เปิดลิสต์ 7 กลุ่มสินค้าเกษตร EU ออกกฎแบนเสี่ยงเข้าข่ายตัดไม้ทำลายป่า

ปัญหาการตัดไม้ทำลายป่าสร้างผลกระทบอย่างมากต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก รวมถึงการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ เมื่อพูดถึงการผลิตที่มีความเสี่ยงต่อการทำลายป่า แน่นอนว่าสินค้าไม้เป็นสิ่งแรกๆ ที่คนนึกถึง ทำให้เป็นสินค้าที่ถูกจับตามองและควบคุมมาโดยตลอด ทว่าในปัจจุบันการศึกษาต่างๆ ได้ชี้ให้เห็นว่านอกจากสินค้าไม้แล้ว ยังมีสินค้าเกษตรที่มีความเสี่ยงการผลิตที่ส่งผลกระทบต่อป่า

ด้วยแนวคิดนี้ สหภาพยุโรป หรือ EU จึงออกกฎระเบียบ Deforestation-free products ซึ่งเป็นกฎหมายห้ามนำเข้าหรือส่งออกสินค้าที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำลายป่าไม้เข้าสู่ตลาดของสหภาพยุโรป โดยสินค้าที่จะได้รับการอนุญาตให้จำหน่ายหรือส่งออกจะต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบและประเมิน (Due diligence) ก่อนจึงจะนำเข้าหรือส่งออกจาก EU ได้ หากพบว่าสินค้าชนิดใดมีที่มาจากการทำลายป่าหรือเป็นเหตุทำให้ป่าเสื่อมโทรม สินค้าชนิดนั้นจะถือว่าผิดตามร่างกฎหมายฉบับนี้

สำหรับการนำเข้าและส่งออกสินค้าจาก EU ตามกฎหมายว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่า (Deforestation-free products) กำหนดเงื่อนไขให้ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดครบ 3 ประการ คือ

1) ปลอดจากการทำลายป่า

2) ผลิตตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับประเทศผู้ผลิต

และ 3) ผู้ประกอบการหรือผู้ค้าจะต้องจัดทำ Due diligence ตามขั้นตอนที่กำหนด ก่อนวางจำหน่าย หากฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามต้องรับผิดตามบทลงโทษที่กฎหมายกำหนดไว้ 

7 กลุ่มสินค้ากระทบกฎห้ามส่งออกสินค้าทำลายป่า ประกอบด้วย

1. โค และผลิตภัณฑ์ที่มาจากโค เช่นเครื่องในวัว เนื้อวัว หรือส่วนอื่นใดที่มาจากโค
2. ผลิตภัณฑ์กระดาษตีพิมพ์
3. ปาล์มน้ำมัน และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับน้ำมันปาล์ม
4. ถั่วเหลือง
5. กาแฟ
6. โกโก้
7. ยางพารา และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับยางพารา

โดยรวมถึงผลิตภัณฑ์ที่จะต้องลงทะเบียนในระบบฐานข้อมูลและแจ้งข้อมูลที่เกี่ยวกับการผลิต เช่น แหล่งที่มา ผู้ผลิต และพิกัดทางภูมิศาสตร์ของพื้นที่เพาะปลูก/เก็บเกี่ยว เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับ และวิเคราะห์ข้อมูลผ่านระบบภาพถ่ายจากดาวเทียม ว่าสินค้านั้นผลิตบนพื้นที่ตัดไม้ทำลายป่า หรือทำให้ป่าเสื่อมโทรมหรือไม่ เพื่อลดการทำลายพื้นที่ป่าของโลก และลดการนำเข้าสินค้าที่มีความเสี่ยงในการทำลายป่าเข้ามาใน EU ซึ่งจะมีผลใช้บังคับในวันที่ 30 ธันวาคม 2567 ส่งผลให้เกษตรและผู้ส่งออกที่เกี่ยวข้องจะมีเวลาเตรียมการประมาณ 18 เดือน ก่อนที่มาตรการนี้จะมีผลใช้บังคับ

ขณะเดียวกัน คาดว่า EU จะออกกฎระเบียบลำดับรอง เพื่อให้การบังคับใช้มาตรการนี้มีความชัดเจนขึ้น เช่น กำหนดหน่วยงานรับผิดชอบ และบทลงโทษ เพื่อกำหนดระดับความเข้มงวดในการสุ่มตรวจสอบข้อมูลที่ผู้ประกอบการแจ้ง ซึ่งผู้ประกอบการที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูงจะถูกสุ่มตรวจ ร้อยละ 9 ความเสี่ยงระดับกลาง ร้อยละ 3 และความเสี่ยงระดับต่ำ ร้อยละ 1 นอกจากนี้ ผู้ประกอบการขนาดย่อมและขนาดเล็ก (MSME) ที่จัดตั้งขึ้นภายในวันที่ 31 ธ.ค. 2563 จะได้มีเวลาเปลี่ยนผ่าน 24 เดือน (ถึงวันที่ 30 มิ.ย. 2568) ก่อนที่มาตรการจะมีผลใช้บังคับ

ทั้งนี้ การยางแห่งประเทศไทย กำลังอยู่ระหว่างจัดทำฐานข้อมูลการเพาะปลูกยางพารา และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย อยู่ระหว่างการจัดทำคู่มือสำหรับสมาชิกสภาอุตสาหกรรมฯ เพื่อใช้ประกอบการดำเนินการตามระเบียบดังกล่าว นอกจากนี้ ในช่วงที่ผ่านมา หน่วยงานภาครัฐของไทย ยังได้ประสานกับ EU เตรียมเชิญผู้เชี่ยวชาญมาจัดสัมมนาฝึกอบรมให้คำแนะนำและอธิบายมาตรการนี้ เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องของไทยได้เข้าใจและรับทราบข้อมูลอย่างละเอียด ซึ่งจะเป็นการเตรียมความพร้อมก่อนมาตรการบังคับใช้จริง