ชวนชมพาเหรดดาวเคราะห์ ปรากฏเรียงกันบนท้องฟ้าช่วงหัวค่ำ ดูได้วันไหน เช็กที่นี่

26 กุมภาพันธ์ 2568 เฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (หรือ สดร.) โพสต์ภาพและข้อความ ชวนชม "พาเหรดดาวเคราะห์" โดยระบุว่า ตลอดสัปดาห์นี้มี พาเหรดดาวเคราะห์ ปรากฏเรียงกันบนท้องฟ้าช่วงหัวค่ำ พร้อมกันทั้ง 7 ดวง! 

ช่วงหัวค่ำวันที่ 17-28 กุมภาพันธ์ 2568  เมื่อมองจากโลกจะเห็นดาวเคราะห์ในระบบสุริยะปรากฏเรียงกันบนท้องฟ้าช่วงหัวค่ำ ได้แก่ ดาวเสาร์ ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดี และดาวอังคาร สังเกตได้ด้วยตาเปล่า รวมถึง ดาวเนปจูน ดาวยูเรนัส สังเกตเห็นได้หากมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ จึงเป็นโอกาสดีที่จะชมดาวเคราะห์ต่างๆ ได้พร้อมๆ กัน

"พาเหรดดาวเคราะห์" หรือปรากฏการณ์ดาวเคราะห์เรียงเป็นแนวบนท้องฟ้าเช่นนี้ เกิดจากดาวเคราะห์ในระบบสุริยะแต่ละดวงโคจรมาอยู่ในตำแหน่งที่สามารถมองเห็นได้ในช่วงเวลาเดียวกันจากมุมมองของผู้สังเกตบนโลก แต่โดยทั่วไปแล้วดาวเคราะห์ทุกดวงจะปรากฏตามระนาบสุริยวิถี (แนวการขึ้นตกของดวงอาทิตย์) เป็นปกติ จึงไม่ใช่เรื่องแปลกแต่อย่างใด และหากมองในมุมมองจากอวกาศจะยิ่งพบว่าการเรียงตัวของดาวเคราะห์นั้นไม่ได้สอดคล้องกับการเรียงแถวในวงโคจร สิ่งที่พิเศษจริงๆ คือการที่ดาวเคราะห์ทุกดวงจะปรากฏบนท้องฟ้าพร้อมกันในช่วงหัวค่ำ

ทั้งนี้ ดาวเคราะห์ไม่ได้โคจรเรียงตามกันแต่อย่างใด เป็นเพียงความสวยงามของปรากฏการณ์ท้องฟ้ายามค่ำคืนในมุมมองจากโลก และเกิดขึ้นไม่บ่อยครั้งนัก 

ช่วงไหนปรากฏพร้อมกันทุกดวง?

ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า ก่อนหน้านี้ เฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ได้โพสต์เกี่ยวกับปรากฏการณ์พาเหรดดาวเคราะห์ โดยระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคม 2568 ดาวเสาร์ ดาวศุกร์ ดาวเนปจูน ดาวยูเรนัส ดาวพฤหัสบดี และดาวอังคาร จะปรากฏเรียงกันในช่วงหัวค่ำ ยกเว้นดาวพุธที่ยังคงปรากฏในช่วงรุ่งเช้า หลังจากวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2568 เป็นต้นไป ดาวพุธจะเปลี่ยนมาปรากฏในช่วงหัวค่ำร่วมกับดาวเคราะห์อื่นๆ 

นอกจากนี้ ในวันที่ 1 มีนาคม 2568 ตรงกับดวงจันทร์ข้างขึ้น 1 ค่ำ ดาวเคราะห์ทุกดวงในระบบสุริยะรวมถึงดวงจันทร์จะปรากฏพร้อมกันบนท้องฟ้า เรียงตัวตามแนวเส้นสุริยะวิถี ซึ่งจะปรากฏในลักษณะนี้ไปตลอดจนถึงต้นเดือนมีนาคม ก่อนที่ดาวเสาร์จะเปลี่ยนไปปรากฏในช่วงรุ่งเช้าหลังวันที่ 12 มีนาคม 2568 เป็นต้นไป

หนึ่งวันที่โลกหมุนรอบตัวเอง ดาวเคราะห์ทุกดวงจะขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออก และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตก ลักษณะเดียวกันกับดวงอาทิตย์ แต่เนื่องจากเราสามารถเห็นดาวเคราะห์ได้ในช่วงกลางคืนเท่านั้น เช่น "ดาวศุกร์" ที่คนไทยมักจะรู้จักกันในชื่อ "ดาวประกายพรึก" ปรากฏในช่วงรุ่งเช้า และ "ดาวประจำเมือง" ปรากฏในช่วงหัวค่ำ ซึ่งเป็นดาวดวงเดียวกัน และไม่สามารถสังเกตเห็นได้พร้อมกันในคืนเดียว ขึ้นอยู่กับว่าในช่วงนั้นดาวศุกร์ขึ้น-ตก ก่อนหรือหลังดวงอาทิตย์ ดาวเคราะห์อื่นๆ ก็เช่นกัน แต่ละดวง และแต่ละช่วงเวลา จะปรากฏช่วง "หัวค่ำ" หรือ "เช้ามืด" ในคืนหนึ่งๆ เสมอ 

สำหรับดาวเคราะห์วงนอก เช่น ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ หากโคจรอยู่ในตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ (opposition) หมายถึง ดวงอาทิตย์ โลก และดาวเคราะห์โคจรมาอยู่ในแนวระนาบเดียวกัน โดยมีโลกอยู่ตรงกลาง เป็นช่วงที่เราเรียกว่า ปรากฏการณ์ดาวเคราะห์ใกล้โลก จะสามารถสังเกตเห็นได้เกือบตลอดทั้งคืน เช่น ดาวอังคาร ที่เพิ่งจะผ่านตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ไปเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2568 ที่ผ่านมา 

ดังนั้นในช่วงเดือนมกราคม-มีนาคม 2568 ที่ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะจะปรากฏพร้อมกันในช่วงหัวค่ำเช่นนี้จึงนับว่าเป็นปรากฏการณ์ท้องฟ้าที่หาชมได้ยาก ผู้สนใจสามารถติดตามชม "พาเหรดดาวเคราะห์" หรือ "ดาวเคราะห์เรียงกัน" ได้แก่ ดวงจันทร์ ดาวเสาร์ ดาวพุธ ดาวเนปจูน ดาวศุกร์ ดาวยูเรนัส ดาวพฤหัสบดี และดาวอังคาร ได้ตามช่วงเวลา ดังนี้ 

16 ม.ค. - 29 ม.ค.

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง ยกเว้นดวงจันทร์ และดาวพุธ

30 ม.ค. - 13 ก.พ. 

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง ยกเว้นดาวพุธ

14 ก.พ. - 16 ก.พ. 

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง ยกเว้นดวงจันทร์ และดาวพุธ

17 ก.พ. - 28 ก.พ. *Highlight*

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง ยกเว้นดวงจันทร์ 

1 มี.ค. - 5 มี.ค. *Highlight*

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง 

6 มี.ค. - 15 มี.ค. 

• ปรากฏพร้อมกันทุกดวง ยกเว้นดาวเสาร์

หมายเหตุ: ดาวเนปจูน และ ดาวยูเรนัส  มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ต้องสังเกตการณ์ผ่านกล้องโทรทรรศน์

ช่วงฤดูหนาวท้องฟ้าปลอดโปร่งสามารถชมได้ด้วยตาเปล่า หรือหากอยากชมผ่านกล้องโทรทรรศน์ สามารถมาร่วมกิจกรรม "NARIT Public Night: ดูดาวทุกคืนวันเสาร์" ณ อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร อ.แม่ริม และหอดูดาวภูมิภาคทั้ง 4 แห่ง ได้แก่ หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา นครราชสีมา ขอนแก่น ฉะเชิงเทรา และ สงขลา เข้าร่วมฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย

ขอบคุณภาพและข้อมูลจาก : เฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ