ข่าว
09 พ.ย. 2569 | titayu_pur
เจอทุกคน แต่น้ำยังข้น! ปัญหาสารพิษในแม่น้ำจากการทำเหมืองแร่ในเมียนมาทวีความรุนแรงมากขึ้น ล่าสุดแม่น้ำสาย สารหนูเกินค่ามาตรฐาน 28 เท่า ตั้งคำถามการเจรจาหยุดมลพิษข้ามแดน “อนุทิน” เจอทั้ง “สี จิ้นผิง-มิน อ่อง หล่าย” ทำไมการแก้ปัญหาไม่ดีขึ้น
KEY
POINTS
ตลอดระยะเวลากว่า 3 ปี ตั้งแต่รัฐบาลเศรษฐา ทวีสิน, แพทองธาร ชินวัตร จนมาถึงรัฐบาลปัจจุบัน วิกฤตสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำสายและแม่น้ำกก ซึ่งมีต้นตอจากการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธในเมียนมา ยังคงเป็นบาดแผลทางสิ่งแวดล้อมที่รอการเยียวยา ล่าสุดวิกฤตสารหนูเกินค่ามาตรฐานบริเวณแม่น้ำสาย จนส่งผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย นั้น การประปาภูมิภาค (กปภ.) ไม่สามารถผลิตให้ประชาชนใช้ได้ สารหนูเกินมาตรฐานไปกว่า 28 เท่า และมาเจอค่าความขุ่นของน้ำมากกว่า 10,000 NTU เกินกว่าค่าที่ประปาจะบำบัดได้ นี่คือเรื่องที่ชาวแม่สายต้องเจอ
.
แม้นายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล จะมีโอกาสพบปะกับผู้นำระดับสูงของทั้งจีนและเมียนมา แต่สังคมยังคงตั้งคำถามถึงความมุ่งมั่นในการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ในการเดินทางเยือนสาธารณรัฐประชาชนจีนเมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 ภาคประชาสังคมได้เรียกร้องให้รัฐบาลไทยหารือประเด็นนี้กับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เนื่องจากเหมืองแร่ในรัฐฉานมีความเชื่อมโยงกับกลุ่มทุนและเทคโนโลยีจีน แต่นายอนุทินออกมายอมรับว่าไม่ได้หยิบยกประเด็นดังกล่าวขึ้นมาพูดคุย โดยให้เหตุผลว่าเป็นปัญหาที่ไทยควรต้องเจรจากับประเทศเพื่อนบ้านอย่างเมียนมาให้เรียบร้อยก่อน
ต่อมาในเดือนสิงหาคม 2569 เมื่อ พล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย เดินทางเยือนไทย นายอนุทินระบุว่าได้เตรียมนำประเด็นผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดนนี้เข้าหารือเพื่อขอความร่วมมือในการจัดการต้นน้ำ อย่างไรก็ตาม จนถึงปัจจุบันยังไม่มีแถลงการณ์ถึงมาตรการร่วมหรือความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมระหว่างรัฐบาลทั้งสองประเทศ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา นโยบายของรัฐบาลถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเน้นเพียงการตั้งรับ ตั้งแต่สมัยที่นายอนุทินดูแลกระทรวงมหาดไทย มีเพียงคำสั่งให้การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) เพิ่มความถี่ในการตรวจวัดคุณภาพน้ำ และเตรียมแผนใช้งบประมาณกว่า 2,000 ล้านบาทเพื่อหาแหล่งน้ำดิบใหม่ทดแทนแม่น้ำกก
นอกจากนี้ รัฐบาลยังเคยพยายามผลักดันโครงการก่อสร้างฝายดักตะกอนมูลค่า 7.6 พันล้านบาท แต่ต้องพับโครงการไปในที่สุด หลังเผชิญการต่อต้านอย่างหนักจากนักวิชาการและภาคประชาชนในพื้นที่ ซึ่งมองว่าเป็นการผลาญงบประมาณและไม่ได้แก้ปัญหาที่การปล่อยสารพิษ
แรงกดดันจากสภาฯ และภาคประชาชน ความล่าช้าในการจัดการต้นตอมลพิษ ทำให้พรรคฝ่ายค้านเคยนำน้ำขุ่นปนเปื้อนจากแม่น้ำกกเข้ามาประท้วงกลางสภาผู้แทนราษฎร เพื่อสะท้อนความล้มเหลวในการจัดการภัยพิบัติ ขณะที่ “เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกกฯ” ประเมินว่า จนถึงขณะนี้ประเทศไทยยังคงไม่มีแผนปฏิบัติการระดับชาติที่ชัดเจนในการเฝ้าระวังสารพิษตกค้างในห่วงโซ่อาหาร หรือมาตรการทางนโยบายที่เข้มข้นพอในการกดดันเพื่อยุติการก่อมลพิษจากเหมืองต้นทางอย่างเด็ดขาด
