นี่คือคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด ในคดีที่อาจารย์ท่านหนึ่ง ยื่นฟ้องมหาวิทยาลัยและสภามหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี เนื่องจากแต่งตั้งข้าราชการบำนาญซึ่งอายุเกิน 60 ปีแล้วมาเป็น "รักษาการอธิการบดี" คดีนี้ศาลปกครองชั้นต้นยกฟ้อง คือพิพากษาว่าการแต่งตั้งข้าราชการบำนาญ อายุเกิน 60 ปี เป็นรักษาการอธิการบดี หรือเป็นอธิการบดีเต็มตัว สามารถทำได้ แต่เมื่อเร็วๆ นี้ศาลปกครองสูงสุดมีคำพิพากษากลับมาอีกทาง โดยชี้ว่า ข้าราชการบำนาญที่เกษียณอายุแล้ว หรือคนที่ไม่ได้เป็นข้าราชการ แต่อายุเกิน 60 ปี ไม่สามารถดำรงตำแหน่งอธิการบดีได้
เหตุผลของศาลปกครองสูงสุดก็คือ ผู้ที่ดำรงตำแหน่งอธิการบดีมหาวิทยาลัยของรัฐ ต้องมีคุณสมบัติตามพระราชบัญญัติข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา และตามกฎหมายจัดตั้งมหาวิทยาลัยแต่ละแห่ง ซึ่งคุณสมบัตินี้ยึดโยงกับการเป็นข้าราชการ ตามพระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ ที่กำหนดชัดว่า ข้าราชการต้องมีอายุไม่เกิน 60 ปี ยกเว้นบางหน่วยงานที่ระบุไว้ในกฎหมายชัดเจนให้เกษียณอายุเกิน 60 ปี เช่น 65 ปี
ฉะนั้นผู้ดำรงตำแหน่งอธิการบดี จึงต้องมีอายุไม่เกิน 60 ปี แม้จะมีคำสั่งหัวหน้าคสช.ที่ 37/2560 ออกมาเมื่อปีที่แล้ว เปิดทางให้มหาวิทยาลัยของรัฐ สามารถตั้งบุคคลที่ไม่ได้เป็นข้าราชการ ขึ้นมาเป็นอธิการบดีได้ก็ตาม แต่ศาลก็เห็นว่า คำสั่งหัวหน้า คสช. ไม่ได้ยกเว้นคุณสมบัติเรื่องอายุไม่เกิน 60 ปี ตามกฎหมายอย่างน้อย 3 ฉบับที่กล่าวมา โดยเฉพาะพระราชบัญญัติบำเหน็จบำนาญข้าราชการ
ผลของคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดนี้ แม้จะผูกพันเฉพาะมหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี เฉพาะคดีที่มีการยื่นฟ้อง แต่คนในแวดวงอุดมศึกษามองว่า น่าจะเป็นบรรทัดฐานทางกฎหมายสำหรับการแต่งตั้งบุคคลที่เกษียณอายุราชการแล้วเข้ามาดำรงตำแหน่งอธิการบดีมหาวิทยาลัยของรัฐ โดยเฉพาะในกลุ่มราชภัฏ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ซึ่งที่ผ่านมาหลายมหาวิทยาลัยมีการฮั้วกันระหว่างสภามหาวิทยาลัยกับผู้บริหาร แต่งตั้งอธิการบดีที่หมดวาระการดำรงตำแหน่ง และเกษียณอายุราชการแล้ว ให้เป็นอธิการบดีต่อไป เมื่อถูกร้องเรียนคัดค้าน ก็ตั้งเป็น "รักษาการ" ไปเรื่อยๆ มีอำนาจเท่าอธิการบดีตัวจริง
ที่ผ่านมามีมหาวิทยาลัยในกลุ่มราชภัฏ-ราชมงคล นับสิบแห่งที่อธิการบดีเป็นผู้ที่เกษียณอายุราชการแล้ว คืออายุเกิน 60 เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ , ธนบุรี , เทพสตรี , อุดรธานี , รำไพพรรณี , สงขลา ส่วนในกลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงบคลก็เช่น มทร.พระนคร , มทร.รัตนโกสินทร์ เป็นต้น ก็ต้องรอดูว่า ผลของคำพิพากษาจะกระทบอธิการบดีกลุ่มนี้หรือไม่ อย่างไร
