ต้านทานไม่ไหว Climate Change ทำให้แม้แต่ ‘กระบองเพชร’ ยังเสี่ยงสูญพันธุ์

ใครจะไปคิดว่าแม้แต่ “กระบองเพชร” พืชที่ชอบความร้อนและความแห้งแล้ง รวมทั้งสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพผืนดินแห้งผากกระทั่งทะเลทรายร้อนระอุ พืชที่ไม่ใกล้เคียงกับสิ่งมีชีวิตที่จะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) จะได้รับผลกระทบจากสภาวะโลกรวนที่เป็นอยู่ในปัจจุบันจนอาจถึงขั้นสูญพันธุ์  เพราะคำว่า “ถึงขีดจำกัดแล้ว”  เนื่องจากโลกมีแนวโน้มที่ร้อนขึ้นและแห้งแล้งมากขึ้นในหลายทศวรรษข้างหน้า

การศึกษาครั้งนี้ได้ประมาณการว่าในช่วงกลางศตวรรษ ภาวะโลกร้อนอาจทำให้กระบองเพชรกว่า 60% จากสปีชีส์ทั้งหมดเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ โดยการคาดการณ์ดังกล่าวไม่ได้ยังไม่ได้รวมการรุกล้ำและทำลายถิ่นฐานธรรมชาติ หรือภัยคุกคามอื่นๆ ที่มนุษย์สร้างขึ้น ซึ่งทำให้กระบองเพชรเป็นหนึ่งในกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่ใกล้สูญพันธุ์มากที่สุดในโลกอยู่แล้ว

มิเคล พิลเลท์ นักศึกษาปริญญาเอกด้านนิเวศวิทยาและชีววิทยาวิวัฒนาการ จากมหาวิทยาลัยแอริโซนา ซึ่งเป็นผู้นำการศึกษาใหม่นี้ ระบุว่า ส่วนมากกระบองเพชรจะปรับตัวให้เข้ากับสภาพอากาศและสภาพแวดล้อมที่พวกมันอาศัยอยู่ แต่การเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อยก็อาจเป็นปัจจัยที่มากเกินกว่าที่กระบองเพชรจะสามารถปรับตัวในช่วงเวลาสั้นๆ ได้

ใครคิดว่ากระบองเพชรเป็นราชาแห่งความอดทนต่อทุกสภาพอากาศ อาจต้องทบทวนเกี่ยวกับพืชชนิดนี้ใหม่ เพราะสปีชีส์อันหลากหลายมหาศาลของกระบองเพชรนั้นอาจเปลี่ยนความเข้าใจของคุณ กระบองเพชรบางชนิดไม่ใช่พืชทะเลทราย บางชนิดอาศัยอยู่ในป่าฝนหรือในที่ราบสูงซึ่งมีอากาศเย็น บางชนิดเก็บน้ำไว้ในก้านเพียงเล็กน้อยและอาศัยน้ำจากฝนและน้ำค้างแทน และกระบองเพชรบางชนิดก็มีสภาพแวดล้อมที่เฉพาะเจาะจงมาก เช่น กระบองเพชรที่อยู่บนหน้าผาหินปูนในเม็กซิโก เนินเขาหินแกรนิตสีชมพูในบราซิล ผืนทรายที่มีพื้นที่น้อยกว่า 1 ตารางไมล์ในเปรูหรือแอมะซอน กระบองเพชรที่เลื้อยรอบลำต้นของต้นไม้ที่สูงเหนือพื้นดิน เพื่อให้ต้นของมันอยู่เหนือแนวน้ำเมื่อเกิดน้ำท่วมในป่า

ลักษณะเฉพาะเจาะจงในการเติบโตของกระบองเพชรบางชนิด ทำให้กระบองเพชรไม่ได้เกิดความเสี่ยงสูญพันธุ์จากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเท่านั้น แต่ยังรวมถึงภัยคุกคามทุกประเภทที่อาจเปลี่ยนสภาพแวดล้อมของมัน ผู้เชี่ยวชาญที่ศึกษาต้นกระบองเพชรอธิบายความเซนซิทีฟของกระบองเพชรแบบเห็นภาพว่า หากคุณพบกระบองเพชรเติบโตในพื้นที่เล็กๆ แล้วหลังจากนั้นก็มีคนมาไถนาเพื่อปลูกพืชในบริเวณดังกล่าว ประชากรกระบองเพชรที่เคยเติบโตตรงนั้นอาจจะหายไปทั้งหมดเลยก็ได้

จากการศึกษาของพิลเลท์ที่ได้สำรวจต้นกระบองเพชรกว่า 408 สายพันธุ์ ซึ่งคิดเป็นประมาณ 1 ใน 4 ของสายพันธุ์กระบองเพชรทั้งหมด โดยศึกษาขอบเขตทางภูมิศาสตร์การเจริญเติบโตของกระบองเพชร เพื่อดูว่ามันสามารถเปลี่ยนแปลงได้อย่างไรบ้างภายใต้เงื่อนไขภาวะโลกร้อนในศตวรรษนี้ ผลการศึกษาก็ไม่ได้ทำให้เขาแปลกใจแต่อย่างได้ เพราะแม้โลกจะร้อนขึ้นเพียงแค่เล็กน้อยเท่านั้น แต่กระบองเพชรหลายชนิดก็อาจประสบปัญหา ขาดพื้นที่ที่สภาพอากาศจะเอื้ออำนวยต่อการเติบโต

การศึกษาคาดว่า 60 เปอร์เซ็นต์ของสปีชีส์กระบองเพชรที่ศึกษาจะมีจำนวนลดลง และกระบองเพชรจำนวน 14 เปอร์เซ็นต์ของสปีชีส์ที่ศึกษาอาจประสบปัญหาการลดจำนวนลงอย่างมาก โดยมีเพียงสายพันธุ์ ‘Xique-Xique' ที่เติบโตในบราซิล ที่คาดว่าจะมีการเพิ่มจำนวนขึ้น นอกจากนี้ ยังพบว่า สถานที่ที่มีสปีชีส์กระบองเพชรจำนวนมากอาจกลายเป็นสถานที่ที่กระบองเพชรเสี่ยงจะลดจำนวนลงมากที่สุด เช่น ในฟลอริดา เม็กซิโกตอนกลาง และบราซิล กระบองเพชรที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ในสถานที่เหล่านี้ดูเหมือนจะอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ค่อยดีนัก อาจเป็นเพราะชีวิตของพวกมันเกี่ยวพันกับพืชชนิดอื่นๆ

ทั้งนี้ ยังมีกระบองเพชรสปีชีส์หายากอีกมากมายที่นักวิทยาศาสตร์ไม่มีข้อมูลมากพอที่จะทำนายว่า พวกมันจะตอบสนองต่อสภาพอากาศที่เลวร้ายขึ้นได้อย่างไร ดังนั้นการคาดการณ์ในการศึกษาครั้งนี้อาจไม่วาดภาพรวมสถานการณ์สูญพันธุ์ได้อย่างครบถ้วนทุกสปีชีส์

อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ก็เป็นการศึกษาครั้งสำคัญ เนื่องจากผลการศึกษากระบองเพชรก็อาจคล้ายกับสิ่งที่สิ่งมีชีวิตอีกหลายชนิดต้องประสบ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่โลกกำลังเจอเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงมีแนวโน้มว่าสิ่งมีชีวิตซึ่งมีกระบวนการปรับตัวที่ช้าจะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์