Nation Story
07 มี.ค. 2569
เมื่อทหารนาวิกโยธินลุกขึ้นประท้วงกลางวุฒิสภา คำถามที่ดังที่สุดในอเมริกาตอนนี้ไม่ใช่ "จะชนะสงครามได้ไหม?" แต่คือ — "แล้วนี่มันสงครามของใครกันแน่?"
นับตั้งแต่สหรัฐฯ เปิดปฏิบัติการโจมตีอิหร่าน ตัวเลขที่ไหลออกจากกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ไม่ได้น้อยอย่างที่หลายคนคาด
รศ.ดร.ฐิติวุฒิ บุญยวงศ์วิวัชร จากคณะรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วิเคราะห์ในรายการ Nation Live Talk เมื่อวันที่ 5 มีนาคมที่ผ่านมาว่า ต้นทุนสงครามอิหร่านของสหรัฐฯ ในขณะนี้อยู่ที่ 100-160 ล้านดอลลาร์ต่อวัน หรือคิดเป็นตัวเลขรายสัปดาห์ที่กว่า 1,100 ล้านดอลลาร์ และหากยืดเยื้อเป็นรายเดือน ตัวเลขอาจพุ่งสูงถึง 5,000-17,000 ล้านดอลลาร์
เปรียบให้เห็นภาพง่ายๆ คือ สงครามอิรักที่กินเวลา 18 ปีใช้งบไป 2 ล้านล้านดอลลาร์ สงครามอัฟกานิสถาน 20 ปี ใช้ไป 2.3 ล้านล้านดอลลาร์ แต่สงครามอิหร่านนี้เพิ่งเข้าสู่สัปดาห์แรก และนาฬิกาก็ยังคงเดินอยู่ทุกวินาที
แล้วทำไมครั้งนี้ถึงแพงกว่าที่เคย?
หัวใจของความได้เปรียบในสงครามครั้งนี้ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีล้ำสมัย แต่อยู่ที่ ความไม่สมดุลของราคา
อิหร่านใช้โดรนพลีชีพตระกูล Shahed ที่มีราคาเพียง 20,000-30,000 ดอลลาร์ต่อลำ โจมตีเข้าใส่ แต่สหรัฐฯ ต้องยิงสกัดด้วยระบบ Patriot ที่มีราคาสูงถึง 2-5 ล้านดอลลาร์ต่อลูก นั่นหมายความว่าทุกครั้งที่ยิงสกัดโดรน 1 ลำ สหรัฐฯ จ่ายแพงกว่าอิหร่านถึง 100-200 เท่า
และยิ่งน่ากังวลกว่านั้น เมื่อ รศ.ดร.ฐิติวุฒิเปิดเผยว่า อิหร่านสามารถผลิตโดรนได้สูงถึง 400 ลำต่อวัน และมีคลังโดรนนับหมื่นลำ พร้อมใช้โจมตีแบบ "รุมสกรัม" จนระบบป้องกันของสหรัฐฯ เริ่มล้าหลัง จนถึงขนาดที่สหรัฐฯ ต้องยอมรับเองว่า "ไม่สามารถยิงสกัดโดรนได้ทุกลำ"
ยิ่งกว่านั้น อิหร่านได้เตรียมพร้อมรับมือสงครามแบบนี้มานานเกือบ 50 ปี ด้วยการสร้าง "เมืองขีปนาวุธและโดรนใต้ดิน" ที่การโจมตีทางอากาศเพียงอย่างเดียวไม่อาจทำลายได้ หากสหรัฐฯ ต้องการกำจัดให้สิ้นซาก ก็หมายความว่าต้องส่งทหารราบลงพื้นที่ — และนั่นคือต้นทุนในระดับที่ต่างออกไปทั้งหมด
สิ่งที่นักวิเคราะห์กังวลมากที่สุดในขณะนี้ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือ ลักษณะของการติดหล่ม ที่คล้ายคลึงกับสงครามเวียดนามและอัฟกานิสถาน
เมื่อสงครามยืดเยื้อโดยไม่มีเป้าหมายที่ชัดเจน งบประมาณสูญหายไปทีละวัน และทางออกมีเพียงสองทาง — ถอยแล้วเสียหน้า หรือสู้ต่อแล้วสิ้นเปลือง รศ.ดร.ฐิติวุฒิ ระบุว่านี่คือ "ภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก" ที่อิหร่านออกแบบมาโดยเจตนา
และยิ่งซับซ้อนขึ้นไปอีก เมื่อพันธมิตรอย่างจีนและรัสเซียเริ่มเข้ามามีบทบาทในการเสริมเทคโนโลยีการชี้เป้าให้กับโดรนอิหร่าน ทำให้อาวุธราคาถูกเหล่านั้น แม่นยำขึ้นกว่าเดิมอย่างมีนัยสำคัญ
ท่ามกลางงบประมาณที่ไหลออก เสียงที่ดังที่สุดกลับไม่ได้มาจากนักการเมืองฝ่ายค้าน แต่มาจาก กองทัพของสหรัฐฯ เอง
ไบรอัน แมสซี่ (Brian Massey) อดีตนาวิกโยธินวัย 44 ปี บุกเข้าไปประท้วงกลางที่ประชุมวุฒิสภาเพื่อคัดค้านปฏิบัติการในอิหร่าน กลายเป็นภาพสัญลักษณ์ที่สั่นสะเทือนสังคมอเมริกัน เพราะนาวิกโยธินในสายตาชาวอเมริกัน คือตัวแทนของความรักชาติสูงสุด
และนั่นทำให้คำถามที่เขาตะโกนออกมาหนักขึ้นมาก นั่นคือ "เราจะไม่ยอมทำสงครามเพื่ออิสราเอล"
ผลสำรวจล่าสุดยืนยันว่าชาวอเมริกัน เพียง 1 ใน 4 หรือ 25% เท่านั้น ที่เห็นด้วยกับการโจมตีอิหร่าน ขณะที่เหตุผลในการทำสงครามเองก็ยังคลุมเครือ เปลี่ยนไปมาตั้งแต่เรื่อง Regime Change (เปลี่ยนแปลงระบอบ) ไปสู่เรื่องนิวเคลียร์ และการลอบสังหารในอดีต
นโยบาย "America First" ที่ทรัมป์ใช้หาเสียงจนชนะการเลือกตั้ง กำลังถูกตั้งคำถามจากคนในประเทศเองว่า ในความเป็นจริงแล้วสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือ "Israel First" มากกว่าหรือไม่ และรอยร้าวในกลุ่ม NATO ที่ประเทศอย่างอังกฤษ สเปน และฝรั่งเศสต่างสงวนท่าทีไม่สนับสนุน ยิ่งทำให้สหรัฐฯ ต้องแบกรับต้นทุนนี้เพียงลำพังมากขึ้น
ไม่ว่าจะเป็นเวียดนาม อิรัก หรืออัฟกานิสถาน รูปแบบที่ซ้ำกันคือ สหรัฐฯ เริ่มต้นด้วยความมั่นใจในเทคโนโลยีและพลังทางการทหาร แต่ในที่สุดก็ถูกกัดกร่อนด้วย เวลา ความชอบธรรม และความแตกแยกภายใน
ครั้งนี้สิ่งที่แตกต่างคืออิหร่านไม่ใช่ประเทศที่ถูกรุกรานโดยไม่ทันตั้งตัว แต่เป็นประเทศที่เตรียมรับมือสงครามมาเกือบ 50 ปี มีระบบโครงสร้างใต้ดิน มีพันธมิตรในรูปแบบเครือข่าย และมีกลยุทธ์เฉพาะที่ออกแบบมาเพื่อทำให้สหรัฐฯ เสียงบประมาณโดยไม่ได้รับผลลัพธ์ที่คุ้มค่า
คำถามที่แท้จริงในตอนนี้จึงไม่ใช่ว่าสหรัฐฯ จะ "ชนะ" ได้หรือเปล่า แต่คือ ชนะแล้วได้อะไร และใครเป็นคนจ่ายบิลใบนั้น?
ในยุคที่ข้อมูลไหลเวียนเร็วและความคิดเห็นของประชาชนกดดันรัฐบาลได้มากกว่าที่เคย บางทีเสียงของนาวิกโยธินคนหนึ่งกลางวุฒิสภา อาจเป็นสัญญาณที่บอกว่า "สงครามครั้งนี้ จะจบไม่ได้ด้วยกำลังอาวุธ แต่ด้วยการกล้าถามคำถามที่ถูกต้อง"
คุณคิดว่า อะไรคือเส้นแบ่งที่ชัดเจนระหว่างการเป็นพันธมิตรที่ดีกับการถูกดึงเข้าไปในสงครามที่ไม่ใช่ของตัวเอง?