เปิด 4 มติ ครม. คุมม็อบ พล.อ.กฤษณะ ชี้ข้าราชการไม่รู้กฎหมาย

10 พฤศจิกายน 2569 พลเอก กฤษณะ บวรรัตนารักษ์ อดีตรองเจ้ากรมพระธรรมนูญ เผยแพร่เอกสารรวบรวม มติ ครม. 4 ฉบับ ยุคปี 2544–2546 ที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการ ม็อบ ชี้ชัดยังมีผลบังคับใช้จริงในปัจจุบัน เอกสารดังกล่าวระบุแนวทางปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่รัฐในการ ควบคุมการชุมนุม รอบพื้นที่ ทำเนียบรัฐบาล โดยเน้นย้ำการใช้หลักเมตตาธรรมควบคู่หลักนิติธรรมอย่างเคร่งครัด พร้อมตั้งข้อสังเกตเจาะลึกว่า ข้าราชการจำนวนมากยังขาดความเข้าใจในกฎหมาย เรียกร้องให้รัฐบาลเร่งทบทวนข้อบังคับให้มีความทันสมัย และสอดคล้องกับสถานการณ์การเมือง  

 

จากสถานการณ์ม็อบ นปผ. ที่นำโดย "กำนันมะโน" ที่ชุมนุมอยู่บริเวณทำเนียบรัฐบาล เพื่อเรียกให้แก้ปัญหาราคาน้ำมัน และปากท้อง และส่อมีนัยแฝงทางการเมืองด้วยหรือไม่นั้น 

 

กรณีดังกล่าว พลเอก กฤษณะ บวรรัตนารักษ์ อดีตที่ปรึกษาพิเศษสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม อดีตรองเจ้ากรมพระธรรมนูญ อดีตผู้มีส่วนร่วมการจัดทำกฎการใช้กำลังการปราบปรามจลาจลของกองทัพไทย และอดีตผู้บรรยายฝึกอบรมการปราบปรามจลาจลและการควบคุมฝูงชน ได้เขียนบทความ เผยแพร่เอกสารรวบรวมมติคณะรัฐมนตรี ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการการชุมนุมเรียกร้อง โดยระบุว่า การบริหารจัดการการชุมนุมของรัฐบาล นอกจากจะเกี่ยวข้องกับข้อกฎหมาย หลักสากล และหลักสิทธิมนุษยชนแล้ว ยังมี "มติคณะรัฐมนตรี" ที่กำกับดูแลการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่รัฐโดยตรง 

 

พลเอก กฤษณะ ระบุว่า แม้มติ ครม. จะไม่ใช่กฎหมาย แต่เป็นแนวทางบังคับให้หน่วยงานและข้าราชการต้องถือปฏิบัติ หากฝ่าฝืนมีโทษทางวินัย และมติ ครม. ใดที่ไม่ได้กำหนดเวลาหมดอายุ จะยังคงมีผลบังคับใช้เรื่อยไปจนกว่าจะมีมติ ครม. ชุดใหม่มาสั่งยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลง

 

 

เปิด 4 มติ ครม. ยุคปี 2544–2546 แนวทางควบคุมการชุมนุมเรียกร้อง

 

จากการค้นคว้าและรวบรวมของ พลเอก กฤษณะ พบมติคณะรัฐมนตรีสำคัญ 4 ฉบับที่เกี่ยวข้องกับการจัดการชุมนุม ซึ่งยังคงมีผลบังคับใช้ในปัจจุบัน ได้แก่:

 

1. มติ ครม. วันที่ 17 เมษายน 2544 (การปรับปรุงพื้นที่รอบทำเนียบฯ และสถานที่พักอาศัยผู้ชุมนุม): กำหนดว่าไม่ควรให้ผู้ชุมนุมใช้พื้นที่รอบนอกทำเนียบรัฐบาลเป็นที่พักอาศัย โดยรัฐบาลได้จัดสถานที่พักอาศัยแห่งใหม่ไว้ที่พื้นที่ของกรุงเทพมหานครบริเวณใกล้สวนจตุจักร พร้อมจัดเตรียมห้องประชุมและห้องนอนสำหรับผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อให้ผู้ว่าฯ ของจังหวัดที่มีกลุ่มผู้ชุมนุมเดินทางมา ต้องเดินทางมาควบคุม ดูแล และประสานทำความเข้าใจกับผู้ชุมนุมอย่างใกล้ชิดจนกว่าการชุมนุมจะยุติ

 

2. มติ ครม. วันที่ 23 เมษายน 2545 (หลักการและแนวทางแก้ไขปัญหาความรุนแรง): กำหนดให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติต่อผู้ชุมนุมโดยยึด “หลักเมตตาธรรมควบคู่หลักนิติธรรม” แต่หากผู้ชุมนุมทำผิดกฎหมาย ทำลายทรัพย์สินราชการหรือเอกชน ใช้ความรุนแรง หรือละเมิดสิทธิผู้อื่นเกินขอบเขตรัฐธรรมนูญ ให้บังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง โดยกำชับให้หัวหน้าส่วนราชการและผู้บริหารรัฐวิสาหกิจสั่งการผู้ใต้บังคับบัญชาปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

 

3. มติ ครม. วันที่ 30 กรกฎาคม 2545 (ซักซ้อมความเข้าใจแนวปฏิบัติ): เป็นการซักซ้อมการใช้หลักเมตตาธรรมคู่กับนิติธรรมเพื่อป้องกันการตีความคลาดเคลื่อน โดยกำหนดว่า หลักเมตตาธรรม ต้องตั้งสมมติฐานก่อนว่าผู้มาชุมนุมมีความเดือดร้อนจริง และเจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงเพื่อช่วยเหลือตามอำนาจหน้าที่ ส่วน หลักกฎหมาย หากผู้ชุมนุมใช้ความรุนแรงหรือทำผิดกฎหมาย ให้เน้นการเจรจาก่อน หากยังก้าวร้าวให้ดำเนินการตามกฎหมายในระดับ “ถ้อยทีถ้อยอาศัย” และต้องมองว่าทุกคนเป็น “ผู้ร่วมชาติ” เพื่อป้องกันไม่ให้ปัญหาบานปลาย

 

4. มติ ครม. วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2546 (การจัดสถานที่และบทบาทข้าราชการชั้นผู้ใหญ่): กำหนดให้การชุมนุมรอบทำเนียบรัฐบาลหรือส่วนราชการทำได้เฉพาะการยื่นข้อเรียกร้องหรือแสดงเหตุผลเท่านั้น หากจะชุมนุมยืดเยื้อข้ามคืน ขอให้ย้ายไปรวมตัวกันที่บริเวณสวนจตุจักร พร้อมกำหนดให้รัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องหรือข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ที่ได้รับมอบหมาย ต้องเดินทางไปพบปะรับฟังปัญหาของผู้ชุมนุม เพื่อแสดงความตั้งใจในการแก้ไขปัญหาด้วยหลักเมตตาธรรม 

 

 

 

ตั้งข้อสังเกตสะท้อนจุดอ่อน: ข้าราชการจำนวนมาก "ไม่รู้กฎ" - จี้รัฐบาลทบทวนให้ทันสมัย

 

พลเอก กฤษณะ ได้ตั้งข้อสังเกตและข้อเสนอแนะถึงมติ ครม. ทั้ง 4 ฉบับว่า มติ ครม. เรื่องการใช้หลักเมตตาธรรมควบคู่หลักนิติธรรมและการมองผู้ชุมนุมเป็นผู้ร่วมชาตินั้น ถือเป็นหลักการที่ "ดีเลิศอย่างยิ่ง" เพราะเป็นการผสมผสานหลักศาสนาเข้ากับหลักกฎหมาย อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติจริงกลับพบปัญหาใหญ่ 2 ประการ คือ:

 

• ความไม่เหมาะสมของเงื่อนไขเดิม: มติที่บังคับให้ผู้ว่าราชการจังหวัด ต้องเดินทางมาเฝ้าดูแลผู้ชุมนุมที่กรุงเทพฯ ตลอดเวลาจนกว่าม็อบจะยุติ อาจไม่เหมาะสมกับสภาวะปัจจุบัน เนื่องจากผู้ว่าฯ มีภารกิจสำคัญในการบริหารราชการในพื้นที่ รวมถึงสถานที่รองรับบริเวณใกล้สวนจตุจักรว่าในปัจจุบันยังคงมีพื้นที่เพียงพอหรือไม่

 

• ข้าราชการและรัฐมนตรีขาดความรู้ความเข้าใจ: ข้อเท็จจริงที่น่าตกใจคือ รัฐมนตรี หัวหน้าส่วนราชการ ผู้บริหารรัฐวิสาหกิจ และข้าราชการผู้ปฏิบัติงานจำนวนมากในปัจจุบัน “ไม่เคยทราบมาก่อน” ว่ามีมติ ครม. เหล่านี้บังคับใช้อยู่ อีกทั้งข้าราชการชั้นผู้ใหญ่หรือรัฐมนตรีก็มักไม่ได้ลงไปพบปะรับฟังปัญหาของผู้ชุมนุมตามที่มติ ครม. กำหนดไว้

 

พลเอก กฤษณะ ได้สรุปว่า เนื่องจากมติคณะรัฐมนตรีชุดดังกล่าวยังคงมีผลบังคับใช้ตามกฎหมายแต่ถูกยกร่างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544–2546 จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สมควรนำมติ ครม. เหล่านี้มาพิจารณาทบทวนและปรับปรุงแก้ไข ให้มีความเหมาะสมและทันสมัยต่อบริบทสังคมปัจจุบัน เพื่อให้การบริหารจัดการการชุมนุมเรียกร้องของประชาชนเป็นไปด้วยความเรียบร้อยและเป็นธรรมแก่ทุกฝ่ายอย่างแท้จริง