ต่างประเทศ
06 ก.ย. 2566 | piyarom
หลังการหารือแบบปิดเมื่อวันอังคาร (5 กันยายน 2566) ผู้นำชาติสมาชิกสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ อาเซียน ที่เข้าร่วมการประชุมสุดยอดที่กรุงจาการ์ตาของอินโดนีเซีย ได้มีมติไม่ให้เมียนมาดำรงตำแหน่งประธานหมุนเวียนตามวาระ ในปี 2569
การหารือของผู้นำอาเซียน ได้มุ่งเน้นประเด็นความขัดแย้งในเมียนมา และข้อพิพาทในทะเลจีนใต้เป็นวาระหลัก ซึ่งผู้แทนจากรัฐบาลทหารเมียนมา ถูกห้ามไม่ให้เข้าร่วมการประชุมปีนี้อีกครั้ง เนื่องจากยังไม่สามารถดำเนินการตามแนวทางฉันทามติ 5 ข้อ เพื่อสร้างสันติภาพในเมียนมาที่อาเซียนสร้างขึ้นเมื่อปี 2564 แม้ว่าจะมีสมาชิกบางชาติที่เห็นว่าควรนำเมียนมากลับมาร่วมวงประชุมได้แล้ว เพราะแนวทางการห้ามเข้าประชุมไม่สามารถแก้วิกฤตในประเทศได้
เรตโน มาร์ซูดี รัฐมนตรีต่างประเทศของอินโดนีเซีย ซึ่งเป็นประธานหมุนเวียนได้ยืนยันว่า ผู้นำอาเซียนได้ตัดสินใจจะยึดแนวทางตามแผนฉันทามติ 5 ข้อ แม้จะมีการประเมินว่าไม่ได้ทำให้การคลี่คลายวิกฤตในเมียนมา มีความคืบหน้าก็ตาม แต่ก็มีการกำหนดให้ชาติที่เป็นประธานอาเซียนวาระที่แล้ว วาระปัจจุบัน และวาระถัดไป เป็นผู้ดูแลในเรื่องความไม่สงบในเมียนมา และเหล่าผู้นำในเมียนมาจะยังคงถูกห้ามเข้าประชุมระดับสูงต่าง ๆ ของอาเซียนต่อไป
นับตั้งแต่เกิดรัฐประหารโค่นอำนาจรัฐบาลพลเรือนของ นางอองซาน ซูจี เมื่อปี 2564 รัฐบาลทหารก็กวาดล้างนองเลือดพลเรือนและองค์กรต่าง ๆ ที่ลุกขึ้นมาทำอารยะขัดขืน ข้อมูลจากสมาคมช่วยเหลือนักโทษการเมือง (Assistance Association for Political Prisoners) หรือ AAPP ระบุว่า ความขัดแย้งในเมียนมาที่ดำเนินไปหลังรัฐประหาร ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตราว 4,000 ราย และมีผู้ถูกรัฐบาลทหารจับกุมไปแล้ว 24,410 ราย
เมื่อเมียนมาไม่สามารถทำหน้าที่ประธานหมุนเวียนได้ บทบาทจึงตกเป็นของฟิลิปปินส์ แถลงการณ์ที่ออกมาจากทำเนียบประธานาธิบดี "มาลากันยัง" (Malacanang) ในกรุงมะนิลาระบุว่า ประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ แถลงต่อผู้นำชาติสมาชิกอาเซียนว่า
"ผมมีความยินดีอย่างยิ่งที่จะประกาศว่า ฟิลิปปินส์พร้อมที่จะรับตำแหน่งผู้นำ และเป็นประธานอาเซียนในปี 2569"
"เราจะเสริมสร้างรากฐานของการสร้างชุมชนของเราและนำทางอาเซียน ในขณะที่กำลังเริ่มต้นบทใหม่"
แต่ไม่มีการชี้แจงรายละเอียดว่า เหตุใดจึงไปแทนที่เมียนมา
ซอ มิน ตุน โฆษกรัฐบาลทหารเมียนมา ได้ยืนยันว่าเมียนมาจะข้ามตำแหน่งประธานอาเซียน ในปี 2569 ไป โดยไม่บอกเหตุผล แต่นักการทูตในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 2 คน ที่ไม่เปิดเผยนามและเข้าร่วมการประชุม บอกว่าผู้นำอาเซียนเห็นชอบร่วมกันที่จะไม่ให้วิกฤตในเมียนมา มา "hijack" วาระการประชุม เพราะถ้าเมียนมาเป็นประธานการประชุม ประเทศ "หุ้นส่วนจากภายนอก" เช่น สหรัฐฯ กับสหภาพยุโรป ก็จะไม่ยอมเดินทางไปประชุมที่เมียนมาอย่างแน่นอน เพราะไม่ยอมรับรัฐบาลทหารเมียนมา
นักการทูตบอกว่า หลังบรรดาผู้นำอาเซียนได้ประเมินความก้าวหน้าของแผนฉันทามติ 5 ข้อแล้ว จึงได้ทำหนังสือถึงฟิลิปปินส์เพื่อสอบถามว่า จะยอมรับตำแหน่งประธานหมุนเวียนในปี 2569 ได้หรือไม่ ซึ่งฟิลิปปินส์ยอมรับ ส่วนการประชุมสุดยอดในปีหน้า(2567) เป็นหน้าที่ของลาว ที่จะทำหน้าที่ประธานหมุนเวียน ตามด้วยมาเลเซีย ในปี 2568
ฉันทามติ 5 ข้อ ที่เมียนมายังคงไม่ปฏิบัติตาม
