที่ถูกต้องและครบถ้วนเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณาให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย รวมถึงมีการติดตามความคืบหน้าการแก้ไขปัญหา จึงจำเป็นต้องเรียกทุกภาคส่วนมาร่วมกันหารือ เพื่อแก้ปัญหาอย่างจริงจังภายในช่วงปลายเดือนนี้