กรมโรงงานฯ พบ 2 บริษัทผิดชัดทำน้ำดำสระบุรี ยืนยันดำเนินการผลพิสูจน์

มูลนิธิบูรณะนิเวศ ร่วมกับ Decode ไทยพีบีเอส และกรมโรงงานอุตสาหกรรม จัดการเสวนา “มีทางออกไหม? ปัญหาน้ำเสีย จังหวัดสระบุรี” โดย ดร.ธนกร ยอดสมสวย นักวิทยาศาสตร์เชี่ยวชาญ กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม ได้เปิดเผยผลการตรวจ 3 โรงงาน ในจังหวัดสระบุรี ที่อยู่บนเส้นทางน้ำ ก่อนระบายสู่ห้วยตะเข้ และคลองเพรียว ซึ่งเป็นพื้นที่เกิดปัญหาน้ำดำ พบการตรวจสอบว่า มี 2 บริษัทพบความผิดชัดเจน เพราะผลตรวจพบค่าสารแขวนลอย (TSS) เกินมาตรฐานน้ำทิ้ง และตัวอย่างกากตะกอนเข้าข่ายวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 รวมถึงยังพบการระบายน้ำจากบ่อภายในโรงงาน ผ่านท่อไปยังบ่อดินนอกบริเวณโรงงาน ผลตรวจน้ำในบ่อภายในพบ BOD, COD และปรอทสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำทิ้งที่นำมาเปรียบเทียบ ขณะที่ ตัวอย่างกากตะกอน 4 ตัวอย่างเข้าข่ายวัตถุอันตรายชนิดที่ 3 กรมโรงงานฯ จึงมีคำสั่งหยุดประกอบกิจการทั้งหมด และอยู่ระหว่างพิจารณามาตรการปิดโรงงานหรือเพิกถอนใบอนุญาต

ขณะที่ บริษัท เบตเตอร์ เวิลด์ กรีน จำกัด (มหาชน) หรือ BWG ไม่พบเรื่องการระบายน้ำเสียสู่แหล่งน้ำสาธารณะ แต่ทางกรมโรงงานอุตสาหกรรมได้สั่งแก้ไขระบบจัดการน้ำ และหยุดกิจการหลุมฝังกลยขยะอันตราย ซึ่งบริเวณดังกล่าว มีบ่อรับน้ำฝน และบ่อน้ำชะกากขยะอุตสาหกรรม น้ำในบ่อทั้ง 2 ไม่ใช่น้ำทิ้งปลายทาง กรมโรงงานฯ นำเกณฑ์มาตรฐานน้ำทิ้ง มา เปรียบเทียบคุณภาพน้ำในบ่อ ซึ่งไม่ได้หมายความว่า น้ำในบ่อดังกล่าว เป็นน้ำที่ปล่อยออกสู่สิ่งแวดล้อม

ส่วนผลตรวจน้ำชะขยะตาม พบว่า หลุมขยะไม่อันตราย มีค่า BOD 1,000–3,000 และหลุมขยะอันตราย มีค่า BOD 1,500–2,600 ดังนั้น ค่า BOD ที่นำเสนอ ยังอยู่ในช่วงที่ระบบถูกออกแบบให้รองรับ จึงยังไม่สามารถสรุปว่า ระบบบำบัดไม่มีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ต้องตรวจสอบปริมาณน้ำเข้าและผลบำบัดจริง ซึ่งข้อมูล EIA ระบุว่า ระบบออกแบบให้รองรับน้ำเสียที่มีค่า BOD สูงถึง 3,000 มิลลิกรัมต่อลิตร โดย BOD คือค่าที่ใช้วัดความสกปรกจากสารอินทรีย์ในน้ำ

ส่วนระบบบำบัดชีวภาพ ที่ออกแบบให้รองรับน้ำเสียได้ 250 ลูกบาศก์เมตรต่อวันนั้น มีขั้นตอนตกตะกอน พักน้ำ และควบคุมอัตราการไหล ขณะที่ ปริมาณน้ำเสียจริงอาจเปลี่ยนแปลงตามกิจกรรมและสภาพอากาศ

นอกจากนี้ ตัวเลขน้ำชะขยะประมาณ 132 ลูกบาศก์เมตรต่อวันใน EIA ยังเป็นค่าคำนวณจากสมมติฐานวันที่เกิดฝนตกหนัก ไม่ใช่ปริมาณน้ำที่เกิดขึ้นเท่ากันทุกวัน ดังนั้นการประเมินว่าระบบรองรับน้ำเสียเพียงพอหรือไม่ จำเป็นต้องใช้ข้อมูลสมดุลน้ำและการเดินระบบจริงมาประกอบการพิจารณา

ส่วนข้อมูลปริมาณขยะสะสมระหว่างปี 2553–2569 เปรียบเทียบกับความจุหลุมฝังกลบตามรายงาน EIA ปี 2546 ที่มีการตั้งข้อสงสัยว่า มีการรับขยะเกินความจุหรือไม่นั้น มีข้อโต้แย้งว่า การใช้ความจุตาม EIA ที่จัดทำเมื่อ 23 ปีก่อน มาเปรียบเทียบกับปริมาณขยะสะสมในปัจจุบัน จำเป็นต้องพิจารณาการเปลี่ยนแปลงโครงการ การอนุญาตขยายหลุมฝังกลบ การบดอัด และกระบวนการจัดการของเสียเพิ่มเติมด้วย หากมีการอนุญาตปรับเปลี่ยนหรือขยายโครงการในช่วงที่ผ่านมา จะต้องนำความจุและเงื่อนไขตามเอกสารอนุญาตล่าสุดมาใช้เป็นข้อมูลประกอบ

ดร.ธนธร ยังระบุอีกว่า เวทีเสวนาวันนี้แม้จะมีแรงกดดันแต่การทำงานต้องยึดหลักฐาน และข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ เมื่อบริษัทไม่ได้ดำเนินการผิดกฎหมายจะสั่งปิดไม่ได้ และหลังจากนี้จะนำข้อมูลจากเวทีเสวนาเสนอผู้บริหารเพื่อหาแนวทางทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่นในการตรวจสอบต่อไป

ด้าน นางสาวรชธภร ฐานะวร ผู้อำนวยการส่วนสิ่งแวดล้อม สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสระบุรี (ทสจ.สระบุรี) เปิดเผยว่า ขณะนี้ คณะทำงานของจังหวัดที่มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน ได้ว่าจ้างสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้ามาสำรวจในพื้นที่เพื่อให้ข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษที่ถูกต้องรวมถึงแนวทางแก้ไข