หมอดื้อ เตือนกลุ่มอาหารร้อนแรง ทำให้เกิดโรคเส้นเลือดหัวใจ เส้นเลือดสมองตีบตัน 

ชวนสายสุขภาพ สายรักตนเอง มาร่วมส่องโพสต์ล่าสุด ของ หมอดื้อ หรือ หมอธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ จุฬาฯ ได้โพสต์เอาไว้ว่า

โห..อาหารอะไรนี่..ร้อนแรง..เส้นเลือดตัน....

มีรายงานต่าง ๆ แย้งเรื่องการลดไขมันไม่ดี ที่ต้องกินยากันมาตลอด กลับเป็นเรื่องที่เกินไปหรือไม่

ดังที่เป็นเรื่องที่พูดกันมาตั้งแต่ปลายปี 2017 เรื่อยมาจนปัจจุบันที่พูดว่า ถ้าสามารถลดการอักเสบที่อยู่ในเลือดหรือที่อยู่ในร่างกายได้ แม้ว่าระดับไขมันไม่ดีจะสูงก็ตาม ก็สามารถลดความเสี่ยงของหัวใจวายและอัมพฤกษ์ได้

นอกจากนั้นรายงานที่เกี่ยวข้องกับ การเกิดการอักเสบในผนังของเส้นเลือดที่ทำให้ตันในที่สุด จะมีจุดแรกก็คือการอักเสบในร่างกาย ในกระแสเลือดและผ่าน LOX-1 ในตัวเส้นเลือดเองและทำให้ไขมันจุดชนวนการอักเสบในผนังเส้นเลือดในอันดับต่อมา

สรุปว่า ทำอย่างไร ให้การอักเสบในร่างกายลดลง นั่นคือ เลิกบุหรี่ทันที คุมเบาหวาน อย่าอ้วน มีการอักเสบที่ไหน ต้องรักษา ควบคุม แม้กระทั่งฟันผุ เหงือก รากฟัน อักเสบ เและตัวร้ายที่สำคัญคือสารเคมีกันบูด กันเสีย สารเคมีพิษฆ่าหญ้าฆ่าแมลงปนเปื้อน อากาศที่มีมลพิษ แน่นอน ฝุ่นจิ๋ว 2.5  และอาหารเนื้อสัตว์บกทั้งหลายแหล่ รวมถึงเนื้อที่ผ่านการหมักปรุง และการกินแป้งน้ำตาลหวานมากเกินไป

แต่ข้อสำคัญ ถ้าทำด้วยความลำบาก อายุตั้งมาก แปดสิบแล้ว ทำไปด้วยความทุกข์ ก็ช่างมันก็ได้ครับ ....เข้าใจครับ

อย่างไรก็ตาม สำหรับพวกเราที่ทำได้โดยไม่ฝืนใจ ไม่ลำบากยากเข็ญนัก ที่จะนำเรียนให้ทราบเป็นหลักฐานที่ตอกย้ำ ความสำคัญของอาหารชนิดร้อนแรงเข้มข้นและชัดเจนในการทำให้เกิดการอักเสบและแน่นอนก่อให้เกิดโรคเส้นเลือดหัวใจ เส้นเลือดสมองตีบตัน

การวิเคราะห์เจาะลึกโดยทำการติดตามทั้งสตรีและบุรุษ มากถึง 210,145 คนและทำการติดตามในช่วง 32 ปีในการศึกษา ที่มีชื่อว่า Nurses’ Health Studies I และ II และ Health Professionals Follow-up Study ทั้งนี้ หลังจากที่ปรับตัวแปร ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาที่ลดการอักเสบและปัจจัยส่งเสริมโรคเส้นเลือดตีบ พบว่าคนที่บริโภคชนิดประเภทของอาหารที่สร้างหรือเพื่ออำนวยให้เกิดมีการอักเสบสูง (ในระดับ Highest quintile of inflammatory potential) จะมีความเสี่ยงที่จะเกิดโรคหัวใจทั้งหมด รวมถึงโรคของเส้นเลือดหัวใจได้สูงขึ้น 38% โดยมี hazard ratio (HR) เป็น 1.38 เมื่อเปรียบเทียบระหว่าง highest และ lowest quintile  และความเสี่ยงสูงขึ้น 46% สำหรับการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจ (HR, 1.46) และสูงขึ้น 28% สำหรับเส้นเลือดตีบในสมองหรืออัมพฤกษ์ (HR, 1.28) ทั้งหมดมี ค่า p for trend <.001

งานทั้งหมดนี้ ถูกรายงานโดยคณะผู้ศึกษาวิจัยจาก ฮาเวิร์ด (Harvard medical school Boston) ในวารสาร American College of cardiology (10 พฤศจิกายน 2020) โดยค่าความร้อนแรง ที่ทำให้เกิดการอักเสบจากอาหารประเภทต่าง ๆ ใช้สูตรที่เรียกว่า Empirical dietary inflammatory Pattern (EIDP) โดยสูตรนี้ได้มีการพัฒนาและนำมาใช้เมื่อสี่ปีที่แล้ว

กลุ่มประเภทของอาหาร สามารถจัดแบ่งได้เป็น 39 กลุ่มและอิงกับค่าดัชนีการอักเสบสามตัวได้แก่ IL6 CRP และ TNF alpha receptor 2 ทั้งนี้จะมีอาหาร 18 กลุ่มที่จัดอยู่ในประเภทอักเสบรุนแรง ร้อนแรง

และแน่นอนผลของการศึกษาคล้องจองกับที่เราได้รับทราบกันก่อนหน้านี้ นั่นก็คือใครที่บริโภคผักใบเขียว (ของฝรั่ง คือ kale spinach arugula) ผักสีเหลืองเข้ม (pumpkin yellow peppers carrots) ธัญพืชเต็มเมล็ด ผลไม้ ชา กาแฟ และไวน์ มีความเสี่ยงในระยะยาวต่ำกว่ากลุ่มที่บริโภคเนื้อแดงเนื้อที่ผ่านการปรับแต่ง ปรุงรสหรือทำให้เก็บได้นาน เนื้อเครื่องใน ข้าวแป้งขัดสีและขนมหวานน้ำตาลต่าง ๆ โดยไม่ได้จำกัดเพศและลักษณะของกลุ่มอาหารเช่นนี้ ที่ได้ประโยชน์หรือเป็นโทษ ได้มีการปรับตัวแปรต่าง ๆ ให้เท่ากัน ทั้งปริมาณแอลกอฮอล์หรือยังรวมทั้งปริมาณและระยะเวลาที่สูบบุหรี่รวมกระทั่งถึงการใช้ยาลดความดันโลหิตและยาลดไขมัน ปริมาณเกลือโซเดียมที่บริโภคและระดับความดันโลหิต

การวิเคราะห์เจาะลึก ในลำดับต่อไป ยังพบว่า กลุ่มอาหารร้อนแรงเหล่านี้มีความเกี่ยวพันเชื่อมโยงกับดัชนีชีวภาพที่ส่งเสริมให้เกิดการอักเสบทั้งทั่วระบบในร่างกาย เส้นเลือดและกระบวนการเผาผลาญและการใช้พลังงาน และทำให้ไขมันในเลือดเป็นประเภทเลวมากกว่าดี

การที่ได้รับทราบประเภทและกลุ่มของอาหารที่ได้รับการพิสูจน์ว่าเกี่ยวพันกับการอักเสบทั่วร่างกายทำให้เป็นการง่ายกับพวกเราที่จะต้องมานั่งเลือกว่า ควรจะกินไขมันไม่อิ่มตัว ไขมันอิ่มตัวหรือไขมัน trans fat หรือไม่ อย่างไรเพราะอาหารบางกลุ่มมีทั้งตัวไม่ดีและมีตัวดีบ้าง

ในบทบรรณาธิการของวารสารต่างเห็นพ้องคล้องจองกับ ผลของรายงานและคำแนะนำดังกล่าว โดยให้มีการเสริมด้วยน้ำมันมะกอก ชนิด extra-virgin (ถูกความร้อนไม่ได้นะครับ) ปลาที่มีมันเยอะ และมะเขือเทศ ทั้งหมดนี้ เป็นแบบเดียวกันกับอาหาร เมดิเตอร์เรเนียน และเป็นบทพิสูจน์สำคัญว่าการอักเสบคือหัวหน้าผู้ร้ายที่ไม่ได้ทำให้เกิดโรคหัวใจ โรคเส้นเลือดเท่านั้น แต่ยังได้เกี่ยวพันไปถึงการเกิดมะเร็ง การเกิดโรคแทบทุกชนิดรวมถึงโรคสมองและไขสันหลัง (สุขภาพหรรษา หมอดื้อ ย้ำมาตลอดครับ)

สำหรับเรา ๆ อย่า งง ครับ เข้าใกล้มังสวิรัติ หนักผัก ผลไม้ งดลดเนื้อสัตว์บก ทานกุ้ง หอย ปู ปลาได้ เน้น ถั่วทานได้ทุกชนิด สำหรับสลัดของไทยก็คือส้มตำ แต่ระวังหน่อยนะครับจะมีสารปรุงรสรสจัด ถึงแม้ชิมแล้วจะไม่ค่อยเค็ม มีเกลือโซเดียมสูงและจะกระพือ ความดันโลหิตสูง โรคไต โรคหัวใจซ้ำร้ายไปอีก

คำขวัญวันนี้ โรงพยาบาลต้องร้าง ไอซียูเตียงว่างเปล่า ถึงกับโรงพยาบาลต้องมีโปรโมชั่น
นี่คืออนาคตที่ต้องเป็นของประเทศ ของคนไทย และสาธารณสุขไทย

ย้อนอ่านข้อมูลดีๆ ที่หมอดื้อ หรือ หมอธีระวัฒน์ หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ จุฬาฯ โพสต์เตือนดังๆ

กาแฟดี..ทำให้อึดขึ้น
ประโยชน์ของกาแฟ  อีกประการ คือการออกกำลังอึดขึ้น (endurance performance) ทำให้ร่างกายมีการใช้ออกซิเจนได้มากขึ้นหรือที่เรียกกันว่า ค่า VO2 Max

ความอึด ยังขึ้นกับระดับของการออกกำลังที่ทำให้ระบบการหายใจต้องทำงานหนักขึ้น (Ventilatory thresholds) และขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของกล้ามเนื้อ (muscular efficiency) และความยืดหยุ่นปรับตัวของระบบเผาผลาญพลังงาน (metabolic flexibility) ให้พอเหมาะพอสมกับคลังที่มีอยู่หรือที่สะสมไว้ โดยมีโรงควบคุมการใช้พลังงานในระดับเซลล์คือตัวไมโตคอนเดรีย และขึ้นกับระดับของการออกกำลังที่ทำให้เกิดการเบิร์นไขมัน มากที่สุด (MFO maximal fat oxidation) ที่เรียกกันว่า Fat max

ในช่วงเวลาเช้าหรือตอนพลบค่ำและกลางคืน จะมีความอึดน้อยกว่าในช่วงตอนบ่าย ตามค่า MFO และ Fat max
กาแฟเป็นสารอัลคาลอยด์ธรรมชาติ และจัดเป็นสารที่ช่วยเสริมคนออกกำลังหรือนักกีฬาให้ทนทานขึ้น และมีรายงานมากมายที่บ่งชี้ว่ากาแฟในขนาดอ่อนถึงเข้มข้น สามถึง 9 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมจะช่วยให้อึดขึ้นได้ในช่วงทุกระยะเวลาในการออกกำลัง 
ถ้าออกกำลังในตอนเช้า แล้วจะให้ทั้งอืดและเบิร์นไขมันได้เยอะๆก็ดื่มกาแฟเข้มหน่อย ครึ่งชั่วโมงก่อนออก แต่ถ้าใครมีเวลาตอนบ่ายประมาณ 5 โมงเย็นยิ่งถ้าได้กาแฟร่วมด้วยจะยิ่งทั้งอึดและเบิร์นไขมันได้อย่างมีประสิทธิภาพขึ้นไปอีก
รายละเอียดเพิ่มเติมในคอลัมน์สุขภาพหรรษาหมอดื้อครับ

อายุ 80 ขึ้น กลับมีสมองอ่อนวัยลง 30 ปี
สว.สมองใส จากการประเมินตัวชี้วัด 89 ตัว ที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลประจำตัวทั่วไป พฤติกรรมการดำเนินชีวิต ไลฟ์สไตล์ และลักษณะของแต่ละคน พบว่า 
1.มีการเคลื่อนไหวร่างกายตลอดเวลาสม่ำเสมอ (ไม่ได้หมายความว่าต้องออกกำลังกายเป็นบ้าเป็นหลัง) ทำกิจกรรมกาย ทำสวน รดน้ำต้นไม้ เดิน ไปนู่นนี่
2.มีสุขภาพจิตดีเยี่ยม ไม่หมกมุ่นอยู่กับความกังวล หดหู่ ซึมเศร้า แม้จะอยู่คนเดียว เพราะคู่ชีวิตเสียไปแล้วหรือหย่า มิสนใจใครว่าร้าย (เพราะคนคิดไม่ดี ซึ่งเครียด สมองจะเสื่อมเอง อันนี้หมอว่าเอง)
3.มีการเล่นเครื่องดนตรี ไม่ว่าจะเป็นสมัครเล่นหรืออาชีพก็ตาม ตั้งแต่วัยกลางคนเรื่อยมาตลอด (เล่นเก่งมั้ยเก่ง ไม่ได้ระบุ ขอให้มีความสุข หมอว่าเอง)
ทั้งนี้ ไม่ขึ้นอยู่กับเศรษฐฐานะ ระดับความสูงส่งทางการศึกษา แม้กระทั่งโรคประจำกาย
นอกจากนั้น สว.ใสเหล่านี้ ยังพบจากการตรวจคอมพิวเตอร์สมองอย่างละเอียด โดยที่มีการฝ่อ เหี่ยว เปลือกผิวสมองในตำแหน่งต่างๆช้ากว่า สว. ปกติ และยังฝ่อช้าในส่วนของสมองกลีบขมับด้านในที่เกี่ยวข้องกับความจำ และใจกลางสมอง ที่เกี่ยวข้องกับความกระฉับกระเฉงการเคลื่อนไหวไม่ทอดหุ่ยเนือยนิ่ง

ท้องผูก ไม่ถ่าย สมองเสื่อม
การติดตามผู้คนที่ท้องผูกตั้งแต่สามวันหรือมากกว่าพบว่าสมองเสื่อมเร็ว เทียบเท่ากับสมองแก่ไป 3 ปี 
(significantly worse cognition, equivalent to 3.0 years more of cognitive aging) ทั้งนี้คนที่ถ่ายวันละสองครั้งจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นนิดหน่อย
(Poop less brain loss) 
โดยพบว่ามีความสัมพันธ์กับจุลินทรีย์ในลำไส้ที่ผลิตสารอักเสบ เพิ่มขึ้น

รายงานในที่ประชุมสมองเสื่อม อัลไซเมอร์ Amsterdam เดือนกรกฎาคม 2023
และเป็นเหตุผลที่ต้องเน้นอาหารสุขภาพ ผัก ผลไม้กากใย ลดงดเนื้อสัตว์ แต่กินปลาแทน และแน่นอนร่วมกับการออกกำลังตามธรรมชาติ (move naturally) เดิน เดิน เดิน ยังไม่ต้องถึงกับออกกำลังรุนแรงคาร์ดิโอ moderate to intense ถ้าอายุและสังขารไม่อำนวย หรือมีความเสี่ยงของเส้นเลือดตีบในสมองหรือหัวใจอยู่แล้วซึ่งออกกำลังรุนแรงจะยิ่งทำให้เส้นเลือดตันไปอีก

อนึ่ง พบแล้วเช่นกันว่าการใช้ยาระบายประเภทใดก็ตามจะเพิ่มความเสี่ยงของสมองเสื่อมขึ้น (สุขภาพหรรษา หมอดื้อ)