เปิดข้อมูล "ปรากฏการณ์เอนโซ"คืออะไร "กรมอุตุฯ"ชี้ไทยรับผลกระทบถึงต้นปี 67

19 มิถุนายน 2566 สถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงของโลก ถูกจับตาจากทุกประเทศทั่วโลก เนื่องจากส่งผลกระทบทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศของโลกในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ทำให้เกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติมากมาย หนึ่งในปรากฎการณ์ที่ส่งผลกระทบคือ "ปรากฏการณ์เอนโซ" 

  ปรากฏการณ์ "เอนโซ" สภาวะโลกปั่นป่วน  
เอนโซ (ENSO) เป็นปรากฏการณ์ป่วนโลก ทั้งฝนและภัยแล้ง ทั้งนี้ ลม ฟ้า อากาศ และฤดูกาลที่เกิดขึ้นในประเทศไทยของเรา ส่วนใหญ่ได้รับอิทธิพลมาจากลมมรสุม เช่น ลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ ส่งผลให้ประเทศไทยมีฤดูกาลที่เด่นชัด คือ ฤดูฝน ฤดูร้อน และฤดูหนาว ซึ่งมีช่วงเวลาที่ค่อนข้างแน่นอน

นอกจากอิทธิพลของลมมรสุมแล้ว ยังมีปรากฎการณ์อีกรูปแบบหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศของประเทศใกล้เสันศูนย์สูตร ที่อยู่รอบมหาสมุทรแปซิฟิก รวมทั้งประเทศไทย และประเทศที่อยู่ในแถบซีกโลกใต้ นั่นคือ ปรากฏการณ์"เอลนีโญ" และ "ลานีญา" หรือเรียกสั้นๆ ว่า "ปรากฎการณ์เอนโซ"

ปรากฏการณ์เอนโซ นำมาซึ่งความแปรผันของภูมิอากาศ ทำให้เกิดสภาวะ เดี๋ยวแล้ง เดี๋ยวฝน เหมือนอย่างที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน

 ลมและน้ำ กับความสัมพันธ์ "เอนโซ" 
ปรากฏการณ์เอนโซ นั้น คำว่า ENSO มาจาก EN + SO เป็นการเรียกรวมของ ปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Nino) กับความผันแปรของระบบอากาศในชีกโลกใต้ (Southern Oscillation) ซึ่งเป็นปรากฎการณ์ที่มีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกัน ระหว่างปรากฏการณ์ในมหาสมุทร หรือ น้ำ และ บรรยากาศ หรือ ลม

เอลนีโญ เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในมหาสมุทร ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิน้ำ และการไหลเวียนของกระแสน้ำ ในกรณีที่อุณหภูมิน้ำ บริเวณฝั่งตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิกอุ่นขึ้น และในทางกลับกันถ้าอุณหภูมิน้ำเย็นลง เรียกว่า ลานีญา

ส่วนความผันแปรของระบบอากาศในชีกโลกใต้เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดในส่วนของบรรยากาศเกี่ยวข้องกับความกดอากาศบริเวณตอนกลางและตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิก

ล่าสุด ศูนย์ภูมิอากาศ กองพัฒนาอุตุนิยมวิทยา กรมอุตุนิยมวิทยา เปิดข้อมูลการเฝ้าระวังปรากฏการณ์เอนโซ ที่ทำให้เกิด เอลนีโญ ลานีญา ประจำเดือนมิถุนายน พ.ศ.2566 เมื่อ 13 มิถุนายน 2566 ระบุว่า..

สถานการณ์ปัจจุบัน พบว่า ปรากฏการณ์เอนโช ได้เข้าสู่สภาวะเอลนีโญแล้ว จากอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณเขตศูนย์สูตรในเดือนที่ผ่านมาสูงกว่าปกติทั่วทั้งบริเวณ โดยในสัปดาห์ที่ผ่านมาอุณหภูมิผิวน้ำทะเลเฉลี่ยสูงกว่าคำปกติประมาณ 0.7-26 องศาเชลเซียส (ดังรูปที่ 1) 

ส่วนอุณหภูมิน้ำทะเลที่อยู่ลึกจากผิวน้ำลงไปจนถึงระดับ 300 มตร ในช่วงสองเดือนที่ผ่านมา พบว่า มีอุณหภูมิผิวน้ำทะเลสูงกว่าค่าปกติทั่วทั้งบริเวณมหาสมุทร ในระดับลึก (ดังรูปที่ 2) 

ลักษณะดังกล่าวส่งผลให้ระบบการหมุนเวียนบรรยากาศที่ระดับ 850 มิลลิบาร์(เฮกโตปาสคาล: hPa) หรือที่ความสูงประมาณ 1.5 กิโลมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลางมีลมตะวันตกที่มีกำลังแรงกว่าปกติพัดปกคลุมบริเวณด้านตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิกเขตศูนย์สูตร

สำหรับลมที่ระดับ 200 มิลลิบาร์(เฮกโตปาสคาล: Pa) หรือที่ความสูงประมาณ 11 กิโลมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง มีลมตะวันตกที่มีกำลังแรงกว่าปกติพัดปกคลุมบริเวณด้านตะวันตกและด้านตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณเขตศูนย์สูตร (ดังรูปที่ 3)

การคาดหมาย จากอุณหภูมิผิวน้ำทะเลและระบบการหมุนเวียนบรรยากาศบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณเขตศูนย์สูตรมีค่าใกล้เคียงถึงสูงกว่าค่าปกติ ประกอบกับเมื่อวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการทางสถิติและแบบจำลองเชิงพวัต แล้ว คาดว่า ปรากฏการณ์เอนโซได้เข้าสู่สภาวะเอลนีโญกำลังอ่อนแล้วและจะต่อเนื่องไปจนถึงช่วงเดือนมกราคมถึงมีนาคม 2567 (ดังรูปที่ 4 และ รูปที่ 5)

ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับประเทศไทย คาดว่า ในช่วงเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม 2566 ปริมาณฝนบริเวณประเทศไทยมีค่าใกล้เคียงค่าปกติ ส่วนอุณหภูมิจะสูงกว่าค่าปกติเล็กน้อย

หมายเหตุ กรมอุตุนิยมวิทยา จะฝ้าติดตามสถานการณ์ปรากฏการณ์เอลนีโญ และ ลานีญา อย่างใกล้ชิด และจะเผยแพร่ข่าวความคืบหน้าให้ประชาชนได้ทราบเป็นระยะๆ จึงขอให้ติดตามข่าวจากกรมอุตุนิยมวิทยาต่อไปด้วย