ศาล รธน.ชี้ บัตรเลือกตั้งมีคิวอาร์โค้ด ไม่ขัด รธน. ไม่โมฆะ

28 กันยายน 2569 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยชี้ขาดในกรณีการจัดพิมพ์บาร์โค้ดและ QR Code บนบัตรเลือกตั้ง สส. เมื่อ 8 ก.พ.69 ตามคำร้องของผู้ตรวจการแผ่นดิน ที่ขอให้ตรวจสอบว่า การระบุรหัสบนบัตรเป็นการละเมิดสิทธิ และเปิดเผยความลับในการลงคะแนนของประชาชนหรือไม่ ซึ่งศาลได้ยกคำร้องเนื่องจากพิสูจน์แล้วว่า กระทำโดยลับตามกฎหมาย ส่งผลให้การเลือกตั้ง สส. วันที่ 8 ก.พ. 69 ไม่เป็นโมฆะ

 

โดยในเวลา 15.48 น. ศาลรัฐธรรมนูญ มีการวินิจฉัยว่า การพิมพ์บาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ ไม่ทำให้ผู้อื่นล่วงรู้ความลับในการลงคะแนน มาตรา 50  (7) มาตรา 83 วรรคสอง และมาตรา 85 วรรคหนึ่ง ไม่เป็นการละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ในคดีที่ ผู้ตรวจการแผ่นดิน เป็นผู้ร้องคดี ยื่นคำร้อง ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย กรณีคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จัดพิมพ์บัตรเลือกตั้งที่มีบาร์โค้ดและคิวอาร์โค้ด หลังจากมีผู้ร้องว่ารหัสดังกล่าวอาจถูกใช้เพื่อสืบทราบตัวตน และโยงผลการลงคะแนนกลับไปยังตัวผู้ใช้สิทธิได้ ทำให้ขัดต่อรัฐธรรมนูญ 

 

 

โดยศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่นำสืบและพยานหลักฐานจากการไต่สวน ไม่ปรากฏข้อเท็จจริงหรือพยานหลักฐานเพียงพอ ที่จะรับฟังได้ว่าบุคคลใดนำบัตรไปเชื่อมโยงกัน เพื่อสืบทราบผลการออกเสียงลงคะแนน จนทำให้ทราบได้ว่า ประชาชนคนใดลงคะแนนให้ผู้สมัครหรือพรรคการเมืองใด

 

ข้อกล่าวอ้างของผู้ร้องไม่เพียงพอที่จะระบุว่า บาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้งเป็นการทำลายสาระสำคัญ ของหลักการเลือกตั้ง จึงไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญและไม่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ

 

ทั้งนี้ ในตอนท้ายของการอ่านคำวินิจฉัย ศาลรัฐธรรมนูญมีข้อแนะนำว่า แม้จะไม่มีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญอันเป็นการละเมิดสิทธิเลือกตั้ง แต่ข้อเท็จจริงแสดงให้เห็นถึงผลกระทบต่อความไว้วางใจของประชาชน ที่มีต่อกระบวนการจัดการเลือกตั้งของผู้ถูกร้องทั้ง 3

 

ดังนั้น เพื่อให้ประชาชนเชื่อมั่น ผู้ถูกร้องทั้ง 3 ควรกำหนดรูปแบบการจัดพิมพ์บัตรเลือกตั้ง โดยกำหนดมาตรการป้องกันการปลอมแปลงบัตร หรือไม่ใช้เครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ใด ที่สามารถระบุข้อมูลตัวตนผู้มีสิทธิเลือกตั้งและผลคะแนนอย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น และควรกำหนดมาตรการจัดเก็บบัตรให้เข้มงวดเป็นการเฉพาะ เพื่อป้องกันไม่ให้มีการกระทำผิดกฎหมายในการเข้าถึงข้อมูลและการออกเสียง

 

 

 

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สำหรับโดยผลคำวินิจฉัยดังกล่าวของศาลรัฐธรรมนูญ ทำให้การเลือกตั้ง สส.เมื่อวันที่ 8 ก.พ. 69 ไม่ถือว่าเป็นโมฆะ เนื่องจากการลงคะแนนกระทำโดยลับ ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ

 

ทั้งนี้ คดีดังกล่าว ผู้ตรวจการแผ่นดิน ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญเมื่อเดือน มี.ค. 69 จากนั้นเมื่อวันที่ 18 มี.ค. 69 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ 6:3 ให้รับคำร้องไว้พิจารณาวินิจฉัย และก่อนถึงวันตัดสิน ศาลได้ไต่สวนพยานผู้เชี่ยวชาญและผู้เกี่ยวข้องรวม 5 ปาก จาก กกต.และบริษัทผู้จัดพิมพ์บัตรเลือกตั้ง 

 

รวมทั้งมีการเดินเผชิญสืบในสถานที่เก็บรักษาต้นขั้วบัตรเลือกตั้ง บัตรเลือกตั้งที่ยังไม่ได้ใช้งาน และบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเขตกรุงเทพมหานคร เพื่อพิสูจน์มาตรการรักษาความปลอดภัย ก่อนให้ผู้ร้องและผู้ถูกร้องส่งคำแถลงปิดคดีเป็นลายลักษณ์อักษรภายในวันที่ 11 ก.พ. 69 ที่ผ่านมา กระทั่งมีคำวินิจฉัยในวันนี้